Vẫn còn tâm lý ỷ lại
Theo kế hoạch, trong năm 2017 sẽ có hai đợt diễn gồm 12 chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống luân phiên diễn ra vào tháng 5 và 12 chương trình biểu diễn nghệ thuật kịch nói luân phiên diễn vào tháng 8. Chuyên đề kịch nói sẽ giới thiệu những tác phẩm kinh điển của sân khấu kịch nói Việt Nam, đề cập trực diện những vấn đề nóng bỏng, cùng nhiều thông điệp mang tính dự báo cho xã hội. Tháng chuyên đề biểu diễn nghệ thuật truyền thống đẩy mạnh hơn nữa việc phát huy, đưa nghệ thuật truyền thống đến với công chúng, tăng tần suất các chương trình biểu diễn để thúc đẩy quảng bá nghệ thuật truyền thống đến với công chúng. Các đơn vị nghệ thuật không nằm trong hai đợt diễn của Bộ sẽ có chương trình biểu diễn riêng tại Nhà hát Lớn rải rác trong năm 2017.
Các tác phẩm được lựa chọn biểu diễn năm 2017 vẫn phải đáp ứng tiêu chí cao về chất lượng nội dung và nghệ thuật và là những tác phẩm xuất sắc trong kịch mục của các đơn vị. Có tác phẩm, có lực lượng nghệ sĩ biểu diễn và có một bà đỡ rất thiện tâm là Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch, các đơn vị nghệ thuật không bán vé thì nghệ sĩ vẫn nhận được thù lao biểu diễn từ nguồn ngân sách nhà nước cấp. Tuy nhiên, vấn đề mấu chốt là làm thế nào để biến Nhà hát Lớn thật sự trở thành một địa điểm biểu diễn thu hút được sự chú ý của người dân thủ đô và các vở diễn phải thật sự có doanh thu chứ không chỉ trông chờ vào ngân sách hay phụ thuộc vào việc có mời được hay không các nhà tài trợ cho từng đêm diễn. Nhìn nhận về vấn đề này, ông Phạm Đình Thắng, Phó Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn cho rằng: “Trong kế hoạch quảng bá tác phẩm tại Nhà hát Lớn, các nhà hát, các đơn vị nghệ thuật biểu diễn tham gia vào kế hoạch năm 2017 không thể đứng ngoài cuộc và phó mặc việc bán vé, doanh thu cho Ban quản lý Nhà hát Lớn mà phải chủ động tích cực để vào cuộc. Năm 2016 một số nhà hát cũng đã có ý thức và tiến hành rất tốt công tác phát hành vé cùng với Nhà hát Lớn Hà Nội như NH Cải lương Việt Nam, NH Tuồng Việt Nam, nhưng cũng có những nhà hát chỉ bán được một vài vé. Điều đó dẫn tới thực trạng là tác phẩm dẫu có hay, có chất lượng thì vẫn chưa thật sự đến được với người dân bình thường”.
Các nhà hát cũng phải vào cuộc
Trong khi các đơn vị như NH Kịch Việt Nam, NH Tuổi trẻ, Liên đoàn Xiếc Việt Nam, Dàn nhạc giao hưởng Việt Nam… đầy tự tin cho rằng với một khoảng thời gian chuẩn bị và quảng bá tác phẩm khá dài như hiện tại thì các chương trình khi vào biểu diễn chắc chắn sẽ bán được vé tốt. Nhưng bên cạnh đó, đại diện của một số đơn vị nghệ thuật khác như NH Ca múa nhạc dân gian Việt Bắc, NH Chèo Việt Nam, NH Tuồng Việt Nam đều tỏ rõ sự băn khoăn, bởi lẽ, hiện nay ngay tại các rạp hát của mình với giá vé rất thấp từ 100.000 đồng đến 200.000 đồng mà cũng chỉ có khoảng ba chục vị khách mua vé để xem, buổi vắng thì chỉ có dăm người thì việc bán giá vé tới tiền triệu khi xem tuồng, chèo, cải lương ở Nhà hát Lớn là điều… không tưởng.
Trong một cuộc họp mới đây nhất do đích thân Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch Nguyễn Ngọc Thiện chủ trì với sự tham gia của lãnh đạo 12 nhà hát thuộc bộ đã đặt ra rất nhiều vấn đề về việc tìm đầu ra cho các tác phẩm được biểu diễn tại Nhà hát Lớn, như: Sẽ không có chuyện phát vé mời để vào xem; những đơn vị tham gia biểu diễn sẽ phải cùng với ban tổ chức bán được 30 đến 40% số ghế mỗi đêm diễn của mình, nếu không thực hiện được sẽ phải chịu trách nhiệm, thậm chí trừ tiền; giá vé xem các chương trình nghệ thuật tại Nhà hát Lớn sẽ được giảm xuống thấp hơn cho phù hợp với tình hình thực tế, như với các chương trình nghệ thuật tuồng, chèo, cải lương có thể bán với giá vé từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng/vé.
Có một thực tế là lâu nay phần lớn khán giả đến với nghệ thuật, đặc biệt là sân khấu truyền thống thường với một tư tưởng và thói quen “xem chùa” bằng giấy mời thì mới đi tới rạp hát. Đã tới lúc các nhà hát, các đơn vị nghệ thuật không thể đứng ngoài cuộc nữa mà phải coi công tác bán vé doanh thu là một trong những vấn đề sống còn để khẳng định vị thế của mình đối với đời sống xã hội thay vì việc diễn miễn phí, phát hành vé mời. Sự xuất hiện tại Nhà hát Lớn trong những đợt biểu diễn lớn này là dịp để các nhà hát, các đơn vị nghệ thuật quảng bá thương hiệu cho đơn vị mình và dĩ nhiên để khẳng định được chất lượng của tác phẩm cũng như thể hiện được phong cách riêng của đơn vị mình. Việc sắp xếp cùng một loại hình nghệ thuật trên cùng một địa điểm biểu diễn là Nhà hát Lớn cũng như trong cùng thời điểm cũng đòi hỏi một không khí cạnh tranh lành mạnh trong sáng tạo nghệ thuật. Hãy coi tác phẩm nghệ thuật cũng là một sản phẩm để bán hàng thì dĩ nhiên ngoài việc sản phẩm có chất lượng, cách tiếp thị, bán hàng cũng là điều mà các bộ phận tổ chức biểu diễn của từng đơn vị nghệ thuật phải tính đến.
