Ngang nhiên lấn chiếm
Có mặt tại khu vực 52 ha đất rừng phòng hộ ven biển (xã Phước Dinh) - nơi đã được UBND tỉnh Ninh Thuận giao cho Ban quản lý rừng phòng hộ ven biển Thuận Nam để trồng rừng kết hợp nuôi thủy sản từ năm 2002 nhưng cho đến nay rừng không thấy đâu, chỉ còn những đìa tôm nối tiếp. Lãnh đạo địa phương thừa nhận, trên thực tế, từ trước năm 2010, khu vực này đã bị các hộ dân bao chiếm, đào ao nuôi tôm trên cát với diện tích khoảng 29 ha. Đến nay qua rà soát của cơ quan thanh tra, hiện vẫn còn 23 hộ dân đang trực tiếp nuôi trồng thủy sản trên diện tích
17,3 ha. Trong khi đó, đất rừng tại khu vực này chỉ còn chưa đến 1,3 ha. Đáng chú ý, người dân không chỉ tự ý lấn chiếm đất công, phá rừng phòng hộ làm đìa nuôi tôm trên diện tích 52 ha do Ban quản lý rừng phòng hộ ven biển Thuận Nam quản lý, mà 22 ha đất rừng liền kề do UBND xã Phước Dinh quản lý cũng bị lấn chiếm toàn bộ. Tuy nhiên trong số đó chỉ có 8 trường hợp lấn chiếm với diện tích khoảng 7,3 ha bị xử phạt vi phạm hành chính. Số còn lại vẫn ngang nhiên canh tác, nuôi trồng thủy sản trên đất công. Đặc biệt, còn có 11 ha đất nằm trong quy hoạch rừng phòng hộ nhưng vẫn được cơ quan chuyên môn của huyện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 7 hộ đến từ địa phương khác.
Ông Đinh Văn Hòa, Phó Chủ tịch UBND huyện Thuận Nam cho biết: Rà soát lại khu vực 52 ha và 22 ha hiện có 7 hồ sơ đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong khu vực đất không cho phép cấp (tức là nằm trong rừng) và đã chuyển nhượng qua một số người ngoài địa phương. Việc này không còn thuộc thẩm quyền xử lý của Ủy ban nhân dân huyện nữa mà đang đợi tỉnh giải quyết.
Có mặt tại bãi Đá Trứng thôn Sơn Hải (xã Phước Dinh), chúng tôi tiếp tục ghi nhận tình trạng đất công của Nhà nước giao cho UBND xã Phước Dinh quản lý đã bị lấn chiếm, san ủi, xây hồ chứa nước, dựng nhà và mở đường bê-tông kiên cố. Sự việc manh nha diễn ra từ năm 1996 nhưng không bị cấp, ngành chuyên môn nào xử lý, dẫn đến năm 2018, khi tuyến đường ven biển được mở qua Mũi Dinh thì xảy ra tình trạng những hộ vi phạm đã mở rộng quy mô, đóng cọc, dựng rào hình thành khu du lịch tự phát.
Ông Nguyễn Ngọc Trinh, Trưởng thôn Sơn Hải 2, xã Phước Dinh cho biết: Diện tích bị lấn chiếm khoảng 45 ha/60 ha đất công. Trước những năm 2000 có 4-5 hộ dân xuống đây bao chiếm để làm hầm than, đi lưới và chăn nuôi. Sau này, khi tuyến đường ven biển Phước Thọ - Mũi Dinh thông xe thì các hộ dân tiếp tục mở thêm dịch vụ du lịch. Rồi cơn sốt đất xảy ra, người dân tự mua bán qua giấy viết tay khiến các tranh chấp, khiếu nại và bao lấn chiếm đất công diễn ra hết sức phức tạp trên địa bàn.
Cùng với đó, tình trạng lấn chiếm, sử dụng đất không đúng mục đích, xây dựng nhà ở, công trình trái phép dọc hai bên tuyến đường ven biển, đoạn qua địa bàn xã Phước Dinh cũng diễn ra khá phổ biến; tình trạng mua bán, chuyển nhượng đất công ngang nhiên diễn ra. Một số trường hợp đồng đăng ký đất đai được xã đề nghị cấp sổ đỏ cho các hộ có tên trong danh sách lấn chiếm và trên thực tế đã có một số hộ dân được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên đất rừng do cơ quan nhà nước quản lý. Điều đó cho thấy, công tác quản lý nhà nước về đất đai, xây dựng công trình, nhà ở trái phép trên địa bàn xã Phước Dinh còn lỏng lẻo, thiếu trách nhiệm, dẫn đến đơn thư khiếu kiện kéo dài, gây bức xúc trong nhân dân.
Theo ông Nguyễn Tấn Lộc, Chủ tịch UBND xã Phước Dinh: Tình trạng lấn chiếm, tranh chấp đất trên địa bàn xã đã diễn ra từ rất lâu. Năm 2020-2021, chúng tôi đã cưỡng chế 33 trường hợp tại khu vực ven biển. Thực hiện Kết luận 735, UBND xã Phước Dinh cũng đã tổ chức kiểm điểm trách nhiệm 10 đồng chí lãnh đạo cũng như cán bộ địa chính từ năm 2002 cho đến nay. Đối với việc lấn chiếm đất, UBND xã đã lập hồ sơ và tham mưu UBND huyện xử lý và đang chờ UBND tỉnh có chỉ đạo tiếp theo. Quá trình lập thủ tục hồ sơ pháp lý thì phải lập hồ sơ vận động rồi mới lập hồ sơ xử lý vi phạm nên mất rất nhiều thời gian. Riêng những khiếu kiện hợp đồng mua bán đất qua giấy viết tay giữa các cá nhân chỉ là hình thức dân sự, UBND xã cũng đã nhiều lần tổ chức tiếp và giải thích cho công dân.
 |
| Khu vực đất rừng bị lấn chiếm làm đìa tôm ở xã Phước Dinh. |
Bao giờ xử lý dứt điểm?
Tại Kết luận thanh tra số 735 của UBND tỉnh Ninh Thuận ban hành ngày 3/3/2023 đã chỉ rõ trách nhiệm để xảy ra những sai phạm thuộc về Ban quản lý rừng phòng hộ ven biển Thuận Nam; UBND xã Phước Dinh; Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Thuận Nam; Văn phòng đăng ký đất đai Ninh Thuận - Chi nhánh Thuận Nam; UBND huyện Thuận Nam, Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Thuận. Mặc dù tại Kết luận 735, Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Thuận - Trần Quốc Nam đã yêu cầu các cơ quan liên quan tổ chức kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan đến tồn tại, thiếu sót theo nội dung kết luận thanh tra. Giao các đơn vị liên quan phối hợp tiếp tục tổ chức thanh tra, kiểm tra và tổng hợp, báo cáo kết quả, phấn đấu hoàn thành việc khắc phục theo Kết luận thanh tra trong quý III/2023; lập kế hoạch khắc phục gửi UBND tỉnh trong tháng 3/2023.
Ông Đinh Văn Hòa, Phó Chủ tịch UBND huyện Thuận Nam vẫn còn nhiều “băn khoăn” kể cả sau khi đã có kết luận của tỉnh: Xác định nguyên nhân, trách nhiệm thì rất lâu, tuy nhiên đầu tiên vẫn phải từ quản lý nhà nước. Công tác phối hợp quản lý giữa ban quản lý rừng với UBND xã, giữa ban quản lý rừng với UBND huyện qua các thời kỳ chưa rõ ràng, dẫn tới khi vi phạm xảy ra, anh em đổ cho nhau. Công tác phối hợp chưa nhịp nhàng, rồi kể cả các phòng chuyên môn như Tài nguyên và Môi trường, Kinh tế hạ tầng, Trung tâm Phát triển quỹ đất... tham mưu về chuyên môn cho UBND huyện vẫn còn một số hạn chế. Xử lý như thế nào thì còn làm quy trình rất dài!
Ông Hồ Xuân Ninh, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Ninh Thuận cho biết thêm: Thứ nhất là lực lượng cán bộ quản lý về đất đai ở địa bàn cơ sở vẫn còn rất yếu cả về chuyên môn nghiệp vụ và số lượng nên đối với địa bàn rộng công tác quản lý cũng có những lúc chưa chặt chẽ, kịp thời. Thứ hai là gần đây đã hình thành các tuyến đường ven biển, người dân thấy có lợi ích nên thường ra lấn chiếm để sau này khi các dự án vào thì yêu cầu bồi thường hỗ trợ để thu được lợi ích kinh tế. Công tác cấp giấy chứng nhận lần đầu thuộc về UBND các huyện, thành phố, trong đó có trách nhiệm của phòng Tài nguyên và Môi trường và văn phòng đăng ký đất đai. Theo kết luận thì hiện nay đang trong quá trình xử lý thu hồi những giấy chứng nhận đã cấp sai so với quy định pháp luật và cũng đã có chuyển cho cơ quan điều tra để điều tra làm rõ để xử lý trách nhiệm.
Quá trình “quy trách nhiệm” và “mổ xẻ nguyên nhân” tại cơ sở và các cơ quan chuyên môn vẫn chưa có hồi kết. Trong lúc chính quyền còn đang “loay hoay” thì các công trình vi phạm vẫn tràn lan, nhiều diện tích đất lấn chiếm vẫn được tự do nuôi thủy sản… Phát hiện sai phạm và có biện pháp xử lý quyết liệt không chỉ kịp thời ngăn chặn các trường hợp vi phạm, buông lỏng quản lý tại địa phương mà còn giữ gìn sự tôn nghiêm của luật pháp. Nhân dân xã Phước Dinh, huyện Thuận Nam nói riêng và tỉnh Ninh Thuận nói chung đang chờ đợi những biện pháp mạnh tay giải quyết dứt điểm vi phạm, tạo đà cho một vùng đất giàu tiềm năng phát triển kinh tế và du lịch.
