Thế và lực cho chu kỳ tăng trưởng mới

Bất chấp tác động của thuế đối ứng từ Mỹ, ông Lưu Tiến Chung, Tổng Giám đốc Công ty CP May Bắc Giang cho biết, năm 2025 kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp vẫn tăng khoảng 10% so với năm trước, tập trung vào các dòng áo khoác cao cấp cho thị trường Nhật Bản, châu Âu và Mỹ.

Nền tảng cho tăng trưởng trong trung hạn

Thành quả của doanh nghiệp cũng phản ánh xu hướng tích cực chung của hoạt động xuất nhập khẩu Việt Nam. Theo Cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa cả nước năm 2025 ước đạt 920 tỷ USD, tăng 16,9% so với năm trước, mức cao nhất từ trước tới nay. Trong đó, xuất khẩu ghi nhận tăng trưởng ấn tượng ước đạt 470,59 tỷ USD, tăng 15,9% so với năm trước, đóng góp vào thặng dư thương mại hơn 21 tỷ USD.

Đà phục hồi và tăng trưởng của nền kinh tế còn lan tỏa mạnh mẽ sang khu vực dịch vụ, đặc biệt là du lịch. Theo số liệu thống kê, năm 2025, cùng với sự phục hồi mạnh mẽ của du lịch nội địa, lượng khách quốc tế đến Việt Nam dự kiến đạt hơn 21 triệu lượt người, đạt mức cao nhất từ trước tới nay, đóng góp ngày càng lớn cho tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa (GDP), tạo thêm việc làm và thúc đẩy tiêu dùng trong nước.

Nhìn nhận về bức tranh kinh tế năm 2025, TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho biết, đà tăng trưởng của nền kinh tế còn được nâng đỡ bởi nhiều trụ cột quan trọng khác của tổng cầu, tạo nên bức tranh phục hồi tương đối toàn diện. Trong đó, đầu tư công tiếp tục đóng vai trò “đầu kéo” khi tổng mức vốn đầu tư gia tăng mạnh về quy mô tuyệt đối, trong khi tiến độ giải ngân được cải thiện rõ rệt, góp phần thúc đẩy xây dựng hạ tầng, kích hoạt các ngành liên quan và tạo hiệu ứng lan tỏa tới toàn nền kinh tế.

Đầu tư tư nhân cũng ghi nhận những tín hiệu khởi sắc trong bối cảnh môi trường vĩ mô ổn định và các chính sách hỗ trợ được đẩy mạnh. Nhiều dự án mới được khởi công, một số dự án lớn đi vào vận hành, cùng với sự gia tăng số lượng doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động cho thấy, niềm tin của khu vực kinh tế tư nhân đang từng bước được củng cố.

Tiêu dùng trong nước tiếp tục phục hồi tích cực, từ khu vực hộ gia đình đến doanh nghiệp, trở thành động lực quan trọng hỗ trợ tăng trưởng, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định. Sự gia tăng của tiêu dùng không chỉ phản ánh thu nhập và niềm tin thị trường được cải thiện, mà còn tạo lực đỡ cho khu vực dịch vụ và sản xuất trong nước.

Đặc biệt, cùng với các động lực truyền thống, nền kinh tế cũng đang từng bước chuyển sang những động lực tăng trưởng mới như tăng trưởng xanh, kinh tế số và các mô hình tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo. Những yếu tố này đang manh nha hình thành và được đẩy mạnh trong thời gian qua, được kỳ vọng sẽ trở thành động lực chính của nền kinh tế trong tương lai.

Bước sang năm 2026, triển vọng tăng trưởng kinh tế Việt Nam tiếp tục được đánh giá tích cực nhờ nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định của năm 2025 tiếp tục tạo dư địa chính sách quan trọng, trong khi các động lực tăng trưởng truyền thống như xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng được kỳ vọng duy trì đà phục hồi.

Cùng với đó, bối cảnh kinh tế toàn cầu có dấu hiệu cải thiện, các thị trường xuất khẩu chủ lực của Việt Nam được kỳ vọng tăng trưởng tốt hơn, qua đó hỗ trợ hoạt động ngoại thương và sản xuất trong nước. Dòng vốn đầu tư vào Việt Nam cũng được dự báo tiếp tục gia tăng nhờ những nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh cải cách thể chế và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến khả năng duy trì bền vững

Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng lưu ý, khi nền kinh tế bước sang giai đoạn phát triển với quy mô lớn hơn và mục tiêu tăng trưởng cao hơn, mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào lao động, vốn và tài nguyên đang dần bộc lộ giới hạn. Việc chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành yêu cầu cấp thiết, nhưng cũng là bài toán khó trong ngắn hạn.

Bên cạnh những rủi ro từ môi trường bên ngoài như biến động thương mại, bất ổn địa chính trị hay sự thay đổi chính sách của các nền kinh tế lớn, nội tại nền kinh tế vẫn đối mặt với các hạn chế về năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực đổi mới của doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Bá Hùng, Chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam cho rằng, dù các động lực tăng trưởng chủ đạo như xuất nhập khẩu, đầu tư công và đầu tư nước ngoài vẫn đang phát huy vai trò dẫn dắt, song bức tranh tăng trưởng vẫn tồn tại những điểm nghẽn đáng chú ý cần được tháo gỡ để tạo đà bứt phá mạnh mẽ hơn.

Trong đó, đầu tư tư nhân trong nước chưa phục hồi tương xứng với tiềm năng, phản ánh tâm lý thận trọng của doanh nghiệp trước chi phí tuân thủ cao và những rào cản trong môi trường kinh doanh. Tiêu dùng nội địa tuy duy trì xu hướng ổn định nhưng vẫn chưa đạt mức tăng trưởng như kỳ vọng, đặt ra yêu cầu phải có các giải pháp đồng bộ nhằm kích thích cầu trong nước. Để tiêu dùng thật sự trở thành động lực tăng trưởng mạnh, cần sự phối hợp hài hòa giữa mở rộng tiêu dùng khu vực công trong các lĩnh vực thiết yếu như y tế, giáo dục và thúc đẩy tiêu dùng của khu vực tư nhân. Quan trọng hơn, chính sách cần tập trung vào tạo việc làm, nâng cao thu nhập và củng cố niềm tin của người dân vào an toàn tài chính trong tương lai.

Về giải pháp nhằm đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số, ông Nguyễn Bá Hùng cho rằng tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thông qua rút ngắn thời gian, giảm chi phí tuân thủ, đồng thời bảo đảm cạnh tranh lành mạnh.

Cách tiếp cận này không chỉ thúc đẩy doanh nghiệp phát triển mà còn bảo vệ người tiêu dùng và hỗ trợ thực hiện các mục tiêu về môi trường, xã hội. Ngoài ra, phát triển đội ngũ doanh nghiệp nội địa lớn, có năng lực cạnh tranh. Trong đó, vai trò của Chính phủ là tạo lập môi trường thuận lợi, trong khi việc cạnh tranh và duy trì thành công bền vững trên thị trường quốc tế phải dựa vào chính năng lực của doanh nghiệp.