Thương bánh đa bánh tráng

Nhà tôi gốc bắc, nhưng tôi sinh ra và lớn lên ở một thị trấn miền tây. Ở đó, có một xóm nhỏ với cái “tiệm tạp hóa”, nếu có thể gọi như vậy, của bà Chè. Trong ký ức ấu thơ của mấy chị em tôi, “quán bà Chè” hầu như chẳng hề thiếu thứ gì trên đời. Hết gạo hết muối, mẹ sai chúng tôi ra mua. Hết dầu ăn hoặc dầu hôi, nhà thiếu cục phấn may cho tới cái bóng đèn hột vịt, cũng ra tiệm bà Chè. Cần mớ củ cải muối, hay viên thuốc đau bụng, cũng có luôn, mới tài.

Ảnh: ANH QUÂN
Ảnh: ANH QUÂN

Kêu là tiệm, là quán cho sang, chứ nhà bà Chè nhỏ rí, đồ đạc bày chật cứng, la liệt, bất cứ chỗ nào trong cái không gian hẹp té đó cũng được tận dụng để chất các thứ hàng hóa. Hẳn chỉ mỗi mình bà Chè mới có cái khả năng phi phàm là nhớ nổi món nào cất ở chỗ nào. Bằng chứng là sau khi bà mất, con cháu bà không ai nối nghiệp để tiếp tục kiên nhẫn bán lẻ từng món đồ chẳng đáng mấy đồng cho lối xóm nữa. Bởi riêng cái việc nhớ và đòi được từng khoản nợ be bé kia thôi đã là kỳ công rồi.

Lũ trẻ chúng tôi ngày ấy rất thích được mẹ sai đi quán. Dư được vài đồng lẻ, là mua ngay mấy viên kẹo chanh ngọt lừ. Hoặc mua bánh đa. Nhà bà Chè luôn có sẵn thứ bánh đa bắc có điểm chút mè đen, mè vàng lấm tấm, được nướng trên bếp than, bỏ vào trong bịch kín cho khỏi bị mềm ỉu. Nhìn cái “vòng tròn” ăn được ấy sao mà hấp dẫn lạ kỳ. Chị em dùng tay bẻ nhỏ ra rồi chia nhau ăn, rất vội. Thử hỏi xem, có tuổi thơ của đứa trẻ nào chẳng gắn với bánh đa kia chứ. Lại có khi, mẹ tôi mua về xấp bánh đa rồi chịu khó quạt than, ngồi nướng, trong nỗi háo hức đợi chờ của lũ con. Đó thường là vào mùa mưa, rảnh việc, và cái thói trời rả rích khiến cho người ta thường cảm thấy thèm được cầm cái bánh đa nong nóng ở trên tay.

Những năm sau này, tôi thi thoảng bắt gặp trên phố, có người ngồi nướng bánh đa, bánh tráng ở vỉa hè. Ngang qua, cảm giác sao mà gần gũi thân thương vô cùng. Các thứ bánh đa giờ khác xưa nhiều, đa dạng hơn, đáp ứng nhu cầu buồn miệng ăn vặt của nhiều mẫu người khác nhau. Ngồi ở bàn nhậu bình dân, thế nào cũng có một vài chị bán hàng rong xách theo lủ khủ đồ ăn vặt, trong đó có bánh tráng nướng, mời chào. Giờ bánh tráng đã được vài người len lén chiên trên chảo dầu, cho đỡ mất công quạt than, rị mọ xoay trở, lại dễ bị quá lửa mà cháy khét. Có cả bánh tráng tôm, bánh tráng dừa này nọ, đặc sản vùng, miền nhập vào thành phố. Thế nhưng nhắc tới, thì vẫn cứ nhớ cứ thèm loại bánh đa dân dã truyền thống ngày nào.

Tình cờ có một chiều muộn, hai mẹ con tôi đang ngồi đợi vá xe, thì một chị quảy gánh “bánh tráng nướng” đi ngang qua. Tôi mừng rỡ mua ngay một cái. Thấy chị tỉ mẩn phết thêm một lớp đường đã được thắng keo lại như mạch nha, rồi rắc thêm dừa non nạo thành sợi. Cắn một miếng giòn rụm, nghe ngon lành, thơm nức, ngọt ngào. Cơn đói vội vàng lùi xa ngay lập tức. Con gái tôi hào hứng bảo, loại bánh đa này ngon quá chừng mẹ ơi!

Tôi nhìn đứa trẻ đang tận hưởng món quà quê, lòng chợt rưng rưng nhớ tới cái gian nhà lá lụp xụp của bà Chè. Thương tuổi thơ thiếu hụt của mình, thương cái bánh đa tròn tròn được chia ba bẻ tư trong cái bếp be bé ấm sực bộn bề…

Có thể bạn quan tâm

Ảnh: HẢI ANH

Thăm nhà cũ ngày xuân nắng nhạt

T rong vùng ký ức xưa cũ nhất của tôi là hình ảnh chập chờn một đứa trẻ lên ba, lên bốn, ngồi trên chiếc giường đặt tạm giữa sân.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Bóng trăng

Ngày nhiều gió, Hoàng chở cây hoàng yến sau xe máy, gạt chống xe rồi mở khóa cổng vào nhà. Anh loay hoay trồng cây hoàng yến, nhắm hướng cho vừa tầm với góc nhìn của My từ ô cửa sổ trên căn gác.

Chung tay làm bánh của đồng bào dân tộc Thái. Ảnh: BẮC SƠN

“Nón lắp bo mi xẩu quyệt”

Trong tiếng Thái vùng núi Thanh Hóa, có một câu nói ví von đầy ý nhị nhưng cũng thật trần trụi về nhu cầu cơ bản của con người: "Kin khẩu bo mi kẻng cắp/Nón lắp bo mi xẩu quyệt". Dịch ra tiếng Kinh, nghĩa là: “Ăn cơm không có canh khác gì đi ngủ không có người ôm”.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Tin vào cánh đào xuân

Đầu giờ chiều, trên bãi đất trống ở trụ sở xã Yên Sơn đã đầy xe máy, xe đạp. Bụi đất đỏ vồng lên thành luồng theo một chiếc xe máy đi từ đường lớn vào sân.

Hát ru. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mùa ca dao đã mất

“À ơi... Gió đưa cây cải về trời. Rau răm ở lại chịu lời đắng cay...”, phải chăng ký ức của mỗi người vẫn đang cất giữ những lời ru ầu ơ, vẫn như đang nghe thấy tiếng võng đưa kẽo kẹt…

Ảnh: HẢI ANH

Chợ gốc đa, những sớm mai ở lại

Sáng nào thức dậy sớm, tôi cũng đi bộ về phía gốc đa già nằm giữa đình Quán La và chùa Khai Nguyên (nay thuộc phường Xuân Đỉnh, Hà Nội). Cái chợ nhỏ ấy, họp chẳng cần biển hiệu, cũng không cần mái che, người dân quen gọi là chợ gốc đa.

Ảnh: NGUYỄN NAM

Hết Tết, lại nhớ khói chiều cuối năm

Những chiều cuối năm ấy luôn đến chầm chậm, không báo trước, chỉ bằng lớp nắng mỏng tang trên mái ngói và tiếng chổi quét sân nghe rõ từng nhịp. Chạm đến chiều ba mươi, trong tôi lại dâng lên một cảm giác vừa hồi hộp, vừa bình yên như làn khói mỏng bay từ gian bếp.

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày bé, có lần tôi hỏi mẹ: “Mẹ ơi, vườn nhà mình rộng thế, sao mẹ không trồng lấy một khóm hoa”. Mẹ tôi ngần ngừ rồi bảo: “Mẹ không biết nữa, mẹ chỉ muốn trồng gì đó để cả nhà được ăn no”.

Tát ao ăn Tết

Tát ao ăn Tết

Cứ đến khoảng 20 tháng Chạp, các xóm trong làng bắt đầu rủ nhau tát ao lấy cá ăn Tết.

Bên dòng Oka của Yesenin

Bên dòng Oka của Yesenin

Trong hình dung của tôi, không thể ở tận thế kỷ 21 mà trên đời vẫn còn tồn tại một ngôi làng cũ xưa như Konstantinovo. Thế mà có thật. Nó xưa cũ thật sự và vì xưa cũ, cảm giác như trong những cơn gió lạnh vẫn thấy bóng Sergey Yesenin chạy trên những lối mòn.

Minh họa: KIM DUẨN

Màu của Tết

Mùi của Tết thường đến khi gian bếp thơm mùi bánh chưng sôi ùng ục, khi những chiếc áo cũ mẹ mang ra phơi vẫn vương mùi băng phiến, khi mùi trầm ngan ngát theo gió thổi qua mỗi gian nhà. Khi ấy, Tết đã cận kề. Nhưng màu của Tết thì đến sớm hơn nhiều…

Anh Hiển (hàng dưới) chụp hình lưu niệm cùng du khách tại homestay của mình.

Chuyện của Hiển

Ngồi ngẫm lại chuyện gần 10 năm trước, Dương Vĩnh Hiển, chủ homestay HT Ánh Trung tại Làng Văn hóa Du lịch Cộng đồng Dân tộc H'Mông (xã Mèo Vạc, tỉnh Tuyên Quang) vẫn thấy mình “Sao liều thế!”.

Chợ Tết. Ảnh: NGUYỆT ANH

Chợ tháng Chạp

Chợ tháng Chạp không giống bất kỳ phiên chợ nào trong năm. Ngay từ tinh mơ, khi sương còn lẫn vào mùi rơm ẩm và khói bếp, những con đường dẫn về chợ đã lấp ló bóng người.

Hoài niệm. Ảnh: HẢI ANH

Những món đồ ở lại cùng ký ức

Tết lại sắp về. Cái rét cuối năm chưa kịp chạm ngõ đã thấy trong nhà xôn xao chuyện dọn dẹp. Con cháu bảo nhau lau bàn thờ, sắp lại tủ, phân loại đồ đạc: Cái nào dùng, cái nào bỏ, cái nào “cho đi”. Trong danh sách ấy, có rất nhiều thứ mà người trẻ gọi là “đồ cũ”, còn người già thì gọi bằng một cái tên khác: Kỷ niệm.

Phố đông. Ảnh: NAM NGUYỄN

Bao dung phố mùa đông

Những cơn mưa dầm xuất hiện. Từng cơn gió lạnh ùa khắp các con đường. Mỗi chiều về ngang phố, thoảng nghe tiếng thì thầm của lá, tiếng chim kêu run rẩy. Ở phố, sự có mặt của mùa đông dường như ít nhận ra từ đặc trưng của thiên nhiên mà thường tạo nên bởi rung động, xôn xao của cảm xúc con người.

Minh họa: ĐOÀN ĐỨC HÙNG

Phúc nhà

Mẹ bàn với tôi Tết này xin phép nhà nội, bọn trẻ rồi vợ chồng con cái ở lại ăn Tết với mẹ, có gì để mẹ nói đỡ với ông bà bên ấy một tiếng. Sau bao nhiêu sóng gió vừa xô đến với gia đình tôi, tóc mẹ trắng như cước và lưng mẹ như oằn hẳn xuống.

Kẻ cắp ở cuối làng

Ở quê tôi ngày ấy, cái nghèo không chỉ là sự thiếu thốn vật chất, mà nó còn tồn tại một thứ định kiến vô hình, tàn nhẫn. Những gia đình sống ở cuối làng, nơi con đường đất cụt ngủn và cỏ dại mọc lút đầu gối, thường mặc nhiên bị coi là "vùng tối" của cả cộng đồng.

Các món chè. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nhớ sao vị ngọt ngào thơ ấu

Một sáng cuối tuần, tôi ghé khu chợ nhỏ quen thuộc gần nhà. Đang mải miết suy nghĩ mua nguyên vật liệu gì thì tiếng rao lảnh lót “Ai chè đậu đỏ, đậu đen, đậu xanh, thập cẩm không?” của một người phụ nữ quẩy quang gánh trên vai đã làm tôi khựng lại.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Người khách đến nhà

Nắng tháng 5 dát vàng mái phố. Ngôi biệt thự số 7 Rue Jean Soler nằm ngay góc giao với Rue Jauréguiberry dường như nổi bật thêm lên bởi mầu sơn vàng. Ông Duot Bertheur (Đuy ô), người chủ của ngôi biệt thự, dậy sớm, đứng trên ban-công tầng 2, để ngắm nắng sớm mai.

Nhà khoa học chân chính

Đó là biệt danh lũ chúng tôi đặt cho anh khi mon men lên Thư viện Quốc gia mượn sách. Giữa môi trường tri thức trăm phần trăm, giáo sư, tiến sĩ "đông như quân Nguyên", anh vẫn nổi bật bởi vẻ đắm đuối suy tư những điều cao siêu đến thoát tục.

Ảnh: SONG ANH

Mảnh vườn xưa

Tôi có thói quen khắc số năm sau ngày bà mất lên thanh xà ngang trong nhà vào mùa cây thay lá.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Xóm cầu thang

Cục diện bê-tông hóa đã thiết lập từ cao xuống thấp khi tòa nhà đi vào sử dụng. Cư dân ở đây tuyền ở quê lên, trong ký ức bùn theo chân lên tận giường, “hai xoa, ba đập” khuất mắt trông coi. Họ chỉ mong đoạn tuyệt được với bùn đất để làm người phố ra sáng vào bóng.

Ở Mường Nhé xa xôi cuối trời Tây Bắc chỉ cách đây chưa đầy 2 thập kỷ, con đường đất bằng phẳng thế này đã là mơ ước.

Người chờ trên đỉnh dốc

Đường sá lên cực tây Tổ quốc những ngày còn đang mở rộng và dần hoàn thiện thật sự là thử thách với bất kỳ một tay giang hồ ưa xê dịch nào. Và cái cuộc gặp mặt ăn Tết của Khụ Sự Trà với đồng bào Hà Nhì năm 2013 thật sự là cuộc gặp của nhiều kẻ yêu con người và thiên nhiên mạn ngược.

Mùi ký ức lan tiêu đã chín

Mùi ký ức lan tiêu đã chín

Có những buổi sáng, vừa mở cửa sổ, tôi chợt thấy thoang thoảng một làn hương dịu ngọt như mùi chuối chín. Hóa ra, cây lan tiêu nhà hàng xóm đã vào mùa. Mùi hương ấy không gắt gỏng, chẳng nồng nàn, chỉ như một hơi thở lướt qua.