Gã ngả lưng, mở điện thoại lướt mạng theo thói quen trước khi chìm vào giấc ngủ. Trong group giao lưu cây cảnh, gã dừng lại ở thông tin rao bán mới nhất: “Cần tiền đóng viện phí cho vợ nên bán gấp cây linh sam cổ thụ trong đêm nay. Anh em thiện chí thì chuyển khoản, em sẽ gửi cây sớm nhất có thể”. Kèm đó là bức ảnh chụp cây. Trong ảnh còn có đứa trẻ độ chừng 5 tuổi. Có lẽ anh ta chụp cùng để hình dung ra chiều cao của cây.
Gã zoom bức ảnh gần hơn để nhìn cho rõ. Đó là cây linh sam có tán rộng, thân trụ to như cột nhà, cân đối, tay cành hoàn chỉnh như một bức tranh, nhìn rất bắt mắt. Gã ngồi hẳn dậy, mở cánh cửa số, với tay lấy điếu thuốc châm lửa.
Dưới con mắt của người có kinh nghiệm buôn cây online, gã đoán cây cao chừng 2 m. Tầm cao này, trồng ở đất hay những chậu lớn, đặt trong khuôn viên biệt thự đều rất đẹp.
Mới hôm nọ, anh khách VIP của gã nhắn hỏi có cây nào thật xịn sò không, anh ta muốn đi tân gia nhà mới của bố vợ.
Thời buổi kinh tế ẩm ương mà có khách sộp chịu chi tiền mua cây xịn là mừng như trúng số. Gã lùng sục tìm mãi nhưng chưa ưng. Khách quen, gã càng phải tìm nguồn hàng thật chất thì mới làm ăn lâu dài được.
Nghề buôn cây này cũng hên xui lắm, như hôm rồi, gã kiếm được cây muội hồng, loại đang hot trên thị trường. Gã mua được tận gốc với giá hời chỉ ngoài 3 triệu đồng, thay vào cái chậu xịn hơn 1 triệu đồng nữa, gã bán được gần 40 triệu đồng ngon ơ. Người mua cây còn cảm ơn rối rít vì cây đẹp quá, ai bước vào nhà cũng khen chủ nhà có con mắt thẩm mỹ.
Loại cây muội hồng này sống ở vùng đồi núi hoang sơ, mới nhìn thì cũng thường thôi nhưng có đặc điểm là lá nhỏ, màu xanh mát mắt, thân khẳng khiu thể hiện sự già cỗi, đi qua bao năm tháng nhưng vẫn cho ra những tán lá xanh non. Cây còn có khả năng sống tốt trong nhà nên được các đại gia săn về đặt ở phòng khách, bàn trà. Nhìn vừa sang, vừa thể hiện sự thanh nhã, gần gũi với thiên nhiên của gia chủ.
Nhưng nghề nào cũng vậy, có lúc nọ lúc kia. Gã cũng bị lừa không ít vố đau điếng, nhớ đời. Thành ra cứ phải cẩn trọng, nếu không muốn mất cả chì lẫn chài.
Gã lấy máy gọi vào số điện thoại dưới bài rao bán cây, vào thẳng đề: “Giá cây linh sam sao anh?”. Trong điện thoại, giọng người đàn ông nói chỉ đủ nghe: “Dạ anh định giá giúp em, chứ em không có rành”. “Gì kỳ. Anh bán bao nhiêu anh phải nói chứ?”. “Dạ, dạ… anh xem mua giúp em, tại em cần tiền quá nên rao bán, chứ cũng chưa biết bao nhiêu”. “Giờ chẳng lẽ tui nói cây 3 triệu anh cũng bán?”. Gã nói vậy vì có phần khó chịu. Người đàn ông im lặng một lúc, rồi lên tiếng: “3 triệu thì ít quá, cây đẹp lắm anh. Thôi anh trả thêm lên cho em một chút, 6 triệu nha!”. Gã ngỡ ngàng không tin vào tai mình. Lúc chưa hỏi giá, gã đã nghĩ cây này ít nhất cũng ngoài chục triệu, vì là cây lâu đời. Dân sưu tập dòng cây cổ thụ nhìn sẽ ưng ngay.
Giọng người đàn ông buồn buồn: “Vợ em đang nằm ở phòng cấp cứu. Họ nói người nhà có 3 triệu tạm ứng mới cho nhập viện điều trị. Mà nếu không điều trị ngay, vợ em khó qua khỏi”. Người đàn ông giọng như năn nỉ: “Anh mua giúp em đi, em cần 3 triệu đồng ngay bây giờ, chứ nếu không…”.
Gã nghe giọng người đàn ông có phần chân thật, nhưng sống đến tuổi này, gã còn lạ gì muôn kiểu chiêu trò của bọn lừa gạt. Có những cú lừa tinh vi đến độ ngọt ngào như một bài thơ, chỉ đợi dấu chấm hết câu, người trong cuộc mới té ngửa.
Gã vào trang cá nhân của người bán cây, trên ấy chẳng có thông tin gì, avatar là bức ảnh gia đình gồm 2 vợ chồng và đứa nhỏ chừng 3 tuổi. Gã nhận ra ngay đó chính là đứa trẻ trong bức ảnh chụp cùng cây. Nhưng chút thông tin ít ỏi đó chẳng nói lên điều gì. Nếu đã cố ý lừa thì việc sắp xếp như thật này có khó khăn gì.
Trong lúc gã đang phân vân có nên chuyển khoản 3 triệu không thì người đàn ông gọi lại, đó là cuộc gọi video. Gã chạm vào màn hình để nhận cuộc gọi. Gã nhận ngay ra đây là hình ảnh bên ngoài phòng cấp cứu, vị bác sĩ đeo tấm thẻ xanh đưa hẳn mặt vào màn hình cho gã thấy, nói dõng dạc: “Tui là bác sĩ ở bệnh viện, chị Huệ đang nằm ở đây, cần đóng tiền để nhập viện phẫu thuật gấp”. Nói xong ông ta rời đi.
Có tiếng nói thì thầm bên trong gã, làm gì có một bác sĩ quan tâm đến người còn chưa phải bệnh nhân như vậy? Gã không tin. Chỉ với chiếc áo trắng và tấm thẻ nghĩ là lừa được 3 triệu của gã sao?
3 triệu đồng không phải quá lớn. Gã từng ăn chơi 1 đêm nhiều hơn số ấy, nhưng bằng này tuổi đầu mà bị lừa thì nó nhục.
Lại có ý nghĩ khác trong đầu gã, cứ cho là đúng như anh ta nói, vợ đang nằm viện cần tiền gấp, vậy tại sao không bán cho lái buôn ở gần, ít ra cũng được hơn số tiền anh đưa ra.
Người đàn ông lặp lại: “Sao anh? Được không anh?”. Gã vẫn hoang mang: “Mua bán thì cũng phải xác minh chứ. Có gì sáng mai tôi sẽ đến xem cây”. “Vậy thì không kịp, vì em đang cần số tiền gấp. Với lại, cũng có anh kia hỏi mua mà do anh hỏi trước nên em bán cho anh”.
Cách này gã cũng chẳng xa lạ gì, đó là đòn tâm lý trong bán hàng: Tạo ra sự khan hiếm giả, nhằm đánh vào tâm lý sợ bị bỏ lỡ của người mua. Nào là “vợ chồng ly hôn thanh lý gấp”; “vỡ nợ bán tháo đồ phong thủy”; “định cư, cần bán gấp nhà”…
Gã xâu chuỗi lại, đúng là chẳng có tình huống nào đáng tin. Gã rít hơi thuốc cuối cùng rồi di tàn dưới nền nhà: “Sáng mai tôi sẽ có mặt ở địa chỉ anh cho trước 7 giờ”. Rồi cúp máy.
Cả đêm, gã trằn trọc khó ngủ. Không dưng, cái ý nghĩ nếu như đúng là sự thật thì 3 triệu đồng của gã có thể cứu được mạng người. Liệu gã có đa nghi quá không? 3 triệu đồng có quá lớn với một tay buôn như gã? Hình ảnh phòng cấp cứu, ánh mắt đứa trẻ buồn hiu bên gốc cây cứ chập chờn trong giấc ngủ gã.
Rồi gã lại trấn an mình, rằng mình đã làm đúng. Cuộc sống bôn ba dạy cho gã chẳng thể tin ai được. Nếu tin, là tin vào sự đa nghi của mình. Chẳng phải sự tồn tại của gã cho đến hôm nay là nhờ vào chiếc áo giáp mang tên “sự tỉnh táo” đó sao?
*
Trời tờ mờ sáng, gã lái xe rời khỏi con hẻm vẫn còn ngủ yên. Ngoại thành thênh thang mở ra với những khoảng đất trống hun hút tầm mắt. Thật lâu rồi gã mới trở lại cung đường này, có lẽ từ ngày mẹ gã mất ở bệnh viện vùng ngoại ô, khi gã còn bé xíu. Gã đã không trở lại nơi này, vì nó gợi lại cho gã những hình ảnh đớn đau của mẹ gã trước khi mất.
Những cảm xúc đó chỉ làm tâm hồn gã yếu đuối đi. Mà yếu đuối thì chẳng làm nên cơm cháo gì ở xã hội này.
Chiếc xe đi vào con đường đất đỏ, chung quanh rất ít nhà. Đi thêm một đoạn nữa, chiếc xe dừng lại trước căn nhà cấp bốn cũ kỹ, gã sững người. Cây linh sam nằm ngay ngắn trong sân. Nó đẹp hơn cả trong ảnh, hơn cả bức tranh được họa sĩ trau chuốt tỉ mỉ. Những tay cành uốn lượn tự nhiên, thân trụ thẳng, lớp vỏ chai sần hằn lên vết thời gian. Nhưng điều khiến gã khựng lại không phải là cây, mà là đứa trẻ. Nó đang ngồi bệt dưới đất, tay cầm món đồ chơi bằng nhựa đã cũ. Mắt nó mở to khi thấy có người lạ.
Gã định tiến lại gần nó để hỏi chuyện thì từ bên trong có người đàn bà đi ra, dáng vẻ khắc khổ với đôi mắt già nua, làn da rám nắng nhăn nheo. “Anh có phải là người mua cây không?”. “Vâng, ảnh có nhà không bác?”. Người đàn bà vẻ mặt buồn bã: “Nó đang ở bệnh viện, vợ nó nghe nói nguy hiểm lắm, tội nghiệp…”. Bà nói đến đó rồi nghẹn lại.
Gã thấy tim mình thắt lại, một cơn đau rất thật. Người đàn bà nhìn về phía cây linh sam đang trổ hoa thành thảm tím ngắt: “Nó chạy vạy khắp nơi không ra tiền, đến cả cây quý của ông nội để lại cũng đem bán, chỉ mong cứu được vợ nhưng không biết có còn kịp không, tôi lo đến mất ngủ cả đêm”.
Gã đứng chết trân giữa cái nắng bắt đầu gắt của buổi sớm. Gã nhớ lại những tin nhắn dò xét, những suy luận về "chiêu trò", "đòn tâm lý" mà gã tự hào là kinh nghiệm đầy mình giờ đây trở thành những nhát dao cứa vào lương tâm.
Gã tiến lại gần đứa trẻ, định nói gì đó với nó nhưng khi nhìn vào ánh mắt trong veo thoảng nét buồn của nó, bao nhiêu ngôn từ của gã đi đâu mất. Gã thấy mắt mình cay cay khi nhìn thấy hình ảnh côi cút của mình trong đứa trẻ. Ngày mẹ buông thõng bàn tay, gã còn chưa biết đến cái chết là gì. Cứ nghĩ mẹ chỉ nằm vậy, rồi sẽ tỉnh dậy nấu cơm cho gã ăn, tắm rửa cho gã, ru gã ngủ như mọi ngày. Nào ngờ đó là lần sau cùng gã còn nhìn thấy mẹ. Hơn 30 năm trôi qua, gã vẫn sống, ngày nối ngày nhưng mênh mang quá, hiu hắt quá. Gã không còn cầm được nước mắt, quay đi. Gã rút vội trong ví ra toàn bộ số tiền mặt mang theo, đưa cho người đàn bà: “Nhờ bác chuyển cho anh ấy giúp cháu. Cháu xin phép tặng lại cây linh sam cho gia đình”.
Đường quê bụi mù mịt. Gã không còn nghĩ đến khoản lợi nhuận 40 triệu đồng hay sự hài lòng của vị khách VIP như mỗi lần đi mua cây. Gã nhận ra mình đã quá quen với việc nhìn đời qua lăng kính của những cú lừa, đến mức trái tim gã cũng trở nên "khẳng khiu và già cỗi" đến khô khan, vô cảm.
Trời bất ngờ chuyển cơn rồi đổ mưa rất nhanh. Cơn mưa hạ nhiệt được bao người mong đợi. Bên trong cửa kính xe hơi, lòng gã cũng có chút dễ chịu hơn, ở khoảnh khắc ấy, gã mong đón một tin lành.
