Nghĩ về giấc mơ vừa trải qua, nó không thể nào ngủ tiếp được. “Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của mình…”. Những năm qua, nó đã giúp được bố mẹ việc gì ra trò đâu. Ngày nghỉ, các bạn rong trâu vào lũng chăn, nó ở nhà chơi game, xem ti-vi. Bố nó vốn kiệm lời. Nhìn cách con học hành, bố mẹ thúc giục giúp việc nhà thì con làm đối phó, kêu khó, mệt mỏi. Nói nặng nói nhẹ, con cũng không lọt vào tai, chỉ biết lắc đầu ngao ngán. “Con cái không nghe lời bố mẹ có mấy ai nên người? Chó không nghe lời chủ ắt thành phân hổ mất thôi”. Bà nội luôn mồm khi nó cãi lời.
Lớp học có nó thật đáng buồn. Không ít người bạn nói thế. Vì nó mà điểm thi đua của lớp bị trừ sạch. Nhiều bạn nhìn nó với ánh mắt coi thường. Nó ném cái nhìn sắc như mũi dao vào những người bạn dám chỉ trích học sinh cá biệt của lớp. Mặt nào nó cũng đứng nhất nhì lớp, nhất là về điểm học tập, nhưng từ dưới lên. Kết quả những năm trung học cơ sở thật đáng quên. “Cùng đi học, con nhà người ta mang giấy khen về cho bố mẹ còn con mình thì mang nỗi buồn, rắc rối về nhà”. Lời bố mẹ làm nó suy nghĩ. Nhưng rồi mải mê game, lười và kệ, nó đã nhanh chóng quên đi tất cả.
*
Một kỳ nghỉ hè nữa sắp đến, lớp tổ chức chuyến về nguồn, có cô giáo chủ nhiệm làm trưởng đoàn. Các bạn ai cũng mặc đồng phục, tóc tai gọn gàng, chải chuốt. Nó không mặc đồng phục mà vận bộ quần áo chàm mới tinh thơm. Bộ áo chàm bà cắt may cho vẫn còn thơm hương lá nhuộm. Màu chàm ánh lên khi những tia nắng sớm chiếu vào. Trước khi lên xe, cô giáo bảo “cả lớp ai cũng mặc đồng phục, sao em lại không tuân thủ quy định của lớp?”. Nó mỉm cười “em mặc trang phục dân tộc mình thì có gì sai hả cô? Em mặc như thế là giữ gìn bản sắc dân tộc đấy chứ”. Cô giáo biết tính ngang tàng của nó nên không muốn đôi co với cậu học sinh cá biệt này.
Pác Bó những ngày nắng vàng chiếu rõ làm mọi ngóc ngách bừng sáng lên. Tiếng ve sầu kêu râm ran, chim rừng líu lo suốt cả ngày, bản hợp âm khiến tâm trạng thật khó tả. Bước chân xuống xe, ai cũng túa mồ hôi vì nắng nóng. Nhưng khi đi vào bản, không khí khác hẳn. Dường như cái nắng, cái nóng đã được cất ở đâu đó bên ngoài xa rồi. Xe vào đến nơi, từng người xuống một cách trật tự, xếp hàng ngay ngắn vào làm lễ dâng hương, báo công với Bác Hồ. Báo công ư? Nó chợt nghĩ. Nó lưỡng lự không muốn vào cùng các bạn. Cô giáo và bạn lớp trưởng nhắc nhẹ mấy lần, nó mới lặng lẽ đứng vào hàng ngay ngắn. Nó cảm thấy hổ thẹn với bản thân. Mấy năm học vừa qua, nó không đạt được một thành tích nào ra hồn cả. Khi nghe chị hướng dẫn viên trong khu di tích kể về quãng đời hoạt động của Bác những năm tháng gian khổ trong rừng núi đá, nó thấy xấu hổ vô cùng.
Cả lớp thành kính vái lạy rồi từng người bước lên thắp hương dâng Bác. Nó là người cuối cùng, cầm que hương cháy đỏ trong tay mà lòng xúc động. Cẩn thận cắm hương vào lư, chắp hai tay thành kính vái lạy Bác thêm ba lần, nó mới cùng các bạn rời đi tham quan những địa điểm khác trong khu di tích. Sau khi đi tham quan một loạt địa điểm như hang Pác Bó, lán Khuổi Nặm, bàn đá, chỗ Bác ngồi câu cá…, giờ cả lớp tập hợp nơi chân núi nghỉ ngơi, chuẩn bị đi lên thăm mốc 108, nơi Bác đặt bước chân đầu tiên trở về nước sau mấy chục năm hoạt động ở nước ngoài. Nó háo hức lắm. Leo núi, băng rừng là sở trường của nó rồi. Không ít bạn đi lên phải nghỉ giữa đường để thở, nó đi một mạch đến nơi ngồi trên mỏm đá, chờ đợi một lúc lâu mà các bạn và cô giáo vẫn chưa tới nơi. Nó ngồi bên cột mốc, mắt ngước nhìn lên bầu trời xanh trong, lòng nghĩ ngợi xa xăm. Nó nghĩ về chuyện anh Kim Đồng, nghĩ về những bữa cơm của Bác trong những năm tháng hoạt động ở nơi này, rồi nó nghĩ về những ngày tháng đã trôi qua, nghĩ về những năm học sắp tới.
Đang mải nghĩ suy thì có những bạn mặt đỏ tía tai, bước chân chệnh choạng lên đến nơi. “Bạn leo núi giỏi thật đấy?”, một bạn nói với nó. Dốc này chưa nhằm nhò gì, ở nhà đi lấy củi, rễ cây nghiến còn dốc cao hơn gấp nhiều lần. Các bạn leo dốc một tí đã mệt, thời gian Bác hoạt động lãnh đạo phong trào cách mạng còn gian khổ hơn gấp nhiều lần. Các bạn không nghe chị hướng dẫn viên nói à?”.
“Bạn nói đấy nhé. Bao nhiêu gian khổ rồi cũng sẽ qua, từ năm sau nhớ lo học hành cho đàng hoàng vào đi. Mình và các bạn đều mong muốn những năm tháng sau này bạn cũng học giỏi y như bạn giỏi leo đèo dốc vậy đó. Năm nào cũng đội sổ bạn không thấy buồn à?”, Linh lớp trưởng nói.
Cô giáo chủ nhiệm và các bạn nữ đồng loạt “đúng đấy, đúng đấy”.
Sau khi chụp đủ các kiểu ảnh, cả lớp bắt đầu đi xuống núi. Nó là người đi xuống sau cùng. Đi được mươi bước chân, nó ngoái lại nhìn cột mốc, như thấy bóng hình của Bác bên cột mốc thiêng liêng. Đưa tay áp vào ngực, chân tiếp tục rảo bước. Bên tai, tiếng chim rừng hót vang như một bản hòa ca êm ái. Linh là lớp trưởng, được cô giáo giao việc quản lý các bạn. Nó là người Linh để mắt tới nhiều nhất. Bởi nó quậy phá nhất lớp, hay nghĩ ra những trò tinh nghịch mà không ai ngờ tới. Nhưng hôm nay Linh cảm thấy nó có vẻ khác hơn thường ngày. Giờ nó là người xuống sau cùng, không nhảy nhót trêu chọc các bạn như mọi khi. Thậm chí thấy vỏ chai nước vứt lăn lóc ven đường, nó còn cúi nhặt bỏ vào thùng rác.
Mọi người lặng lẽ đi xuống, tiếng nói cười râm ran, chợt một tiếng “oái” vang lên. Lim, cô bạn lớp phó dẫm lên tảng đá trơn trượt làm trẹo chân. Cô giáo chủ nhiệm lo lắng. Lớp trưởng cũng bối rối. Chân đau đi lên núi đã khó, đi xuống càng khó hơn. Hai bạn dìu hai bên đi xuống cũng không phải là cách hay, bởi có những đoạn dốc, hẹp. Mọi người vây quanh cô bạn gái mặt méo đi vì đau đớn, chưa biết phải làm sao cho tốt thì nó tay cầm nắm lá đi đến, rồi ngồi xuống trong tư thế vững chắc. Cả lớp ngạc nhiên, có bạn há hốc mồm, một người chuyên đầu têu các trò lại chủ động và quyết đoán như thế. Quàng đôi tay qua cổ người bạn tinh nghịch nhất lớp, khi đã yên trên tấm lưng to, đôi tay rắn rỏi, chân đi chắc nịch, Lim cũng không tin vào chính mình. Cho đến khi ngồi trên xe, Lim vẫn không hiểu được cái người đó lại cõng mình đi một quãng đường dài như thế mà chẳng thấy có dấu hiệu mỏi mệt. Tâm trạng của Lim lúc này rất khó tả. Cái chân bị trẹo khi được đắp loại lá cây gì đó được vò dập bằng tay mà nó kiếm được từ mỏm đá bên đường đã hết đau khi xe sắp về đến trường.
*
Mãi sau này khi sức học của nó vọt lên đứng đầu lớp, nó mới kể với mẹ về giấc mơ năm nào. Trong mơ nó được gặp Bác Hồ. Bác khen bộ quần áo chàm của nó đẹp, là một em học sinh Tày biết giữ bản sắc dân tộc. Rồi Bác hỏi nó về học tập. Nó nói thật lòng với Bác về những năm qua. Người hỏi về năm điều Bác dạy. Nó đọc thuộc lòng. “Cháu nhớ đấy, nhưng thực hiện chưa được tốt làm cho bố mẹ buồn. Cháu bắt đầu lại đi. Bác tặng cháu quyển vở này, năm sau cố gắng học tập cho thật tốt nhé”. Nó cúi người đón nhận phần thưởng từ tay Bác. Nó chào Bác ra chỗ mấy người bạn. Miệng nó hét toáng lên vừa cười tươi vui “chúng mày ơi tao được nhận phần thưởng của Bác. Chúng mày ơi…”.
Chuyến đi về nguồn đã làm nó thay đổi. Nó lao vào học tập. Ba tháng hè không biết đến điện thoại, không biết đến ti-vi, chỉ biết sách và sách. Những ngày miệt mài không biết mệt, nó đã lấy lại được những kiến thức đã rụng rơi. Những bài làm văn, những bài toán nâng cao đối với nó đã trở nên đơn giản, những bài tiếng Anh, khoa học, lịch sử, địa lý, hóa học đối với nó giờ chẳng thành vấn đề lớn. Từ một người chuyên quậy phá, nó trở thành một học sinh gương mẫu. Một học kỳ, nó đã bật lên đứng đầu lớp. Thầy cô giáo, lớp trưởng Linh, lớp phó Lim đều không tin nổi. Không còn những ánh mắt, cái nhìn không thân thiện hồi nào, giờ các bạn nhìn nó với lòng ngưỡng mộ.
Những ngày nghỉ nó giúp bố mẹ làm việc một cách tự giác. Mẹ rất ngạc nhiên và cũng rất vui khi con chủ động hỏi ngày mai cuối tuần nhà làm những công việc gì, điều mà trước đây không bao giờ có được. Mẹ không tiếc tiền khi con xin đặt mua những quyển sách hay về đọc. Những quyển sách giúp nó biết cách ứng xử với những tình huống xảy ra trong cuộc đời. Những quyển sách giúp nó khám phá những chân trời mới lạ. Nó biết chăm sóc bản thân hơn, biết cách ăn mặc phù hợp với dáng vóc của mình.
*
Cánh đồng lúa trước làng xanh bát ngát, tiếng ve trên rừng râm ran báo hiệu một mùa hè nữa lại sắp đến. Tổng kết năm học, nó đem về cho mẹ mấy cái giấy khen. Đã lâu lắm rồi mẹ không được sờ tay lên họ tên con trên tờ giấy khen có chữ ký của cô hiệu trưởng, dấu đỏ của nhà trường, mẹ cảm động lắm.
Các bạn bảo sẽ lại tổ chức về nguồn. Rồi nó sẽ cùng các bạn đi lên núi, ngắm nhìn dòng nước trong xanh, cùng các bạn dâng hương lên Bác. Nó sẽ mặc bộ quần áo chàm mới. Biết đâu nó lại được gặp Bác trong những giấc mơ huyền diệu.
