Người trẻ ứng phó với tin giả, lừa đảo trực tuyến như thế nào?

Trong nhiều năm gần đây, thông qua sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nạn tin giả, lừa đảo trực tuyến xuất hiện tràn lan với tính chất ngày càng tinh vi, phức tạp. Không chỉ gây thiệt hại về tài chính, vấn nạn này còn gây những thất thiệt, hệ lụy tiêu cực trong xã hội.

Thông tin giả về kêu gọi từ thiện lan truyền trên mạng xã hội nhưng nhiều người vẫn tin là thật.
Thông tin giả về kêu gọi từ thiện lan truyền trên mạng xã hội nhưng nhiều người vẫn tin là thật.

Giới chuyên gia cho rằng, với mức độ tương tác và tần suất xuất hiện như hiện nay, để không trở thành nạn nhân của tin giả, tin rác, lừa đảo trực tuyến thì việc trang bị các kỹ năng, kiến thức để nhận diện và phòng ngừa là rất quan trọng.

Thủ đoạn ngày càng tinh vi

Nhiều người đã vô tình trở thành nạn nhân của tin giả một cách bất đắc dĩ phải cầu cứu cơ quan chức năng. Như trường hợp của bà Nguyễn Thị Tươi, ngụ tỉnh Đồng Nai. Vào tháng 4/2025, cháu của bà là N.H.L. gặp vấn đề về sức khỏe. Do hoàn cảnh khó khăn nên bà nhờ người nhà đăng thông tin lên mạng để cộng đồng giúp đỡ. Khi sức khỏe của L. ổn, gia đình đã xóa thông tin này.

Tuy nhiên, gần đây, một clip về một cô gái bị bắt cóc, hành hung dẫn đến chấn thương sọ não xuất hiện trên mạng. Người đăng nêu, cô gái bị bắt cóc chính là cháu của bà Tươi và kêu gọi từ thiện để giúp đỡ hai bà cháu. Tuy nhiên, số tài khoản cung cấp trên bài đăng lại không phải của bà Tươi. Qua xác minh của địa phương, toàn bộ thông tin của sự việc là do cắt ghép, thông tin hoàn toàn bị đặt.

staticttbc-hcmgovvn-images-upload-08172021-tin-gia-mao-500cdebb-c5ac3f53.jpg
Nhiều tin giả trong đại dịch Covid-19 được phát tán gây hoang mang dư luận.

Theo Công an Thành phố Hồ Chí Minh, để mức độ lan truyền nhanh, các tin giả, thủ đoạn lừa đảo thường được các đối tượng tạo ra từ các thông báo, chính sách của chính quyền thành phố, thông tin từ thiện, người nổi tiếng, thảm họa, thiên tai,...

Đơn cử, như trong đại dịch Covid-19, rất nhiều thông tin giả được các đối tượng giả mạo đó là chỉ đạo của lãnh đạo thành phố. Sau khi đăng tải, các tin giả đã lan truyền với tốc độ khủng khiếp nên rất nhiều người tin đó là “tin thật”.

Người trẻ, nhóm sử dụng internet nhiều cũng khó tránh được sự “tấn công” của các hình thức lừa đảo trực tuyến. Áp lực chia sẻ nhanh, thích thể hiện quan điểm, cùng việc thiếu trải nghiệm thực tế khiến nhiều sinh viên dễ bị các đối tượng lừa đảo “dắt mũi”, vô tình trở thành mắt xích lan truyền thông tin độc hại, thiếu kiểm chứng.

unnamed-1.jpg
Một nạn nhân của vụ bắt cóc online.

Theo thống kê của Công an Thành phố Hồ Chí Minh, từ năm 2020 đến giữa tháng 6/2025, các cơ quan chức năng đã xử lý hơn 1.000 vụ vi phạm trật tự xã hội có liên quan đến hơn 2.700 học sinh, sinh viên.

Ở quy mô cả nước, chỉ trong năm 2024, các vụ lừa đảo trực tuyến đã gây thiệt hại lên đến 18.900 tỷ đồng, tăng gần gấp đôi so với năm 2023. Cứ 220 người dùng thiết bị thông minh thì có một người trở thành nạn nhân của lừa đảo; có tới 70% người dân tiếp xúc với ít nhất một cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo, hình thức lừa đảo mỗi tháng.

Nâng cao kỹ năng nhận diện và ứng phó

Thời gian gần đây, vấn nạn “bắt cóc online” đang gây nên tâm lý lo lắng trong xã hội, nhất là đối với giới trẻ. Theo Bộ Công an, từ giữa năm 2024 đến tháng 8/2025 đã có 50 nạn nhân được được giải cứu thành công. Tất cả nạn nhân đều từ 18 đến 22 tuổi, chủ yếu là học sinh, sinh viên, riêng nữ giới chiếm đến 90%.

Câu hỏi đặt ra là tại sao những người được xem là có tri thức, tiếp cận hằng ngày với công nghệ, mạng xã hội lại là nạn nhân chủ yếu của hàng loạt vụ bắt cóc online.

Chia sẻ với sinh viên tại tọa đàm với chủ đề “Nhận diện và chống tin giả trong kỷ nguyên AI” do Báo Tiền Phong và Trường đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức mới đây, Đại úy Huỳnh Đỗ Tấn Thịnh, cán bộ Đội Cảnh sát Đặc nhiệm, Phòng Cảnh sát Hình sự, Công an Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, nhiều sinh viên đang bị lệ thuộc vào các thông tin ngắn thiếu chiều sâu thay vì những nguồn tin chính thống. Nhiều bạn trẻ đang dành hàng giờ để lướt xem các clip ngắn thay vì đọc một bài báo, xem các bản tin thời sự, chuyên đề chuyên sâu.

image-8.jpg
Diễn giả chia sẻ về các hình thức lừa đảo trực tuyến với sinh viên.

Từ thực tế điều tra, Đại úy Thịnh cảnh báo rằng nhiều tin giả, tin sai sự thật, cách dẫn dụ của các đối tượng lừa đảo xuất phát từ chính các nền tảng video ngắn. Việc tiêu thụ quá nhiều video ngắn khiến người xem “suy nghĩ nhanh nhưng nông, dễ bị thao túng cảm xúc và khó phân biệt thật giả”.

Các video ngắn chạm vào cảm xúc nhưng làm con người lười suy nghĩ. Lâu dần, chúng ta quen với sự ‘đơn giản hóa thông tin, mất khả năng phản biện”. Việc ít có cơ hội va chạm thực tế và thiếu đi các kỹ năng cơ bản, nhất là không chia sẻ khi gặp các vấn đề liên quan đến lừa đảo khiến các bạn trẻ rất khó thoát ra khỏi các cạm bẫy do các đối tượng đưa ra.

image-9.jpg
Sinh viên Trường đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh nghe các diễn giả chia sẻ về thực trạng lừa đảo trực tuyến.

Theo thống kê, có đến 24 hình thức lừa đảo trực tuyến cùng nhiều hình thức dẫn dụ khác nhau được các đối tượng lừa đảo sử dụng. Tuy nhiên, để phòng tránh, chủ động ứng phó với tin giả, lừa đảo trực tuyến thì yếu tố cốt lõi vẫn là kỹ năng, nhận thức và khả năng kiểm chứng thông tin của mỗi người.

Đại úy Thịnh nhấn mạnh: Dù công nghệ có hiện đại đến đâu nhưng chỉ cần “chậm lại”, thực hiện các bước xác minh, kiểm chứng thì rất khó bị sập bẫy lừa đảo.

image-7.jpg
Đại diện Phòng Cảnh sát Hình sự, Công an Thành phố Hồ Chí Minh và các diễn giả tham gia tọa đàm "Nhận diện và chống tin giả trong kỷ nguyên AI".

Ở góc độ một chuyên gia công nghệ, ông Võ Đỗ Thắng, Giám đốc Trung tâm An ninh mạng Athena nêu các giải pháp: Khi tiếp nhận được thông tin cần bình tĩnh để xác minh, thậm chí “kiểm tra ngược” với người gửi thông minh cho mình.

Trong cuộc chiến phòng chống tin giả, lừa đảo trực tuyến, các nạn nhân không nên tự ý xử lý mà cần sự đồng hành của bạn bè, gia đình và thông báo cho các cơ quan chức năng càng sớm càng tốt trước khi mọi việc nằm ngoài tầm kiểm soát.

Có thể bạn quan tâm

Đơn vị thi công tập trung máy móc nhân lực thi công đường động lực đoạn nối với quốc lộ 12 qua địa bàn bản Che Phai, phường Điện Biên Phủ.

Các dự án trọng điểm ở Điện Biên tăng tốc về đích

Chỉ còn hơn một tháng đến hạn cuối phải hoàn thành toàn bộ dự án trọng điểm tại tỉnh Điện Biên, những ngày này, cả hệ thống chính trị ở 4 phường, xã đang quyết liệt vào cuộc "gỡ" vướng mặt bằng; các đơn vị thi công thì huy động tổng lực nhân công, máy móc tăng tốc về đích...

Đến với Trường Mầm non và Tiểu học Tong Chiêng (thuộc Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Chiềng Sung), xã Mai Sơn, tỉnh Sơn La.

Du lịch từ thiện - Hành trình kết nối trái tim

Trong những năm gần đây, mô hình du lịch kết hợp hoạt động thiện nguyện ngày càng được nhiều du khách hưởng ứng. Không chỉ khám phá cảnh đẹp, tìm hiểu văn hóa, mà mỗi chuyến đi còn mang theo những món quà và sẻ chia đến với học sinh, người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Nhiều trường học ở Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho học sinh trong giờ ra chơi.

Mô hình trường học không điện thoại ở Thành phố Hồ Chí Minh

Trong thời đại số, điện thoại thông minh đã trở thành công cụ không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, việc sử dụng điện thoại trong môi trường học đường lại mang đến nhiều thách thức, như làm phân tâm học sinh, ảnh hưởng đến chất lượng học tập, thậm chí dẫn đến các vấn đề về sức khỏe tâm lý do lạm dụng mạng xã hội.

Cổng phía nam Thành nhà Hồ.

Về với di sản xứ Thanh

Là một trong năm di sản văn hóa thế giới của Việt Nam với kiến trúc đá độc nhất vô nhị Đông Nam Á và mang dáng dấp uy nghi của một kinh đô xưa, thế nhưng Thành nhà Hồ (nằm ở xã Vĩnh Long, Vĩnh Tiến, tỉnh Thanh Hóa) vẫn lặng lẽ, thâm trầm chìm trong dáng vẻ cô tịch như một bản hùng ca chưa có người đàn đúng điệu.

Các em học sinh nghèo, hiếu học ở xã Đắk Ơ và xã Bù Gia Mập được tặng xe đạp tiếp sức đến trường.

Nhiều hoạt động thiện nguyện hướng về vùng biên

Trong những ngày gần đây, nhiều hoạt động thiện nguyện đã diễn ra trên tuyến biên giới tỉnh Đồng Nai. Thông qua các hoạt động này đã góp phần chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào nghèo trong giai đoạn đói giáp hạt, cũng như giúp những đối tượng yếu thế vượt khó khăn.

Nhiều giống hoa hồng mới được lai tạo từ hoa hồng lửa của Làng hoa Sa Đéc được Viện Cây ăn quả miền nam giới thiệu tại hội thảo “Giới thiệu giống hoa hồng mới và quy trình kỹ thuật”.

Hành trình "hồi sinh" giống hoa hồng lửa Sa Đéc

Thương hiệu hoa hồng lửa đã gắn liền với Làng hoa Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp. Sau nhiều năm canh tác, giống hoa “biểu tượng của làng hoa” này đứng trước nguy cơ mai một do thoái hóa. Trước thực trạng đó, tỉnh đã chủ động phối hợp với các nhà khoa học, khởi động hành trình “giữ lửa” bản sắc làng hoa bằng công nghệ tiên tiến.

Công nhân ngành điện Thành phố Hồ Chí Minh tuyên truyền các biện pháp sử dụng điện an toàn cho người dân.

Cảnh báo các nguy cơ tai nạn điện tại các khu vực ngập nước

Ngày 8/11 vừa qua, tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh lại vừa có thêm một vụ tai nạn chết người liên quan đến điện giật xảy ra tại khu vực ngập nước khiến người dân không khỏi bất an. Từ thực tế này, các cơ quan chức năng, đơn vị quản lý cần tiếp tục có các giải pháp hướng dẫn, cảnh báo, phòng ngừa hiệu quả hơn nữa.

Các nghệ sĩ tham gia khối văn hóa-thể thao diễu hành kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9. (Ảnh: nhandan.vn)

Văn hóa soi đường: Nâng cao quyền thụ hưởng văn hóa của nhân dân

Với sứ mệnh phụng sự nhân dân, hơn 80 năm qua, ngành văn hóa Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu to lớn trong bảo đảm và nâng cao quyền thụ hưởng văn hóa của nhân dân. Những kết quả đó khẳng định vị thế của văn hóa là nền tảng tinh thần, là mục tiêu, động lực và sức mạnh nội sinh quan trọng thúc đẩy phát triển bền vững đất nước.

Quang cảnh mua bán cá tại chợ ma.

Đêm "chợ ma" mùa nước nổi

Những ngày này, “chợ ma” hay được gọi là chợ đêm Tha La phường Vĩnh Tế, tỉnh An Giang hoạt động náo nhiệt. Tuy là chợ “chồm hổm”, diện tích chưa được 500m2 nhưng nổi tiếng là nơi bán cá đồng, cá sông lớn nhất tỉnh trong mùa nước nổi.

Chuyên gia và lãnh đạo thành phố Cần Thơ tham quan mô hình trồng hành tím tại phường Vĩnh Châu.

Sản xuất hữu cơ, hướng đi mới cho người nông dân Cần Thơ

Mặc dù được xác định là ngành kinh tế chủ lực của thành phố Cần Thơ, nhưng cũng như nhiều địa phương trong khu vực, sản xuất nông nghiệp nơi đây đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là hàng rào kỹ thuật đối với nông sản nhập khẩu và yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ.