Người ở Sín Thầu

Đã có một thời, từng toán “phượt thủ” kéo nhau rùng rùng đi khắp hang cùng ngõ hẻm ở Việt Nam.

Làm bánh trôi cúng Tết. Ảnh: VĂN THÀNH CHƯƠNG
Làm bánh trôi cúng Tết. Ảnh: VĂN THÀNH CHƯƠNG

Họ đi thành từng đoàn vài chục người, phương tiện chủ yếu là xe máy bởi nó mang tính cơ động cao, có thể dễ dàng luồn lách vào những chốn mà các loại xe khác khó mà vào được. Những biệt danh cá nhân như “Du già”, “Tù trưởng” hay “Kột”, “Người Nguồn”… vốn được giới này đặc biệt nể trọng. Bởi sự xông xáo, bởi kinh nghiệm “giang hồ” từng trải và cả những tế nhị trong cách ứng xử đối với mỗi nơi đã từng qua, với những người từng gặp…

Những người được coi là “thủ lĩnh” ấy không nhiều. Đa phần còn lại có vẻ chỉ thích đi theo đám đông, hầu hết muốn thể hiện cái tôi là chính. Và họ thường là những người còn trẻ. Cũng phải thôi, người trẻ được quyền sai, được quyền trải nghiệm thực tế (ít ra là câu hát cứ sai đi vì cuộc đời cho phép, và cứ yêu đi…) đã có thời được những người trẻ lấy làm… lẽ sống.

Những địa danh mà phượt thủ hay nhắc tới, đương nhiên là bốn điểm cực (trên đất liền) của nước ta. Trong số ấy, điểm cực tây có vẻ được nhiều người quan tâm nhắc nhớ. Một phần vì nó xa xôi cách trở (đi từ Thủ đô tới điểm cực này, quãng đường dài bằng từ Hà Nội vào tận Đà Nẵng, thủ phủ miền trung), phần nữa do đi lại khó khăn. Trong lời kể của những người từng qua lại nơi này, ai chưa nhắc tới dòng họ Pờ ở Sín Thầu (Điện Biên) thì vẫn bị coi là “trẻ trâu”, là đã biết gì đâu mà dám khoe khoang, kể lể.

Tính từ thời nổi phỉ ở thế kỷ trước, dòng họ Pờ đã trở thành phên dậu sống, những cột mốc di động của biên cương nơi tận cùng Tây Bắc. Ở nơi ngã ba biên giới, một con gà gáy ba nước cùng nghe ấy, tất cả những người trong dòng họ vẫn ngày đêm lặng lẽ sinh sống, xây dựng và trông nom mảnh đất này. Như những gốc cây cổ thụ, tĩnh lặng bám rễ sâu vào đất. Linh hồn và thể xác của họ hòa vào đất, tan vào nước, hóa mây bay trên cái thẻo đất biên cương nằm tận góc trên cùng bên phía tay trái bản đồ Việt Nam.

“Chúng cháu là bạn của Sang, con trai bác…”, người chủ nhà chỉ khẽ gật đầu rồi bảo người nhà đuổi gà, mổ lợn. Các giới vẫn truyền tai nhau, trước khi leo chào mốc 0 ở điểm cực tây Tổ quốc, đến Sín Thầu, ghé nhà ông Pờ Dần Xinh chỉ cần nói câu ấy là có cơm ăn, là có chỗ nằm nghỉ lại. Các giới đều biết thế. Ông Xinh cũng biết. Thêm người tới là thêm bát, thêm mâm. Chứ thằng Hùng Sang con ông chỉ là một sinh viên đi học đại học ở Hà Nội, lấy đâu ra mà lắm bạn bè đến thế.

Bữa cơm gặp mặt những người từ xa xôi ấy trở nên ấm cúng bởi sự lặng lẽ chăm chút mà gần gũi của người chủ nhà ít nói lần đầu gặp mặt. Trước khi rời đi, nhiều người còn nhắn lại: “Xin hẹn gặp nhau ở dưới xuôi” như một cách tri ân. Ông Xinh và các con ông thi thoảng cũng về xuôi. Về chơi, về thăm thú bạn bè cố tri thân thiết. Đâu có đủ thời gian mà nhớ tới người đôi lần tao ngộ.

Lên Sín Thầu giờ đã dễ đi hơn. Dòng Mo Phí trước nhà đã có cầu cho ô-tô qua lại được hơn chục năm rồi. Những người trẻ trong bản giờ đã có thể đi xa hơn, làm những việc lớn hơn. Nhưng trong lòng họ, đất trời biên cương A Pa Chải, đất Sín Thầu, Tá Miếu, Tả Ló San vẫn là máu thịt. Là chỗ để trở về, cùng cha chú tổ chức một cái Tết tưng bừng vào ngày Thìn mỗi tháng 12.

Mới nghe điện từ trên núi, các bậc lão thành người Hà Nhì ở ngã ba biên giới quyết định chọn ngày 13/12 này để tổ chức đón năm mới. Lại chuẩn bị ba-lô, dẫu chẳng cần gói ghém mấy viên pin đèn, dăm viên đá lửa, gói muối, kim chỉ và những thứ đồ gia dụng như trước kia mà vẫn nhớ rằng kể cả khi ấy, dù trong mỗi nhà có thể thiếu rất nhiều thứ tiện nghi nhưng ăm ắp chân tình. Thứ tình cảm mộc mạc, hào sảng và vị tha, không chấp nề toan tính.

Có thể bạn quan tâm

Các món chè. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nhớ sao vị ngọt ngào thơ ấu

Một sáng cuối tuần, tôi ghé khu chợ nhỏ quen thuộc gần nhà. Đang mải miết suy nghĩ mua nguyên vật liệu gì thì tiếng rao lảnh lót “Ai chè đậu đỏ, đậu đen, đậu xanh, thập cẩm không?” của một người phụ nữ quẩy quang gánh trên vai đã làm tôi khựng lại.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Người khách đến nhà

Nắng tháng 5 dát vàng mái phố. Ngôi biệt thự số 7 Rue Jean Soler nằm ngay góc giao với Rue Jauréguiberry dường như nổi bật thêm lên bởi mầu sơn vàng. Ông Duot Bertheur (Đuy ô), người chủ của ngôi biệt thự, dậy sớm, đứng trên ban-công tầng 2, để ngắm nắng sớm mai.

Nhà khoa học chân chính

Đó là biệt danh lũ chúng tôi đặt cho anh khi mon men lên Thư viện Quốc gia mượn sách. Giữa môi trường tri thức trăm phần trăm, giáo sư, tiến sĩ "đông như quân Nguyên", anh vẫn nổi bật bởi vẻ đắm đuối suy tư những điều cao siêu đến thoát tục.

Ảnh: SONG ANH

Mảnh vườn xưa

Tôi có thói quen khắc số năm sau ngày bà mất lên thanh xà ngang trong nhà vào mùa cây thay lá.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Xóm cầu thang

Cục diện bê-tông hóa đã thiết lập từ cao xuống thấp khi tòa nhà đi vào sử dụng. Cư dân ở đây tuyền ở quê lên, trong ký ức bùn theo chân lên tận giường, “hai xoa, ba đập” khuất mắt trông coi. Họ chỉ mong đoạn tuyệt được với bùn đất để làm người phố ra sáng vào bóng.

Ở Mường Nhé xa xôi cuối trời Tây Bắc chỉ cách đây chưa đầy 2 thập kỷ, con đường đất bằng phẳng thế này đã là mơ ước.

Người chờ trên đỉnh dốc

Đường sá lên cực tây Tổ quốc những ngày còn đang mở rộng và dần hoàn thiện thật sự là thử thách với bất kỳ một tay giang hồ ưa xê dịch nào. Và cái cuộc gặp mặt ăn Tết của Khụ Sự Trà với đồng bào Hà Nhì năm 2013 thật sự là cuộc gặp của nhiều kẻ yêu con người và thiên nhiên mạn ngược.

Mùi ký ức lan tiêu đã chín

Mùi ký ức lan tiêu đã chín

Có những buổi sáng, vừa mở cửa sổ, tôi chợt thấy thoang thoảng một làn hương dịu ngọt như mùi chuối chín. Hóa ra, cây lan tiêu nhà hàng xóm đã vào mùa. Mùi hương ấy không gắt gỏng, chẳng nồng nàn, chỉ như một hơi thở lướt qua.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Ngựa hồng qua dốc mây

Ngày trước tôi đã lỡ cuộc đi bộ với Sương lên đỉnh núi, giờ là lúc tôi hoàn thành việc này, cũng để có cái nói với Sương lúc gặp lại.

Con đường mòn biên giới

Con đường nhỏ bắt đầu bằng một ngã rẽ men theo vườn nhà dân. Một người đàn ông ngồi ngay ngắn bên lối đi, thu của mỗi người qua lại vài đồng lẻ. Nếu không có chỉ dẫn, chẳng ai biết đến con đường này. Dốc mỗi lúc một gắt. Dòng người ngược chiều lặng lẽ đi xuống, lưng oằn gánh hàng, mồ hôi đổ thành vệt trên gò má lạnh.

Ảnh: SONG ANH

Trở lạnh

Tôi nhớ những ngày trời trở lạnh. Gió mùa ập đến như đánh úp, mới buổi sáng còn nắng oi nắng ả mà giữa buổi gió đã lục lọi khắp ngóc ngách trong vườn.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Giấc mơ

Đêm. Thành phố đã ngủ. Thư mơ thấy mình trôi giữa đại dương loa lóa. Giữa vùng nước sâu, buốt lạnh, cô gặp cá voi khổng lồ lững lờ bơi tới. “Ta đã qua hai trăm mùa đông. Ngươi thì muốn sống bao lâu?”, câu hỏi vang vang trong nước. Thư chẳng biết làm gì ngoài mỉm cười. Mà nụ cười chưa kịp tỏa ra cũng đã ngập đầy nước.

Biếm họa nhân vật của họa sĩ Dũng Choai.

Nhà báo “chân quê”

Phòng làm việc của anh ở trong cùng hành lang tầng ba cơ quan mặt trận tỉnh Nam Định cũ. Trên lan-can trước cửa, phía dưới tấm biển văn phòng đại diện đã bạc mầu vì nắng mưa, là chậu hoa nho nhỏ và một cái xô đựng… điếu cày.

Ảnh: BẮC SƠN

Mì quảng bình dân ba sao

Dạo một vòng quanh thành phố Đà Nẵng, những con đường ồn ào, tấp nập của khách du lịch, hầu hết khách sạn, nhà hàng, quán ăn đều đầy ắp bóng người.

Minh họa: ĐOÀN ĐỨC HÙNG

Món quà của ông già Noel

Lâm rời khỏi công ty khi trời đã tối đen. Mùa đông ngày ngắn đêm dài. Mới hơn 5 giờ chiều, hoàng hôn đã ý nhị nhường chỗ cho màn đêm.

Gần 75 tuổi, bà Bài vẫn giữ nguyên “danh hiệu” làm cá giỏi nhất chợ, khách nào ghé cũng khen.

Bà lão ở chợ cá Thanh Hà

Ghé Hội An, ngoài dạo phố cổ ăn mấy món quen, uống ly nước mát, tôi luôn dành thời gian thăm chợ, tìm chút quà quê đem về phố. Lần nọ, lục tục từ 2 giờ sáng, vừa kịp xem cảnh chợ cá Thanh Hà nhộn nhịp bên sông Thu Bồn. Ở đó, tôi gặp bà Bài, người gắn đời mình với nghề bán cá hơn 60 năm ròng.

Xinh xắn những món đồ len Đà Lạt.

Đan những sợi ký ức

Lâu rồi, ngày tôi còn bé thơ, chìm trong cái lạnh bồng bềnh của xứ thông, bên ô cửa những ngôi nhà gỗ lúp xúp, hình bóng những người phụ nữ ngồi đan áo len luôn đem đến cho tôi cảm giác mình là chú ngựa nhỏ dừng chân trên thảo nguyên bình yên.

Căn nhà trình tường của Xuy

Căn nhà trình tường của Xuy

Ly Xá Xuy gửi cho tôi cái ảnh đường mới ở Y Tý (Lào Cai), bảo Y Tý sắp xong đường rồi. Sẽ là một con đường nhựa thênh thang, rộng gấp đôi đường cũ. Đường mới, theo quy hoạch, sẽ vạt qua hơn một nửa đất nhà Xuy, nơi cậu đang dựng homestay Y Tý Clouds đông khách nhất nhì chỗ này.

Ảnh: K.MINH

Giặt chiếu cầu ao

“Giặt chiếu cầu ao” dường như đã trở thành “cổ tích”, giờ thì chẳng có ai đem chiếu ra cầu ao mà giặt. Giờ thì làng xóm cũng chẳng còn có mấy những chiếc ao bèo mà ở bên bờ luôn có một chiếc cầu ao, kha khá thì cầu ao xây gạch, giản dị thì cầu ao được bắc bằng mấy thanh tre ghép lại.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Mảnh gương chưa vỡ

Hòa về quê vào một ngày cuối năm, khi chiếc vé máy bay Sài Gòn - Chu Lai còn chưa nguội lạnh trên tay. Làng Phổ Phong vẫn nằm yên bên con đường đá, nhưng căn nhà nhỏ nơi bà ngoại từng sống đã lụp xụp đến đau lòng. Mẹ Hòa, sau mười năm góa bụa, sống lặng lẽ như một cái bóng.

Ảnh: SONG ANH

Mãn đình hồng trước hiên nhà cũ

Đông đã về thật rồi. Những luồng gió len lỏi qua triền đồi, khẽ lùa vào mái tóc, mang theo một mùi ẩm ướt, ngai ngái của đất trời trước khi chạm lạnh.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Hương sắc muộn mùa

“Anh lại phải vào Tây Nguyên vì dự án trong ấy đang phát sinh một số vấn đề”. Khang vừa nhét mấy bộ quần áo vào va-li vừa nói như thanh minh.

Đôn Ki-hô-tê, cát và đêm

Dãy nhà san sát, lởm chởm bên mép nước. Lòng sông mở ra rộng thênh thang, phẳng lặng đến mức tưởng như có thể bước qua mà không ướt chân. Sông Hồng luôn biết cách khởi đầu theo một kiểu khác, không còi xe, không những đoàn thuyền ngược xuôi, chỉ còn thứ im lặng lơ lửng như cơn ngủ chuẩn bị vào giấc.

Bữa cơm mùa gặt.

Nhớ cơm mới ngày mùa

Những chiều nắng rựng lên vài cơn the thắt. Ba ngồi chỗ hiên tay đong đưa ca nước chè, ngó lên phía cây cam trước sân.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Chạy trước tử thần

Cần gạt nước đã ở mức độ làm việc tối đa mà không xua được nước mưa ào ạt tuôn lên mặt kính.

Ayun Pa ngày lũ

Là nước. Nhưng lũ về khiến bờ sông tan hoang, bãi bờ rách nát. Nhưng nước về, cỏ cây quên đi ngày nắng hạn, cần mẫn vá víu đôi bờ. Ngày tôi đến Ayun Pa (Gia Lai), thị xã nhỏ bên dòng sông Ba, một vùng chuyển tiếp giữa Tây Nguyên và duyên hải, chênh vênh bên những khô cằn.

Ảnh: SONG ANH

Một thời... áo vá

Những cơn gió se se đã gõ cửa hiên nhà, nhắc tôi rằng phải soạn sửa tủ áo quần cho con. Tôi lôi từng chồng áo len, áo khoác dày ra gấp gọn, xếp thành hàng ngay ngắn.

Minh họa: NGUYỄN VÂN CHUNG

Chiếc hộp gỗ

Bóng núi như tấm áo choàng đen thẫm phủ lên những mái nhà sàn cheo leo. Mối rừng ùa ra từng đám béo mẫm, trắng xóa. Chúng bay chán chê rồi đậu kín mặt đất, bãi cỏ, cành cây… Mối chưa kịp tản đi thì chuồn chuồn lại kéo về đàn đàn lũ lũ. Mất điện. Mưa xối xả. Gió điên cuồng gầm rú. Cây cối đổ gãy răng rắc.