Người ở Sín Thầu

Đã có một thời, từng toán “phượt thủ” kéo nhau rùng rùng đi khắp hang cùng ngõ hẻm ở Việt Nam.

Làm bánh trôi cúng Tết. Ảnh: VĂN THÀNH CHƯƠNG
Làm bánh trôi cúng Tết. Ảnh: VĂN THÀNH CHƯƠNG

Họ đi thành từng đoàn vài chục người, phương tiện chủ yếu là xe máy bởi nó mang tính cơ động cao, có thể dễ dàng luồn lách vào những chốn mà các loại xe khác khó mà vào được. Những biệt danh cá nhân như “Du già”, “Tù trưởng” hay “Kột”, “Người Nguồn”… vốn được giới này đặc biệt nể trọng. Bởi sự xông xáo, bởi kinh nghiệm “giang hồ” từng trải và cả những tế nhị trong cách ứng xử đối với mỗi nơi đã từng qua, với những người từng gặp…

Những người được coi là “thủ lĩnh” ấy không nhiều. Đa phần còn lại có vẻ chỉ thích đi theo đám đông, hầu hết muốn thể hiện cái tôi là chính. Và họ thường là những người còn trẻ. Cũng phải thôi, người trẻ được quyền sai, được quyền trải nghiệm thực tế (ít ra là câu hát cứ sai đi vì cuộc đời cho phép, và cứ yêu đi…) đã có thời được những người trẻ lấy làm… lẽ sống.

Những địa danh mà phượt thủ hay nhắc tới, đương nhiên là bốn điểm cực (trên đất liền) của nước ta. Trong số ấy, điểm cực tây có vẻ được nhiều người quan tâm nhắc nhớ. Một phần vì nó xa xôi cách trở (đi từ Thủ đô tới điểm cực này, quãng đường dài bằng từ Hà Nội vào tận Đà Nẵng, thủ phủ miền trung), phần nữa do đi lại khó khăn. Trong lời kể của những người từng qua lại nơi này, ai chưa nhắc tới dòng họ Pờ ở Sín Thầu (Điện Biên) thì vẫn bị coi là “trẻ trâu”, là đã biết gì đâu mà dám khoe khoang, kể lể.

Tính từ thời nổi phỉ ở thế kỷ trước, dòng họ Pờ đã trở thành phên dậu sống, những cột mốc di động của biên cương nơi tận cùng Tây Bắc. Ở nơi ngã ba biên giới, một con gà gáy ba nước cùng nghe ấy, tất cả những người trong dòng họ vẫn ngày đêm lặng lẽ sinh sống, xây dựng và trông nom mảnh đất này. Như những gốc cây cổ thụ, tĩnh lặng bám rễ sâu vào đất. Linh hồn và thể xác của họ hòa vào đất, tan vào nước, hóa mây bay trên cái thẻo đất biên cương nằm tận góc trên cùng bên phía tay trái bản đồ Việt Nam.

“Chúng cháu là bạn của Sang, con trai bác…”, người chủ nhà chỉ khẽ gật đầu rồi bảo người nhà đuổi gà, mổ lợn. Các giới vẫn truyền tai nhau, trước khi leo chào mốc 0 ở điểm cực tây Tổ quốc, đến Sín Thầu, ghé nhà ông Pờ Dần Xinh chỉ cần nói câu ấy là có cơm ăn, là có chỗ nằm nghỉ lại. Các giới đều biết thế. Ông Xinh cũng biết. Thêm người tới là thêm bát, thêm mâm. Chứ thằng Hùng Sang con ông chỉ là một sinh viên đi học đại học ở Hà Nội, lấy đâu ra mà lắm bạn bè đến thế.

Bữa cơm gặp mặt những người từ xa xôi ấy trở nên ấm cúng bởi sự lặng lẽ chăm chút mà gần gũi của người chủ nhà ít nói lần đầu gặp mặt. Trước khi rời đi, nhiều người còn nhắn lại: “Xin hẹn gặp nhau ở dưới xuôi” như một cách tri ân. Ông Xinh và các con ông thi thoảng cũng về xuôi. Về chơi, về thăm thú bạn bè cố tri thân thiết. Đâu có đủ thời gian mà nhớ tới người đôi lần tao ngộ.

Lên Sín Thầu giờ đã dễ đi hơn. Dòng Mo Phí trước nhà đã có cầu cho ô-tô qua lại được hơn chục năm rồi. Những người trẻ trong bản giờ đã có thể đi xa hơn, làm những việc lớn hơn. Nhưng trong lòng họ, đất trời biên cương A Pa Chải, đất Sín Thầu, Tá Miếu, Tả Ló San vẫn là máu thịt. Là chỗ để trở về, cùng cha chú tổ chức một cái Tết tưng bừng vào ngày Thìn mỗi tháng 12.

Mới nghe điện từ trên núi, các bậc lão thành người Hà Nhì ở ngã ba biên giới quyết định chọn ngày 13/12 này để tổ chức đón năm mới. Lại chuẩn bị ba-lô, dẫu chẳng cần gói ghém mấy viên pin đèn, dăm viên đá lửa, gói muối, kim chỉ và những thứ đồ gia dụng như trước kia mà vẫn nhớ rằng kể cả khi ấy, dù trong mỗi nhà có thể thiếu rất nhiều thứ tiện nghi nhưng ăm ắp chân tình. Thứ tình cảm mộc mạc, hào sảng và vị tha, không chấp nề toan tính.

Có thể bạn quan tâm

Sách cũ. Ảnh: NAM ANH

Tiệm sách cũ phố Cát Cụt

Hiệu sách cũ nằm ở phố Cát Cụt của Hải Phòng, nơi mà nếu người ta không để ý, sẽ dễ dàng đi ngang qua, chẳng hề hay biết mình vừa bỏ lỡ một thế giới khác.

Làng chài Sê San.

Sau cuộc rong ruổi của những người ly hương

Ngược dòng thời gian về những năm 2000, ngư dân nghèo vùng sông nước An Giang dắt díu nhau lên Tây Nguyên làm thuê. Trong những ngày tháng rong ruổi đầy gian truân ấy, họ vô tình tìm thấy lòng hồ thủy điện Sê San 4. Mặt nước mênh mông, tĩnh lặng như đánh thức bản năng sông nước của những người con sinh ra từ dòng sông Hậu.

Củi thông đun bếp.

Lửa thông

Gió từ núi đi ngang ngôi nhà ngai ngái mùi gỗ giữa những vườn rau mãn vụ.

Minh họa: HOÀNG NGUYÊN THẠCH

Mầm cây đợi

Con đường độc đạo từ bản đến trường ướt nhấm nhoét. Đất đá tở ra từng tảng, thi thoảng có những hộc đá lăn xuống chặn ngang đường. 

Sống đời phu cơm

Quốc Anh, 40 tuổi, mỗi sáng ra khỏi nhà cùng một chiếc điện thoại sạc đầy, một bình nước lọc, cái áo khoác bạc màu vì nắng, và chiếc hộp đựng đồ ăn vuông vức treo trước xe như hòm thuốc của một ông lang. Anh không chữa bệnh. Anh chữa đói. Mà đói ở phố bây giờ là thứ bệnh cấp tính, phát lên rất nhanh, đòi cấp cứu trong 15 phút.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Drama mang tên thanh xuân

Hoan đến chỗ hẹn sớm 10 phút. Khoảng thời gian đó đủ để tâm trạng bình ổn. Bởi vì người hẹn cô hôm nay là anh. Người của một thời tha thiết. Người mà cô đã hơn 20 năm không gặp, thậm chí hoàn toàn bặt tin.

Ảnh: TỐNG NGỌC

Những ngã ba đời

Tôi tới căn nhà anh thuê ngay đầu phố Lý Nam Đế (Hà Nội) bởi một sự tình cờ. Ngồi lại lai rai vài ly cũng chẳng phải có hẹn mà nên. Nhưng tôi cứ nhớ mãi cái khung hình có dòng chữ mà một lãnh đạo của Đảng, Nhà nước viết tặng anh “ai cũng có rất nhiều chỗ để đi, nhưng chỉ có một chốn để trở về”.

Minh họa: NGUYỄN VÂN CHUNG

Những màu áo cũ

Nông thôn nơi Hân sống hãy còn rất nhiều người nghèo, cái ăn cái mặc, sự học hành con trẻ lắm khi quá sức với cha mẹ của chúng. Chưa kể nếu những bậc cha mẹ trẻ ấy còn sống chung gia đình lớn, còn cha mẹ già đau yếu bệnh tật thì đồng lương công nhân, làm thuê, cắt cỏ, xịt thuốc… sẽ không bao giờ đủ.

Nhớ phiên chợ Mộc

Nhớ phiên chợ Mộc

Ở xã Nghi Thái, huyện Nghi Lộc cũ (nay là phường Vinh Lộc, Nghệ An) quê tôi, cạnh gốc đa cổ thụ và cái nền đình xưa của làng là ngôi chợ mang tên chợ Mộc. Chợ Mộc làng tôi to lắm, “to” chứ không phải “lớn” đâu nhé.

Vá lưới. Ảnh: NAM NGUYỄN

Gió ở lại lòng người

Tôi đến Phú Hài, một làng chài ven biển của Phan Thiết, vào buổi sớm khi gió còn mềm. Biển khi ấy lặng, như vừa thức giấc sau một đêm dài. Không có những sắc màu rực rỡ hay ồn ào của một điểm đến du lịch, Phú Hài mở ra bằng nhịp sống chậm rãi, đủ để người mới ghé qua kịp nhận ra sự bình yên của làng.

Minh họa: NGUYỄN VĂN ĐỨC

Tình yêu của mẹ

Ở ngoại ô thành phố có một bà cụ đã mất. Chồng bà là một công nhân 70 tuổi đã nghỉ hưu. Cụ ông đến bưu điện để gửi sáu bức điện tín đến các vùng khác nhau của nước cộng hòa, tất cả đều có chung một nội dung: “Mẹ mất rồi các con về đi! Bố”.

Giàn mướp. Ảnh: SONG ANH

Nhớ mùa hoa mướp vàng

Khi cái nắng đầu hè rực lên ánh ỏi thì giàn mướp trước sân nhà tôi cũng nở hoa vàng rực. Từng đốm hoa thắp nắng giữa giàn lá xanh um, bầy ong dập dìu bay qua bay lại.

Thả lưới. Ảnh: SONG ANH

Mênh mang sông Đầm

Chiếc ghe đưa chúng tôi rời khỏi bến sông Đầm trong cái nắng đầu ngày. Chú Ba, người đồng hành cùng nhóm đã sống ở xứ này hơn sáu mươi năm.

Mưa dông. Ảnh: SONG ANH

Những cơn dông

Không hiểu sao, từ nhỏ đến giờ, tôi rất thích ngắm nhìn những cơn dông kéo đến trước mỗi trận mưa. Với tôi, đó là một khoảnh khắc kỳ diệu của thiên nhiên vũ trụ.

Minh họa: TRẦN XUÂN BÌNH

3 triệu đồng

Gã trở nhà mới gần 10 giờ đêm. Trời oi nồng, vài hạt mưa lắc rắc càng làm tăng sức nóng. Trong con hẻm cụt không còn bóng người, gió yếu ớt chẳng rơi nổi chiếc lá, tưởng như màn đêm đã chìm sâu từ kiếp nào.

Dòng sông miền Tây. Ảnh: NAM NGUYỄN

Dòng sông không địa chỉ...

Trong hành trình rong ruổi của mình, có dòng sông tôi ghé lại chỉ để... thương một người. Với tôi, dòng sông Cái Lớn và chú Nguyễn Văn Lúa (cù lao Tắc Cậu, xã Châu Thành (Kiên Giang cũ), nay là An Giang) là một ký ức như thế.

Thú vui đàm đạo. Ảnh: SONG ANH

Người ở phố Hàng

Hà Nội ba sáu phố phường - khu vực các phố Hàng được coi là trung tâm kẻ chợ, nơi sầm uất, phát triển phong phú nhất của Hà thành, tạo nên nền tảng văn hóa, nhịp đập cho trái tim Thăng Long từ thuở những xa xôi lịch sử.

Chiếc máy ép mía chạy sức trâu của ông ngoại nằm yên sau nhiều năm không sử dụng.

Mùi mật mía năm xưa

Dưới mái hiên cũ kỹ của căn nhà ngoại, tôi vẫn thường ngồi lặng im, nhìn ra cánh đồng sau hè. Nơi ấy, cỏ voi, cỏ dại đã che khuất. Nhưng chỉ cần cơn gió nhẹ thổi qua làm lay động vạt cỏ xanh, tôi lại thấy thấp thoáng hai khối sắt sần sùi còn sót lại của chiếc máy ép mía ông ngoại từng dùng.

Minh họa: TRẦN XUÂN BÌNH

Nỗi nhớ sông Đà

Tháng ba dương lịch năm con Ngựa. Mùa xuân đang chín ửng. Ban ngày nhiệt kế chỉ 25 nhưng đêm tụt xuống 17 độ, vẫn đủ lạnh với một cựu sĩ quan già, là chính tôi.

Người lao công. Ảnh: NAM NGUYỄN

Người dọn villa Tây

Chị Lê Thị Tịnh, ngụ làng rau Trà Quế (phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng) là một người làm nghề tạp vụ theo giờ cho những căn villa mà khách nước ngoài thuê ở phố Hội.

Minh họa: NGUYỄN VĂN ĐỨC

Vườn sau quán

Năm giờ sáng chợ đã tấp nập. Hằng kéo xe đẩy vào chỗ ngồi quen thuộc, gần cột điện, sát vỉa hè. Chị mở bao tải ra, từng bó đậu bắp xanh mướt xếp lên miếng bạt. Trái non, tươi, còn đọng sương. Hằng ngồi xuống chiếc ghế nhựa thấp, lưng còn mỏi từ hôm qua làm vườn. Ngón tay chai sần, đen nhẻm sau mấy tháng bới đất.

Ảnh: TỐNG NGỌC

Những người đàn bà Nậm Nghẹp

Trên bản Nậm Nghẹp (Sơn La), những ngày hoa sơn tra phủ trắng núi rừng, phía sân sau của nhà A Vạng, mấy người phụ nữ H'Mông đang đồ một chõ xôi lớn để chuẩn bị cho bữa tối.

Ảnh: HẢI ANH

Tiếng chim sẻ bên hiên nhà

Nhà tôi tiếng thuộc thị xã nhưng ở ngoài vành, tách biệt với ồn ào phố xá. Nguyên ngày xưa nhà mẹ đất quê nên chồng tôi - con trai út - ở nhà từ đường được sở hữu khu vườn khá rộng. Và tôi - con dâu của mẹ tha hồ hiện thực hóa giấc mơ đem thiên nhiên vào nhà.

Minh họa: VÕ LƯƠNG NHI

Giấc mơ huyền diệu

Mẹ lay người mấy lần nó mới tỉnh. Khuôn mặt nó vẫn còn phảng phất nụ cười rạng rỡ. “Con mơ thấy gì mà cười khoái chí thế hả?”, mẹ hỏi.

Quán trà nhỏ mùa hoa Hà Nội

Tháng ba, Hà Nội bỗng nhẹ tênh như vừa thức dậy sau giấc ngủ dài. Mùa xuân ở đây không ồn ào, cũng chẳng phô trương. Chỉ là một buổi sáng đi qua con phố quen, bỗng thấy những chùm hoa sưa trắng muốt như mây rơi xuống lòng đường.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Cây gạo mắc oan

Chiều buông. Lũ trẻ lùa trâu về nhà, qua cây gạo cổ thụ ụ rễ to sụ, ngoằn ngoèo như con trăn chúa gần cánh đồng hoang.