Những màu áo cũ

Nông thôn nơi Hân sống hãy còn rất nhiều người nghèo, cái ăn cái mặc, sự học hành con trẻ lắm khi quá sức với cha mẹ của chúng. Chưa kể nếu những bậc cha mẹ trẻ ấy còn sống chung gia đình lớn, còn cha mẹ già đau yếu bệnh tật thì đồng lương công nhân, làm thuê, cắt cỏ, xịt thuốc… sẽ không bao giờ đủ.

Minh họa: NGUYỄN VÂN CHUNG
Minh họa: NGUYỄN VÂN CHUNG

Vậy nên chuyện sắm một vài chiếc áo mới đôi khi lại quá tầm tay với người nghèo.

Vậy là tận dụng nhà ở mặt bằng đường chính, dưới tán cây vú sữa to đùng của hàng xóm, Hân làm cái sạp để ai cho quần áo cũ thì nhận, rồi soạn lại để ai cần nhận thì cho.

Người nhận quần áo chủ yếu phụ nữ, sau một hồi chọn lựa thì được đầy mấy bọc, đầy cả bao chở oằn xe để cho con cháu cả gia đình. Tiếng họ cười nói trao đổi làm Hân cũng vui theo:

- A… cái áo đầm này còn mới lắm nè chị Hai, con bé Na mặc vừa chắc luôn!

- Ôi bộ đồ thun dài tay này đẹp quá, có con bò sữa mà cu Bi thích nè Ngọc. Lấy cho nó nha!

- Trời, cái áo dài tím đẹp ghê mà sao người ta đem cho đồ cũ vậy trời? Hồi đó má mình thích màu tím lắm chị Hai hén?

- Ừ, nhưng má không có cái áo dài tím đẹp như cái này!

- Phải má còn, xin về cho má mặc, áo này đẹp quá…

Khoảng không gian trầm xuống cho lả tả mấy chiếc lá vú sữa rơi rơi. Bây giờ Hân chợt phát hiện sự “hai mặt” của lá vú sữa là có ý nghĩa rất to lớn với người phụ nữ. Mặt màu xanh tất nhiên là màu hy vọng rồi, hy vọng cuộc sống tốt hơn, ổn định hơn, con cái khỏe mạnh hơn, ngoan ngoãn hơn… Nhưng mấy ai được như vậy nên ngàn năm nay lá vú sữa vẫn còn một mặt đỏ, là đôi mắt của những người đàn bà đỏ quạch vì cuộc sống có nhiều điều không như ý.

Hai chị em nhà nọ đi rồi, cùng mớ quần áo trẻ con, người lớn mà họ nhận trong nụ cười hớn hở, Hân chợt thấy vui lây.

*

Người đàn ông ghé lại, ngại ngùng xin đủ vài chiếc áo đi làm vì “Mua một cái cũng mất ba bốn chục, mà tui đi mua ve chai, ngày cũng kiếm có trăm ngàn thôi cô”.

Người khác lại ghé, dáng cao to mập mạp “Có cái áo khoác nào cỡ tui không cô? Cho tui xin một cái, đi chở mủ mà mua áo mới thì kỳ quá”.

Những chiếc áo cũ cho đi nhưng nụ cười mới toanh đã nhận lại. Có nụ cười vì lịch sự nên phải cười thành ra héo hắt.

Có nụ cười vì vui thật sự bởi “túm được” cái sơ-mi Việt Tiến xịn sò.

Có nụ cười vì cái áo đầm Gumac sao mà đẹp vậy là bị cho vào mớ “đồ cũ”.

Có nụ cười vì “cũ người mới ta” rất mãn nguyện.

Cả buổi trưa hôm nay Hân cùng cu con 12 tuổi tất bật với quần quần áo áo. Bởi thật sự không phải bao nào đổ ra đều đem hết lên sạp cho người ta nhận, có món cũng nhàu nát lắm, chuột cắn nữa!

Cu con hiến kế:

- Mấy cái đồ cũ quá, mẹ cho lại vào bao nhé, rồi chở ra tiệm sửa xe chú Dương cho ổng lau tay, lau xe chứ đốt bỏ nghe mùi khét lẹt hôi lắm!

Hân gật đầu cho ý tưởng này của con, bởi mấy ngày nay số quần áo quá cũ rất nhiều, đốt cũng mấy chặp, chắc cu cậu nghe mùi khói ngán rồi.

Cu con lại đeo thêm lớp khẩu trang, lấy kéo cắt phặt phặp mấy cọng dây cột miệng những chiếc bao chứa quần áo cũ. Sức trẻ của học sinh lớp 8 thì hơn hẳn mẹ già chớm năm mươi rồi. Hai cánh tay cu con gồng lên xốc bao quần áo trút xuống tấm bạt to và rộng.

Vàng, xanh, đỏ, tím, đen, trắng, hoa văn, đường diềm, ca rô… đủ cả sắc màu, hình thái nhưng cũng ngần ấy mùi lưu cữu xộc lên làm thằng bé hắt xì liên tục:

- Ôi trời ơi… chắc người ta xếp quần áo dơ cho vô báo luôn á mẹ! Đồ cũ mà sạch thì đâu có hôi vầy! Cho mà hông có tâm gì hết là sao trời?!

Hân cười ha hả cho lời nói đầy tính mất lòng của con. Rằng thì là mà... người ta chỉ cần xếp vô bao, chở đến nơi để cho tặng là đã “có tâm” rồi. Còn phải giặt sạch, thơm tho thì có khi người ta không rảnh lắm “Hoặc để cho Bo làm chẳng hạn”. Cu con lắc đầu nguầy nguậy rằng “Bo mà giặt hết núi quần áo này chắc Bo chết ngắc luôn rồi”.

*

Bóng chiều xiên vào cửa chính kéo theo cái nắng hắt rát da cay mắt. Những cơn gió rần rật của nông thôn thì kéo theo biết bao là bụi bặm kèm với dư vị cũ kỹ của số quần áo vì “set” đồ này phần bỏ nhiều hơn phần cho lên sạp. Nhưng còn đến sáu bao nữa mới hết, Hân hối cu con cố gắng trút quần áo nhanh ra khỏi bao cho mẹ soạn.

Cu con sau mấy lần quẹt mồ hôi thì cũng xong việc:

- Bo mệt rồi, cho Bo nằm chơi điện thoại chút nha mẹ! Khi nào lựa xong thì mẹ kêu Bo ôm bỏ lên sạp nha!

Nói là “nằm chơi điện thoại” nhưng mấy phút sau mẹ quay sang thì thấy thằng nhóc đã ngủ tự bao giờ. Tuổi thơ hồn nhiên quá đỗi, ngủ mà trên bụng còn đắp chiếc áo khoác in hình con sói vừa soạn được trong mớ quần áo cũ.

Ngoài sạp quần áo lại lao xao tiếng các chị em soạn đồ. Rồi hai chị đâu hơn bà chủ nhà tầm 10 tuổi, trong lúc lựa đồ đã "kiện cáo" nhau rất buồn cười:

- Cô Hân, cô xử giùm tui coi, bả lấy cả bao thì không sao. Tui có ba cái áo khoác mà bả cũng giành!

- Nhưng cái áo khoác đó tui mặc vừa lắm, màu xám tui cũng thích mà bả không lịch sự nhường cho!

- Ủa mắc cười bà quá! Tui cũng thích áo đó, hay giờ xé chia làm hai nha?

Hai bên sáp vào nhau, chắc là chiến tranh bùng nổ tới nơi rồi.

Cuối cùng để giải quyết tình trạng này, Hân phải lấy cái áo màu xám của mình để... bù cho bà kia hầu hóa giải xung đột.

Họ vừa rồ máy xe đi trong niềm vui trọn vẹn vì ai cũng được phần mình mong muốn.

*

Rồi một chiếc xe honda “cà tàng” ghé lại. Năm mẹ con nhà nọ tíu tít xuống xe, giọng người mẹ a lên:

- Trời ơi đồ nhiều quá... đã đã… khỏi mua quần áo cả năm luôn! Chị Hân ơi… cho em hết đống này được không vậy?

Những bước chân của Hân đang vướng víu vì mớ quần áo ôm trên tay khá nhiều, đoạn đường từ nhà bước ra lề đường tầm 20m mà phải cười suýt té vì sự hồn nhiên của người mẹ trẻ ấy.

- Được, nếu em chở hết. Nhưng tâm sự mỏng cái coi, sao nhìn chưa quá ba mươi mà tới bốn đứa con ghê vậy?

- Chị đoán đúng á. Em hai chín. Ba đứa là con em và chồng. Đứa lớn nhất là con chồng. Nhưng giờ nó bỏ đi mất, thành ra em nuôi luôn con của nó!

- Trẻ vậy mà sinh gấp chi ba đứa vậy?

- Lầu đầu một đứa, ba năm sau sinh đôi! Tại tụi nó đẹt quá nên chị tưởng năm một í!

- Ừ! Rồi sao… thằng chồng bỏ đi?

- Thì tại cuộc sống thôi. Hồi cưới em, nó có con riêng rồi. Em cũng đồng ý cho đem con nhỏ này về sống chung. Gì chứ không mang nặng đẻ đau mà có đứa kêu bằng mẹ cũng tốt. Cha mẹ em chia cho một công đất trồng tắc, cũng coi như có tiền cơm gạo. Hàng ngày chồng em nó đi làm lò mì, em ở nhà nuôi bốn đứa con và nuôi trăm con gà. Ai dè nó chơi đề đóm mà em không biết, trận cuối cùng cuốn nó cùng trăm con gà của em đi luôn!

- Cũng mới đi hả! Rồi có điện thoại cho chồng được không?

- Thuê bao... rồi chị! Ba má chồng cũng chết hết rồi, em biết kêu ai. Thôi coi như đứa nào kêu mình bằng mẹ thì mình phải nuôi thôi!

- Hàng ngày tụi đi học làm sao?

- Thì sáng nào cũng đưa một xe oằn oại vầy nè! Ngày nào cũng đi qua nhà chị hết á, mấy bữa nay thấy cho đồ cũ mà giờ mới ghé được!

- Tụi nhỏ học lớp mấy rồi?

- Con Vy lớp 3, đứa lớn của em lớp 1, hai đứa nhỏ lớp Chồi!

- Đường còn dài lắm nhen…

Luôn tay lựa quần áo vừa với độ tuổi của các con mình, bà mẹ trẻ cũng luôn miệng kể khổ than nghèo. Kiểu như nói cho hả lòng vậy đó. Nào là tại thương cha con Vy nên mới ưng chứ em cũng có phải xấu gái hay ế ẩm gì đâu chị. Chỉ tại thấy hắn siêng năng giỏi giắn nên tưởng ăn đời ở kiếp với nhau. Đẻ cho cả nùi con rồi giờ một mình mình khổ.

Hân bảo người mẹ bốn con rằng, hay là khó khăn quá thì gọi mẹ của bé Vy “trả” nó lại cho mình bớt nặng gánh.

- Còn đâu mà gọi! Hồi đẻ Vy, mẹ nó làm băng chết ngắc rồi!

Không gian chùng xuống đến nỗi xe tải vù vù chạy qua, chạy lại trên con đường này, kèn xe thì inh ỏi mà hai người đàn bà chỉ nghe nhịp tim nhau đập thình thịch vì buồn bã.

Hân bảo bà mẹ trẻ, từ nay đừng ngại nhé, nếu chồng quay về thì thôi, nếu chưa thì cứ hai tuần cứ ghé đây, quần áo trẻ em, mì gạo, tập vở học trò gì gì chị có cũng sẽ cho em một mớ.

- Đã… đã… cảm ơn chị nha! Tự nhiên hôm nay đi xin đồ cũ cái gặp bà tiên hả trời?

- Con ước cho ba đừng về luôn hén mẹ! Mình có dì này nuôi chị em con phụ mẹ rồi! Ba về ổng nhậu hoài, chửi mẹ con mình hoài, con ghét lắm!

Cô bé lớp Một hồn nhiên khiến mẹ nó quát “im đi”. Hân thì vỡ ra thêm mấy lẽ đời.

Người mẹ bốn con khoác lên mình chiếc áo sơ-mi còn khá mới trong đống quần áo cũ. Em xoay qua xoay lại hỏi Hân “Đẹp hông chị? Đẹp hén? Em thích màu hồng lắm luôn í”.

Mẹ con họ đi rồi. Lòng Hân vẫn còn chấp chới những màu áo cũ trong chiều gió lộng.

Có thể bạn quan tâm

Nhớ phiên chợ Mộc

Nhớ phiên chợ Mộc

Ở xã Nghi Thái, huyện Nghi Lộc cũ (nay là phường Vinh Lộc, Nghệ An) quê tôi, cạnh gốc đa cổ thụ và cái nền đình xưa của làng là ngôi chợ mang tên chợ Mộc. Chợ Mộc làng tôi to lắm, “to” chứ không phải “lớn” đâu nhé.

Vá lưới. Ảnh: NAM NGUYỄN

Gió ở lại lòng người

Tôi đến Phú Hài, một làng chài ven biển của Phan Thiết, vào buổi sớm khi gió còn mềm. Biển khi ấy lặng, như vừa thức giấc sau một đêm dài. Không có những sắc màu rực rỡ hay ồn ào của một điểm đến du lịch, Phú Hài mở ra bằng nhịp sống chậm rãi, đủ để người mới ghé qua kịp nhận ra sự bình yên của làng.

Minh họa: NGUYỄN VĂN ĐỨC

Tình yêu của mẹ

Ở ngoại ô thành phố có một bà cụ đã mất. Chồng bà là một công nhân 70 tuổi đã nghỉ hưu. Cụ ông đến bưu điện để gửi sáu bức điện tín đến các vùng khác nhau của nước cộng hòa, tất cả đều có chung một nội dung: “Mẹ mất rồi các con về đi! Bố”.

Giàn mướp. Ảnh: SONG ANH

Nhớ mùa hoa mướp vàng

Khi cái nắng đầu hè rực lên ánh ỏi thì giàn mướp trước sân nhà tôi cũng nở hoa vàng rực. Từng đốm hoa thắp nắng giữa giàn lá xanh um, bầy ong dập dìu bay qua bay lại.

Thả lưới. Ảnh: SONG ANH

Mênh mang sông Đầm

Chiếc ghe đưa chúng tôi rời khỏi bến sông Đầm trong cái nắng đầu ngày. Chú Ba, người đồng hành cùng nhóm đã sống ở xứ này hơn sáu mươi năm.

Mưa dông. Ảnh: SONG ANH

Những cơn dông

Không hiểu sao, từ nhỏ đến giờ, tôi rất thích ngắm nhìn những cơn dông kéo đến trước mỗi trận mưa. Với tôi, đó là một khoảnh khắc kỳ diệu của thiên nhiên vũ trụ.

Minh họa: TRẦN XUÂN BÌNH

3 triệu đồng

Gã trở nhà mới gần 10 giờ đêm. Trời oi nồng, vài hạt mưa lắc rắc càng làm tăng sức nóng. Trong con hẻm cụt không còn bóng người, gió yếu ớt chẳng rơi nổi chiếc lá, tưởng như màn đêm đã chìm sâu từ kiếp nào.

Dòng sông miền Tây. Ảnh: NAM NGUYỄN

Dòng sông không địa chỉ...

Trong hành trình rong ruổi của mình, có dòng sông tôi ghé lại chỉ để... thương một người. Với tôi, dòng sông Cái Lớn và chú Nguyễn Văn Lúa (cù lao Tắc Cậu, xã Châu Thành (Kiên Giang cũ), nay là An Giang) là một ký ức như thế.

Thú vui đàm đạo. Ảnh: SONG ANH

Người ở phố Hàng

Hà Nội ba sáu phố phường - khu vực các phố Hàng được coi là trung tâm kẻ chợ, nơi sầm uất, phát triển phong phú nhất của Hà thành, tạo nên nền tảng văn hóa, nhịp đập cho trái tim Thăng Long từ thuở những xa xôi lịch sử.

Chiếc máy ép mía chạy sức trâu của ông ngoại nằm yên sau nhiều năm không sử dụng.

Mùi mật mía năm xưa

Dưới mái hiên cũ kỹ của căn nhà ngoại, tôi vẫn thường ngồi lặng im, nhìn ra cánh đồng sau hè. Nơi ấy, cỏ voi, cỏ dại đã che khuất. Nhưng chỉ cần cơn gió nhẹ thổi qua làm lay động vạt cỏ xanh, tôi lại thấy thấp thoáng hai khối sắt sần sùi còn sót lại của chiếc máy ép mía ông ngoại từng dùng.

Minh họa: TRẦN XUÂN BÌNH

Nỗi nhớ sông Đà

Tháng ba dương lịch năm con Ngựa. Mùa xuân đang chín ửng. Ban ngày nhiệt kế chỉ 25 nhưng đêm tụt xuống 17 độ, vẫn đủ lạnh với một cựu sĩ quan già, là chính tôi.

Người lao công. Ảnh: NAM NGUYỄN

Người dọn villa Tây

Chị Lê Thị Tịnh, ngụ làng rau Trà Quế (phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng) là một người làm nghề tạp vụ theo giờ cho những căn villa mà khách nước ngoài thuê ở phố Hội.

Minh họa: NGUYỄN VĂN ĐỨC

Vườn sau quán

Năm giờ sáng chợ đã tấp nập. Hằng kéo xe đẩy vào chỗ ngồi quen thuộc, gần cột điện, sát vỉa hè. Chị mở bao tải ra, từng bó đậu bắp xanh mướt xếp lên miếng bạt. Trái non, tươi, còn đọng sương. Hằng ngồi xuống chiếc ghế nhựa thấp, lưng còn mỏi từ hôm qua làm vườn. Ngón tay chai sần, đen nhẻm sau mấy tháng bới đất.

Ảnh: TỐNG NGỌC

Những người đàn bà Nậm Nghẹp

Trên bản Nậm Nghẹp (Sơn La), những ngày hoa sơn tra phủ trắng núi rừng, phía sân sau của nhà A Vạng, mấy người phụ nữ H'Mông đang đồ một chõ xôi lớn để chuẩn bị cho bữa tối.

Ảnh: HẢI ANH

Tiếng chim sẻ bên hiên nhà

Nhà tôi tiếng thuộc thị xã nhưng ở ngoài vành, tách biệt với ồn ào phố xá. Nguyên ngày xưa nhà mẹ đất quê nên chồng tôi - con trai út - ở nhà từ đường được sở hữu khu vườn khá rộng. Và tôi - con dâu của mẹ tha hồ hiện thực hóa giấc mơ đem thiên nhiên vào nhà.

Minh họa: VÕ LƯƠNG NHI

Giấc mơ huyền diệu

Mẹ lay người mấy lần nó mới tỉnh. Khuôn mặt nó vẫn còn phảng phất nụ cười rạng rỡ. “Con mơ thấy gì mà cười khoái chí thế hả?”, mẹ hỏi.

Quán trà nhỏ mùa hoa Hà Nội

Tháng ba, Hà Nội bỗng nhẹ tênh như vừa thức dậy sau giấc ngủ dài. Mùa xuân ở đây không ồn ào, cũng chẳng phô trương. Chỉ là một buổi sáng đi qua con phố quen, bỗng thấy những chùm hoa sưa trắng muốt như mây rơi xuống lòng đường.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Cây gạo mắc oan

Chiều buông. Lũ trẻ lùa trâu về nhà, qua cây gạo cổ thụ ụ rễ to sụ, ngoằn ngoèo như con trăn chúa gần cánh đồng hoang.

Ảnh: ANH QUÂN

Người của rừng

Mỗi lần bà tôi cho ra chợ phố chơi, mọi người thường chào hỏi bà tôi bằng câu: “Mới trong rừng ra hả?”.

Người không đi cùng hôm đó

Tôi đứng trước một nấm mộ nhỏ, bó hoa ly trắng khẽ đung đưa theo gió, mùi hương thoảng. Những đám mây thả nhẹ trên nền trời trong.

Nhớ. Ảnh: NAM NGUYỄN

Vọng cố hương

Ngày nào trong tuần ông cũng ở nhà một mình, như đứa trẻ được con cháu dặn dò đủ thứ cần lưu ý, nhưng tâm trí của ông cứ nhớ nhớ quên quên, vì nay ông đã ngoài tám mươi.

Minh họa: NGUYỄN NGHĨA CƯƠNG

Gió phai màu tóc

Bây giờ người ta thấy chú thím Sáu tôi tóc hai màu mà vẫn ríu rít bên nhau thì bảo là sến quá. Gì mà ông chồng phải nhổ tóc sâu cho vợ? Nắng gió đã phai hết màu nước đen óng ả mà sao thím cứ sến súa thả mái tóc muối nhiều hơn tiêu cho chồng chải giúp thật sến súa quá đi.

Đèo Đá Trắng. Ảnh: NAM HẢI

Trên đèo Đá Trắng

Chiếc xe bán tải đỗ xịch lại ngay cạnh cái lán được dựng bên khúc cua trên đèo Đá Trắng. Xe được dán chằng chịt những logo khá “hầm hố”. Cả cánh cửa bên hông được trang trí hình ảnh của một thổ dân da đỏ với những chiếc lông chim gắn ở trên đầu, cho thấy chủ nhân của chiếc xe có vẻ là những “tay chơi” thứ thiệt.

Ảnh: HẢI ANH

Thăm nhà cũ ngày xuân nắng nhạt

T rong vùng ký ức xưa cũ nhất của tôi là hình ảnh chập chờn một đứa trẻ lên ba, lên bốn, ngồi trên chiếc giường đặt tạm giữa sân.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Bóng trăng

Ngày nhiều gió, Hoàng chở cây hoàng yến sau xe máy, gạt chống xe rồi mở khóa cổng vào nhà. Anh loay hoay trồng cây hoàng yến, nhắm hướng cho vừa tầm với góc nhìn của My từ ô cửa sổ trên căn gác.

Chung tay làm bánh của đồng bào dân tộc Thái. Ảnh: BẮC SƠN

“Nón lắp bo mi xẩu quyệt”

Trong tiếng Thái vùng núi Thanh Hóa, có một câu nói ví von đầy ý nhị nhưng cũng thật trần trụi về nhu cầu cơ bản của con người: "Kin khẩu bo mi kẻng cắp/Nón lắp bo mi xẩu quyệt". Dịch ra tiếng Kinh, nghĩa là: “Ăn cơm không có canh khác gì đi ngủ không có người ôm”.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Tin vào cánh đào xuân

Đầu giờ chiều, trên bãi đất trống ở trụ sở xã Yên Sơn đã đầy xe máy, xe đạp. Bụi đất đỏ vồng lên thành luồng theo một chiếc xe máy đi từ đường lớn vào sân.