Anh Đặng Văn Thân, một người gắn bó với làng chài từ những ngày đầu, bùi ngùi kể lại. Cha tôi thăm dò mặt nước và về quê đưa má tôi lên đây, mang theo cả những tay lưới đánh cá. Thấy cá nhiều, lại bán được giá cho bà con trồng cà-phê, cao su trên này... thế là ba tôi quyết định về quê thuyết phục thêm vài người nữa. Tôi cũng theo ba lên đây. Chúng tôi gá lại ruộng vườn, nhà cửa dưới quê. Dù tài sản chẳng có bao nhiêu nhưng cũng đủ chút vốn liếng để cất bè, làm nhà nổi ở trên lòng hồ. Cứ thế, từng chiếc ghe, chiếc bè nổi mọc lên. Lòng hồ Sê San 4 dần trở thành quê hương thứ hai của những người con ly hương.
Trước năm 2015, cuộc sống của 29 hộ dân nơi đây (thôn 7, xã Ia Tơi, tỉnh Quảng Ngãi), vô cùng bấp bênh. Họ sống tạm bợ trên những chiếc bè nổi, không hộ khẩu, không giấy tờ tùy thân. Thế nhưng, dù cuộc sống có ngặt nghèo đến đâu, họ vẫn giữ vẹn nguyên cái “gốc” miền Tây của mình.
Giữa đại ngàn đầy gió, người ta vẫn nghe văng vẳng giọng hò bánh bò Nam Bộ ngọt ngào, những trích đoạn cải lương da diết hay những bản nhạc bolero trầm buồn vang lên từ các gian nhà nổi. Không chỉ mang theo tiếng hát, họ còn mang theo cả hương vị miệt vườn. Mùi mắm cá chốt, mắm cá trèn đặc trưng An Giang bay lên theo khói bếp mỗi buổi chiều tà. Những món ăn mang đậm hồn cốt quê nhà như cá cơm khô kết tròn xoe như chiếc bánh tráng, hay món khô cá lóc đậm đà, trở thành món quà đặc sản mà họ trân quý mời gọi khách phương xa. Họ sống giữa Tây Nguyên, nhưng linh hồn và văn hóa vẫn vị phù sa sông nước.
Nhận thấy cuộc sống của người dân làng chài như một mảnh ghép văn hóa độc đáo nhưng đầy gian truân, chính quyền địa phương đã không bỏ họ lại phía sau. Với chủ trương nhân văn, UBND tỉnh Kon Tum (cũ) đã cho phép chính quyền địa phương công nhận và nhập hộ khẩu chính thức cho 29 hộ dân làng chài. Mỗi hộ dân được tạm giao 400 m² đất ở trên bờ và hỗ trợ 50 triệu đồng để xây dựng nhà cửa kiên cố. Trẻ em, những đứa trẻ bao năm chỉ biết quẩn quanh trên mạn thuyền, được cắp sách đến trường, được nhận học bổng. Người dân được cấp thẻ bảo hiểm y tế, hưởng đầy đủ các chính sách an sinh xã hội dành cho hộ nghèo, cận nghèo. Từ thân phận ba không, họ đã trở thành những công dân chính thức, có một mái nhà đúng nghĩa để đi về.
Giờ đây, làng chài miền Tây trên hồ thủy điện Sê San 4 không chỉ là nơi an cư lạc nghiệp của những người dân An Giang năm nào, mà đã trở thành một điểm nhấn du lịch mới mẻ, một điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch của tỉnh Quảng Ngãi. Ánh mắt anh Đặng Văn Thân lấp lánh niềm vui khi nói về cuộc sống hiện tại: Ở đây chúng tôi vẫn được làm nghề cũ trên sông nước mà còn được chính quyền tạo điều kiện về mọi mặt. Giờ đây chúng tôi không còn cảm thấy lẻ loi nữa, vì ngày nào cũng được gặp nhiều đoàn khách du lịch ghé thăm làng chài...
Sự xuất hiện của du khách mang đến luồng sinh khí mới. Người dân có thêm thu nhập từ việc bán cá tươi, cá khô và chở khách tham quan lòng hồ. Những chiếc nhà nổi nay được dọn dẹp sạch sẽ, tươm tất để đón khách. Hành trình từ dòng sông Hậu đến lòng hồ Sê San là sức sống bền bỉ của người dân miền Tây. Trên vùng đất Tây Nguyên lộng gió, tình đất và tình người đã hòa quyện, tràn ngập tiếng cười.
