Ngày tôi nhập ngũ

Đầu tháng 12/1972 là tháng 11 năm Nhâm Tý, miền núi trời rét căm căm, sương rắc trắng đồi. Làng tôi chộn rộn hẳn lên vì sắp có đợt tuyển quân, nghe nói ngoài mồng mười tây là tập trung, hôm nay đã là mồng bốn, xã chỉ thông báo trước năm ngày, chưa biết ngày nào.

Bọn thanh niên chúng tôi túm năm, tụm ba bàn tán, đoán già, đoán non, đợt này nhập ngũ những ai... Đi làm hợp tác ra đồng sớm hơn cả kẻng, khi làm thì chưa kẻng đã muốn về, tâm trạng thấp thỏm lo không ra lo, mừng không ra mừng. Các phụ huynh thì lo lắng thật sự, ngoài niềm tự hào mình có con em trực tiếp tham gia chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, là nỗi lo bom đạn bời bời, các bà mẹ người nọ giấu người kia lấy vạt áo lau nước mắt. Các ông bố thì có vẻ am hiểu thế sự hơn, thông tin chủ yếu là nghe Đài Tiếng nói Việt Nam. Ai nghe được thông tin, nhớ gì nói đấy, rằng ta đang “Tiến công chiến lược” ở cả ba vùng Quảng Trị, Tây Nguyên, đồng bằng Nam Bộ. Nhiều trận đánh lớn, chúng ta đang giành thế chủ động ở khắp các chiến trường. Đàm phán ở Paris có nhiều bước tiến quan trọng... Bố tôi không nói ra nhưng ông biết chắc tôi sẽ nhập ngũ đợt này, vì nhà chưa có người tham gia, xã không duyệt hồ sơ cho tôi đi đại học. Bố tôi bảo: “Phải rèn tốt lúc được huấn luyện, vào chiến trường phải tinh, nhanh, hoạt bát mới được”, vì bố tôi hồi chống Pháp đã chỉ huy đội du kích của huyện. Tôi nghe thì cũng biết thế chứ chưa hình dung chiến trường khó khăn, ác liệt thế nào. Thằng Quy nghe dự kiến cũng đi đợt này nó bảo “Tao phải làm bờ, bừa cho mẹ tao cái ruộng phần trăm, không có tao đi mẹ tao lại phải đi nhờ”. Thằng Chiến bảo: “Em chết dở còn nợ anh Thung mấy nghìn chưa có trả, em đi mang tiếng quá”. Tôi thì đang cố cuốc cho xong bãi chằm, với đang cùng bố sửa cho xong cái chuồng trâu lâu ngày mái hỏng, dột tứ tung ướt hết cả nền chuồng. Gay nhất là anh Trung xóm Mạ lấy vợ có con, ông bà vừa cho vợ chồng ra ở riêng, đang làm nhà, lợp được rồi nhưng chưa che xong vách, nhà còn trống tềnh, trống toàng. Thằng Hùng thì tháng sau hỏi vợ, thấy bảo ra Giêng tổ chức mà cũng dự kiến nhập ngũ đợt này...

Hôm nhà tôi liên hoan, có anh Chương bộ đội về phép ở xóm ngoài vào chơi, mọi người xúm vào hỏi thăm, nghe anh Chương nói chuyện chiến trường. Qua anh Chương thì chiến trường ác liệt lắm, bom đạn tối tăm mặt mũi, quân ta rất anh dũng. Ăn cơm xong mọi người xúm vào cầm tay chúc tôi: “Cháu đi chân cứng đá mềm, phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đem vinh quang về cho gia đình”. Ai cũng cho tôi tiền, người năm hào, người một đồng, người hai đồng. Bà Liên bảo: “Nếu vào đấy gặp anh Chiến, cháu nói với nó là mẹ ở nhà vẫn khỏe không phải lo đâu nhé”. Ông Hòa còn dặn: “Cháu gặp thằng Tài nhà bác bảo nó viết thư về, nói là con Hoa ngoan lắm hay sang giúp đỡ bác, viết thư cho nó nhé”…

7 giờ ngày 12, chúng tôi tập trung tại sân UBND xã, anh nào cũng túi xách lỉnh kỉnh. Tôi có hai túi, một túi gồm quần áo, một cuốn sổ tay bìa đỏ, một tệp phong bì và tem để gửi thư về, hai chiếc bút máy Trường Sơn có khắc tên tử tế, một lọ mực Cửu Long mới nguyên túm chặt trong miếng nylon. Một túi là nắm cơm nếp, một gói thịt gà rang gói trong lá chuối, một chai nước sôi để nguội. Sau buổi mít-tinh nghe ông Chủ tịch xã phát biểu, nghe ông xã đội trưởng quán triệt, chúng tôi hành quân bộ vào nơi tập trung của huyện. Người thân bịn rịn chia tay, vài thanh niên có xe đạp dắt theo chúng tôi đi thêm một quãng đường.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh: SONG ANH

Góc rẽ

Hàng xe nối dài trước sảnh chung cư. Dưới nắng đầu hè, mặt đường rung lên bởi tiếng động cơ. Một chiếc xe bốn chỗ cố lách vào khoảng trống hẹp còn lại. Tiếng còi xe chát chúa khiến người đàn ông trung niên ngoái đầu. Tay trái ông đeo chiếc ba-lô, tay phải dắt một đứa trẻ. Vừa kịp nhận ra tiếng còi không hướng về mình, ông bước tiếp. Đứa bé gái vẫn nắm chặt tay ông. Phía trước là một góc rẽ.

Tháng Bảy, tôi về thăm ông

Sáng tháng Bảy, tôi đưa con gái vào Nghĩa trang Mai Dịch thắp hương cho ông ngoại. Con bé ôm bó huệ trắng, cẩn thận châm từng nén hương rồi đứng rất lâu trước tấm bia đá. Trên tấm bia chỉ vài dòng ngắn ngủi: Tên ông, đơn vị Tây Tiến, năm hy sinh 1946. Chỉ vậy thôi. Con gái ngước lên hỏi: “Sao con chưa bao giờ được nhìn thấy ảnh cụ?”. Tôi mỉm cười mà thấy mắt mình cay.

Người dân đến viếng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên. Ảnh: MINH LÊ

Đầu nguồn dòng Lô xanh

Mỗi năm, cứ khi tháng Bảy chạm ngõ, lòng tôi lại hướng về dải đất biên cương ấy, nơi có một dòng sông từng mang màu đỏ máu và một người bạn lặng lẽ ươm mầm xanh cho rừng.

Hai người cán bộ an ninh

Chúng tôi gặp nhau trong một sự tình cờ. Tôi ngồi với bạn. Anh Ngô Đức Lý cùng đồng đội ăn bữa cơm liên hoan tầng trên. Ở cùng một nơi. Gặp nhau, và dần trở thành thương mến.

Người đàn bà quét ngõ

Mỗi buổi sáng, trước khi phố kịp tỉnh hẳn, dưới chân tòa nhà tôi ở đã có tiếng chổi quét đều đều. Tiếng chổi ấy nghe nhỏ thôi, nhưng hình như đang giữ lại chút thể diện cuối cùng cho con ngõ.

Phía ngoài cánh cổng trường thi

Sáng cuối cùng của kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, Hà Nội đã nắng từ rất sớm. Trước một điểm thi ở phường Cầu Giấy, một người mẹ kéo chiếc ghế nhựa vào sát gốc cây rồi ngồi xuống. Con trai chị vừa bước qua cổng trường ít phút trước.

Minh họa: TÙNG NGUYỄN

Tạm biệt Chân Mây

Mây sà rất thấp. Buổi sáng ở ga thường thế. Từ phía Chân Mây, những dải mây trắng bò qua sườn núi, tràn khắp đường ray, phủ lên mái ga bàng bạc. Nhiều hôm, Phước đứng ngoài sân, chỉ còn thấy lờ mờ ánh đèn tín hiệu phía trước, đoàn tàu hiện ra chậm chạp như cũng đến từ cõi mây.

Ảnh: ANH QUÂN

Mùi báo giấy còn vương

Hồi tờ Tuổi trẻ thông báo ra số Cuối tuần cuối cùng để chuyển sang mô hình Tuổi trẻ cuối tháng, tôi hơi khựng lại, như thể có một thứ vốn quen thuộc, từng nằm yên trong nhịp sống suốt rất nhiều năm bỗng cũng bị cuốn vào sự dịch chuyển của thời cuộc, của cách con người đọc tin tức…

Ảnh: SONG ANH

Một quãng đê hoa vàng, cỏ xanh

Quãng đê nào cũng hấp dẫn, và quãng đê dẫn lên đầu cầu Đuống thật sự khác biệt. Bất thình lình, một triền đê hoa vàng, cỏ xanh mở ra mênh mang. Không dài nhưng đủ để gieo vào lòng lữ khách một chút bồi hồi, man mác. Một cảm xúc rất Pau (Paustovsky - nhà văn Nga)!

Sau hơn 10 năm hoạt động, nhà sách cuối cùng trong hệ thống Cá Chép phải nói lời tạm biệt Thành phố Hồ Chí Minh.

Khoảng lặng giữa phố

Ly trà đặt nhẹ trên bàn, chưa kịp phả hơi lạnh vào lòng tay khách, giọng của nữ quản lý đã nhuốm màu buồn bã: “Hôm nay ngồi thật lâu nha! Hai ngày nữa thôi, quán phải ngưng, thay đổi mô hình”. Tiếng thở dài thật khẽ, đủ để khách và quản lý quán cùng vấn vương, không làm phiền những người còn lại.