Ngày tôi nhập ngũ

Đầu tháng 12/1972 là tháng 11 năm Nhâm Tý, miền núi trời rét căm căm, sương rắc trắng đồi. Làng tôi chộn rộn hẳn lên vì sắp có đợt tuyển quân, nghe nói ngoài mồng mười tây là tập trung, hôm nay đã là mồng bốn, xã chỉ thông báo trước năm ngày, chưa biết ngày nào.

Bọn thanh niên chúng tôi túm năm, tụm ba bàn tán, đoán già, đoán non, đợt này nhập ngũ những ai... Đi làm hợp tác ra đồng sớm hơn cả kẻng, khi làm thì chưa kẻng đã muốn về, tâm trạng thấp thỏm lo không ra lo, mừng không ra mừng. Các phụ huynh thì lo lắng thật sự, ngoài niềm tự hào mình có con em trực tiếp tham gia chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, là nỗi lo bom đạn bời bời, các bà mẹ người nọ giấu người kia lấy vạt áo lau nước mắt. Các ông bố thì có vẻ am hiểu thế sự hơn, thông tin chủ yếu là nghe Đài Tiếng nói Việt Nam. Ai nghe được thông tin, nhớ gì nói đấy, rằng ta đang “Tiến công chiến lược” ở cả ba vùng Quảng Trị, Tây Nguyên, đồng bằng Nam Bộ. Nhiều trận đánh lớn, chúng ta đang giành thế chủ động ở khắp các chiến trường. Đàm phán ở Paris có nhiều bước tiến quan trọng... Bố tôi không nói ra nhưng ông biết chắc tôi sẽ nhập ngũ đợt này, vì nhà chưa có người tham gia, xã không duyệt hồ sơ cho tôi đi đại học. Bố tôi bảo: “Phải rèn tốt lúc được huấn luyện, vào chiến trường phải tinh, nhanh, hoạt bát mới được”, vì bố tôi hồi chống Pháp đã chỉ huy đội du kích của huyện. Tôi nghe thì cũng biết thế chứ chưa hình dung chiến trường khó khăn, ác liệt thế nào. Thằng Quy nghe dự kiến cũng đi đợt này nó bảo “Tao phải làm bờ, bừa cho mẹ tao cái ruộng phần trăm, không có tao đi mẹ tao lại phải đi nhờ”. Thằng Chiến bảo: “Em chết dở còn nợ anh Thung mấy nghìn chưa có trả, em đi mang tiếng quá”. Tôi thì đang cố cuốc cho xong bãi chằm, với đang cùng bố sửa cho xong cái chuồng trâu lâu ngày mái hỏng, dột tứ tung ướt hết cả nền chuồng. Gay nhất là anh Trung xóm Mạ lấy vợ có con, ông bà vừa cho vợ chồng ra ở riêng, đang làm nhà, lợp được rồi nhưng chưa che xong vách, nhà còn trống tềnh, trống toàng. Thằng Hùng thì tháng sau hỏi vợ, thấy bảo ra Giêng tổ chức mà cũng dự kiến nhập ngũ đợt này...

Hôm nhà tôi liên hoan, có anh Chương bộ đội về phép ở xóm ngoài vào chơi, mọi người xúm vào hỏi thăm, nghe anh Chương nói chuyện chiến trường. Qua anh Chương thì chiến trường ác liệt lắm, bom đạn tối tăm mặt mũi, quân ta rất anh dũng. Ăn cơm xong mọi người xúm vào cầm tay chúc tôi: “Cháu đi chân cứng đá mềm, phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đem vinh quang về cho gia đình”. Ai cũng cho tôi tiền, người năm hào, người một đồng, người hai đồng. Bà Liên bảo: “Nếu vào đấy gặp anh Chiến, cháu nói với nó là mẹ ở nhà vẫn khỏe không phải lo đâu nhé”. Ông Hòa còn dặn: “Cháu gặp thằng Tài nhà bác bảo nó viết thư về, nói là con Hoa ngoan lắm hay sang giúp đỡ bác, viết thư cho nó nhé”…

7 giờ ngày 12, chúng tôi tập trung tại sân UBND xã, anh nào cũng túi xách lỉnh kỉnh. Tôi có hai túi, một túi gồm quần áo, một cuốn sổ tay bìa đỏ, một tệp phong bì và tem để gửi thư về, hai chiếc bút máy Trường Sơn có khắc tên tử tế, một lọ mực Cửu Long mới nguyên túm chặt trong miếng nylon. Một túi là nắm cơm nếp, một gói thịt gà rang gói trong lá chuối, một chai nước sôi để nguội. Sau buổi mít-tinh nghe ông Chủ tịch xã phát biểu, nghe ông xã đội trưởng quán triệt, chúng tôi hành quân bộ vào nơi tập trung của huyện. Người thân bịn rịn chia tay, vài thanh niên có xe đạp dắt theo chúng tôi đi thêm một quãng đường.

Có thể bạn quan tâm

Mưu sinh trên sông. Ảnh: SONG ANH

Người cửa sông

“Mới đó mà đã hơn 17 năm rồi...”, anh Lê Văn Thức mở đầu câu chuyện bằng một tiếng thở dài, nhưng ánh mắt lại lấp lánh sự bình yên của một người đã đi qua giông bão.

Ảnh: SONG ANH

Chiếc hộp nhỏ cuối hành lang

Một chiều đầu thu, Minh trở lại Trường tiểu học Đông Ngạc sau gần 20 năm. Cổng trường vẫn ở đó, chỉ có Minh là đã khác. Cậu ngoại 30, có một gia đình nhỏ và những đứa con đang ở đúng cái tuổi ngày trước cậu từng ngồi trong những phòng học này. Đứng trước cổng trường, ký ức tưởng đã ngủ yên bỗng trở về: Tiếng trống, mùi nắng trên sân, những chiếc áo trắng tung tăng giờ ra chơi và một người phụ nữ thường xuất hiện ở cuối hành lang, tay cầm chiếc chổi, mái tóc điểm bạc.

Người đi sau đoàn

Chuyến xe hôm ấy khởi hành muộn, lý do cũng chẳng có gì lạ. Một đứa trẻ chuẩn bị đi thì bỗng dưng đau bụng (mà cơn đau kiểu ấy của trẻ thì nó đến một cách thường xuyên nhưng cũng đầy bất ngờ). Chẳng ai lường trước được. Lại nữa, một người mẹ bỗng dưng quên đồ của con. Đứa trẻ 5 tuổi không thể thiếu bất cứ cái gì mà người phụ nữ chu đáo đã dày công chuẩn bị. Thế là chuyến đi ra khỏi thành phố trễ nửa tiếng.

Cụ già đầu ngõ

Cụ già đầu ngõ

Bà già ngồi trước ngõ gần như suốt ngày. Sáng cũng thấy bà, chiều cũng thấy bà, có hôm tôi đi về quá mười giờ đêm vẫn thấy cái dáng nhỏ thó ấy ngồi trên chiếc ghế nhựa thấp, trước mặt là túi len, lúc nào bà cũng đan len. Tôi vẫn nghĩ nó là thói quen luôn chân luôn tay của lớp người thế hệ trước.

Hồn Tổ quốc khắc nên hình đất nước

Hồn Tổ quốc khắc nên hình đất nước

Sau 30 phút ngồi cabin cáp treo, chúng tôi lên tới “nóc nhà Đông Dương”. Ngắm nhìn và chụp ảnh mãn nguyện, chúng tôi lục tục giục nhau “xuống núi”. Ông Kim Lãm, người “tổ chức” nhóm lên đỉnh Phan Xi Phăng, xua tay vội vã: “Hôm nay là thứ 6. Điều đặc biệt sắp xảy ra”…

Thịt luộc mắm tép. Ảnh: SONG ANH

Mắm tép

Mâm cơm có thêm bát mắm tép. Vị ngọt thanh xen lẫn chua nhẹ vừa chạm đầu lưỡi. Đĩa rau muống luộc xanh mướt, bốc lên làn khói mỏng.

Ảnh: HẢI ANH

Ba tình huống

Ngày… năm 200x, tôi cưỡi chiếc xe SH mới mua, phóng nhanh trong phố cổ. Giữa giờ trưa, phố vắng, cưỡi trên con xe mới, nhu cầu được tăng adrenalin trong máu thúc đẩy cậu thanh niên mới lớn vít mạnh tay ga. Xe chạy “rẽ tóc”.

Tình thương trên mạng

Gần đây, tôi theo dõi một nhóm Facebook chuyên cho tặng đồ miễn phí ở Hà Nội, thành viên đâu đó hơn 200 nghìn người. Nhóm có nguyên tắc khá đơn giản rằng cho đồ, xin đồ, có thể xin việc, nhưng không xin tiền, cho tiền. Nhờ thế, câu chuyện vẫn còn giữ được chút trong trẻo của việc một người thừa cái gì đó và một người khác vừa hay đang thiếu.

Ảnh: SONG ANH

Góc rẽ

Hàng xe nối dài trước sảnh chung cư. Dưới nắng đầu hè, mặt đường rung lên bởi tiếng động cơ. Một chiếc xe bốn chỗ cố lách vào khoảng trống hẹp còn lại. Tiếng còi xe chát chúa khiến người đàn ông trung niên ngoái đầu. Tay trái ông đeo chiếc ba-lô, tay phải dắt một đứa trẻ. Vừa kịp nhận ra tiếng còi không hướng về mình, ông bước tiếp. Đứa bé gái vẫn nắm chặt tay ông. Phía trước là một góc rẽ.

Tháng Bảy, tôi về thăm ông

Sáng tháng Bảy, tôi đưa con gái vào Nghĩa trang Mai Dịch thắp hương cho ông ngoại. Con bé ôm bó huệ trắng, cẩn thận châm từng nén hương rồi đứng rất lâu trước tấm bia đá. Trên tấm bia chỉ vài dòng ngắn ngủi: Tên ông, đơn vị Tây Tiến, năm hy sinh 1946. Chỉ vậy thôi. Con gái ngước lên hỏi: “Sao con chưa bao giờ được nhìn thấy ảnh cụ?”. Tôi mỉm cười mà thấy mắt mình cay.

Người dân đến viếng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên. Ảnh: MINH LÊ

Đầu nguồn dòng Lô xanh

Mỗi năm, cứ khi tháng Bảy chạm ngõ, lòng tôi lại hướng về dải đất biên cương ấy, nơi có một dòng sông từng mang màu đỏ máu và một người bạn lặng lẽ ươm mầm xanh cho rừng.