Ngày tôi nhập ngũ

Đầu tháng 12/1972 là tháng 11 năm Nhâm Tý, miền núi trời rét căm căm, sương rắc trắng đồi. Làng tôi chộn rộn hẳn lên vì sắp có đợt tuyển quân, nghe nói ngoài mồng mười tây là tập trung, hôm nay đã là mồng bốn, xã chỉ thông báo trước năm ngày, chưa biết ngày nào.

Bọn thanh niên chúng tôi túm năm, tụm ba bàn tán, đoán già, đoán non, đợt này nhập ngũ những ai... Đi làm hợp tác ra đồng sớm hơn cả kẻng, khi làm thì chưa kẻng đã muốn về, tâm trạng thấp thỏm lo không ra lo, mừng không ra mừng. Các phụ huynh thì lo lắng thật sự, ngoài niềm tự hào mình có con em trực tiếp tham gia chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, là nỗi lo bom đạn bời bời, các bà mẹ người nọ giấu người kia lấy vạt áo lau nước mắt. Các ông bố thì có vẻ am hiểu thế sự hơn, thông tin chủ yếu là nghe Đài Tiếng nói Việt Nam. Ai nghe được thông tin, nhớ gì nói đấy, rằng ta đang “Tiến công chiến lược” ở cả ba vùng Quảng Trị, Tây Nguyên, đồng bằng Nam Bộ. Nhiều trận đánh lớn, chúng ta đang giành thế chủ động ở khắp các chiến trường. Đàm phán ở Paris có nhiều bước tiến quan trọng... Bố tôi không nói ra nhưng ông biết chắc tôi sẽ nhập ngũ đợt này, vì nhà chưa có người tham gia, xã không duyệt hồ sơ cho tôi đi đại học. Bố tôi bảo: “Phải rèn tốt lúc được huấn luyện, vào chiến trường phải tinh, nhanh, hoạt bát mới được”, vì bố tôi hồi chống Pháp đã chỉ huy đội du kích của huyện. Tôi nghe thì cũng biết thế chứ chưa hình dung chiến trường khó khăn, ác liệt thế nào. Thằng Quy nghe dự kiến cũng đi đợt này nó bảo “Tao phải làm bờ, bừa cho mẹ tao cái ruộng phần trăm, không có tao đi mẹ tao lại phải đi nhờ”. Thằng Chiến bảo: “Em chết dở còn nợ anh Thung mấy nghìn chưa có trả, em đi mang tiếng quá”. Tôi thì đang cố cuốc cho xong bãi chằm, với đang cùng bố sửa cho xong cái chuồng trâu lâu ngày mái hỏng, dột tứ tung ướt hết cả nền chuồng. Gay nhất là anh Trung xóm Mạ lấy vợ có con, ông bà vừa cho vợ chồng ra ở riêng, đang làm nhà, lợp được rồi nhưng chưa che xong vách, nhà còn trống tềnh, trống toàng. Thằng Hùng thì tháng sau hỏi vợ, thấy bảo ra Giêng tổ chức mà cũng dự kiến nhập ngũ đợt này...

Hôm nhà tôi liên hoan, có anh Chương bộ đội về phép ở xóm ngoài vào chơi, mọi người xúm vào hỏi thăm, nghe anh Chương nói chuyện chiến trường. Qua anh Chương thì chiến trường ác liệt lắm, bom đạn tối tăm mặt mũi, quân ta rất anh dũng. Ăn cơm xong mọi người xúm vào cầm tay chúc tôi: “Cháu đi chân cứng đá mềm, phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đem vinh quang về cho gia đình”. Ai cũng cho tôi tiền, người năm hào, người một đồng, người hai đồng. Bà Liên bảo: “Nếu vào đấy gặp anh Chiến, cháu nói với nó là mẹ ở nhà vẫn khỏe không phải lo đâu nhé”. Ông Hòa còn dặn: “Cháu gặp thằng Tài nhà bác bảo nó viết thư về, nói là con Hoa ngoan lắm hay sang giúp đỡ bác, viết thư cho nó nhé”…

7 giờ ngày 12, chúng tôi tập trung tại sân UBND xã, anh nào cũng túi xách lỉnh kỉnh. Tôi có hai túi, một túi gồm quần áo, một cuốn sổ tay bìa đỏ, một tệp phong bì và tem để gửi thư về, hai chiếc bút máy Trường Sơn có khắc tên tử tế, một lọ mực Cửu Long mới nguyên túm chặt trong miếng nylon. Một túi là nắm cơm nếp, một gói thịt gà rang gói trong lá chuối, một chai nước sôi để nguội. Sau buổi mít-tinh nghe ông Chủ tịch xã phát biểu, nghe ông xã đội trưởng quán triệt, chúng tôi hành quân bộ vào nơi tập trung của huyện. Người thân bịn rịn chia tay, vài thanh niên có xe đạp dắt theo chúng tôi đi thêm một quãng đường.

Có thể bạn quan tâm

Các món chè. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nhớ sao vị ngọt ngào thơ ấu

Một sáng cuối tuần, tôi ghé khu chợ nhỏ quen thuộc gần nhà. Đang mải miết suy nghĩ mua nguyên vật liệu gì thì tiếng rao lảnh lót “Ai chè đậu đỏ, đậu đen, đậu xanh, thập cẩm không?” của một người phụ nữ quẩy quang gánh trên vai đã làm tôi khựng lại.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Người khách đến nhà

Nắng tháng 5 dát vàng mái phố. Ngôi biệt thự số 7 Rue Jean Soler nằm ngay góc giao với Rue Jauréguiberry dường như nổi bật thêm lên bởi mầu sơn vàng. Ông Duot Bertheur (Đuy ô), người chủ của ngôi biệt thự, dậy sớm, đứng trên ban-công tầng 2, để ngắm nắng sớm mai.

Nhà khoa học chân chính

Đó là biệt danh lũ chúng tôi đặt cho anh khi mon men lên Thư viện Quốc gia mượn sách. Giữa môi trường tri thức trăm phần trăm, giáo sư, tiến sĩ "đông như quân Nguyên", anh vẫn nổi bật bởi vẻ đắm đuối suy tư những điều cao siêu đến thoát tục.

Ảnh: SONG ANH

Mảnh vườn xưa

Tôi có thói quen khắc số năm sau ngày bà mất lên thanh xà ngang trong nhà vào mùa cây thay lá.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Xóm cầu thang

Cục diện bê-tông hóa đã thiết lập từ cao xuống thấp khi tòa nhà đi vào sử dụng. Cư dân ở đây tuyền ở quê lên, trong ký ức bùn theo chân lên tận giường, “hai xoa, ba đập” khuất mắt trông coi. Họ chỉ mong đoạn tuyệt được với bùn đất để làm người phố ra sáng vào bóng.

Ở Mường Nhé xa xôi cuối trời Tây Bắc chỉ cách đây chưa đầy 2 thập kỷ, con đường đất bằng phẳng thế này đã là mơ ước.

Người chờ trên đỉnh dốc

Đường sá lên cực tây Tổ quốc những ngày còn đang mở rộng và dần hoàn thiện thật sự là thử thách với bất kỳ một tay giang hồ ưa xê dịch nào. Và cái cuộc gặp mặt ăn Tết của Khụ Sự Trà với đồng bào Hà Nhì năm 2013 thật sự là cuộc gặp của nhiều kẻ yêu con người và thiên nhiên mạn ngược.

Mùi ký ức lan tiêu đã chín

Mùi ký ức lan tiêu đã chín

Có những buổi sáng, vừa mở cửa sổ, tôi chợt thấy thoang thoảng một làn hương dịu ngọt như mùi chuối chín. Hóa ra, cây lan tiêu nhà hàng xóm đã vào mùa. Mùi hương ấy không gắt gỏng, chẳng nồng nàn, chỉ như một hơi thở lướt qua.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Ngựa hồng qua dốc mây

Ngày trước tôi đã lỡ cuộc đi bộ với Sương lên đỉnh núi, giờ là lúc tôi hoàn thành việc này, cũng để có cái nói với Sương lúc gặp lại.

Con đường mòn biên giới

Con đường nhỏ bắt đầu bằng một ngã rẽ men theo vườn nhà dân. Một người đàn ông ngồi ngay ngắn bên lối đi, thu của mỗi người qua lại vài đồng lẻ. Nếu không có chỉ dẫn, chẳng ai biết đến con đường này. Dốc mỗi lúc một gắt. Dòng người ngược chiều lặng lẽ đi xuống, lưng oằn gánh hàng, mồ hôi đổ thành vệt trên gò má lạnh.

Ảnh: SONG ANH

Trở lạnh

Tôi nhớ những ngày trời trở lạnh. Gió mùa ập đến như đánh úp, mới buổi sáng còn nắng oi nắng ả mà giữa buổi gió đã lục lọi khắp ngóc ngách trong vườn.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Giấc mơ

Đêm. Thành phố đã ngủ. Thư mơ thấy mình trôi giữa đại dương loa lóa. Giữa vùng nước sâu, buốt lạnh, cô gặp cá voi khổng lồ lững lờ bơi tới. “Ta đã qua hai trăm mùa đông. Ngươi thì muốn sống bao lâu?”, câu hỏi vang vang trong nước. Thư chẳng biết làm gì ngoài mỉm cười. Mà nụ cười chưa kịp tỏa ra cũng đã ngập đầy nước.

Biếm họa nhân vật của họa sĩ Dũng Choai.

Nhà báo “chân quê”

Phòng làm việc của anh ở trong cùng hành lang tầng ba cơ quan mặt trận tỉnh Nam Định cũ. Trên lan-can trước cửa, phía dưới tấm biển văn phòng đại diện đã bạc mầu vì nắng mưa, là chậu hoa nho nhỏ và một cái xô đựng… điếu cày.

Ảnh: BẮC SƠN

Mì quảng bình dân ba sao

Dạo một vòng quanh thành phố Đà Nẵng, những con đường ồn ào, tấp nập của khách du lịch, hầu hết khách sạn, nhà hàng, quán ăn đều đầy ắp bóng người.

Minh họa: ĐOÀN ĐỨC HÙNG

Món quà của ông già Noel

Lâm rời khỏi công ty khi trời đã tối đen. Mùa đông ngày ngắn đêm dài. Mới hơn 5 giờ chiều, hoàng hôn đã ý nhị nhường chỗ cho màn đêm.

Gần 75 tuổi, bà Bài vẫn giữ nguyên “danh hiệu” làm cá giỏi nhất chợ, khách nào ghé cũng khen.

Bà lão ở chợ cá Thanh Hà

Ghé Hội An, ngoài dạo phố cổ ăn mấy món quen, uống ly nước mát, tôi luôn dành thời gian thăm chợ, tìm chút quà quê đem về phố. Lần nọ, lục tục từ 2 giờ sáng, vừa kịp xem cảnh chợ cá Thanh Hà nhộn nhịp bên sông Thu Bồn. Ở đó, tôi gặp bà Bài, người gắn đời mình với nghề bán cá hơn 60 năm ròng.

Xinh xắn những món đồ len Đà Lạt.

Đan những sợi ký ức

Lâu rồi, ngày tôi còn bé thơ, chìm trong cái lạnh bồng bềnh của xứ thông, bên ô cửa những ngôi nhà gỗ lúp xúp, hình bóng những người phụ nữ ngồi đan áo len luôn đem đến cho tôi cảm giác mình là chú ngựa nhỏ dừng chân trên thảo nguyên bình yên.

Căn nhà trình tường của Xuy

Căn nhà trình tường của Xuy

Ly Xá Xuy gửi cho tôi cái ảnh đường mới ở Y Tý (Lào Cai), bảo Y Tý sắp xong đường rồi. Sẽ là một con đường nhựa thênh thang, rộng gấp đôi đường cũ. Đường mới, theo quy hoạch, sẽ vạt qua hơn một nửa đất nhà Xuy, nơi cậu đang dựng homestay Y Tý Clouds đông khách nhất nhì chỗ này.

Ảnh: K.MINH

Giặt chiếu cầu ao

“Giặt chiếu cầu ao” dường như đã trở thành “cổ tích”, giờ thì chẳng có ai đem chiếu ra cầu ao mà giặt. Giờ thì làng xóm cũng chẳng còn có mấy những chiếc ao bèo mà ở bên bờ luôn có một chiếc cầu ao, kha khá thì cầu ao xây gạch, giản dị thì cầu ao được bắc bằng mấy thanh tre ghép lại.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Mảnh gương chưa vỡ

Hòa về quê vào một ngày cuối năm, khi chiếc vé máy bay Sài Gòn - Chu Lai còn chưa nguội lạnh trên tay. Làng Phổ Phong vẫn nằm yên bên con đường đá, nhưng căn nhà nhỏ nơi bà ngoại từng sống đã lụp xụp đến đau lòng. Mẹ Hòa, sau mười năm góa bụa, sống lặng lẽ như một cái bóng.

Làm bánh trôi cúng Tết. Ảnh: VĂN THÀNH CHƯƠNG

Người ở Sín Thầu

Đã có một thời, từng toán “phượt thủ” kéo nhau rùng rùng đi khắp hang cùng ngõ hẻm ở Việt Nam.

Ảnh: SONG ANH

Mãn đình hồng trước hiên nhà cũ

Đông đã về thật rồi. Những luồng gió len lỏi qua triền đồi, khẽ lùa vào mái tóc, mang theo một mùi ẩm ướt, ngai ngái của đất trời trước khi chạm lạnh.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Hương sắc muộn mùa

“Anh lại phải vào Tây Nguyên vì dự án trong ấy đang phát sinh một số vấn đề”. Khang vừa nhét mấy bộ quần áo vào va-li vừa nói như thanh minh.

Đôn Ki-hô-tê, cát và đêm

Dãy nhà san sát, lởm chởm bên mép nước. Lòng sông mở ra rộng thênh thang, phẳng lặng đến mức tưởng như có thể bước qua mà không ướt chân. Sông Hồng luôn biết cách khởi đầu theo một kiểu khác, không còi xe, không những đoàn thuyền ngược xuôi, chỉ còn thứ im lặng lơ lửng như cơn ngủ chuẩn bị vào giấc.

Bữa cơm mùa gặt.

Nhớ cơm mới ngày mùa

Những chiều nắng rựng lên vài cơn the thắt. Ba ngồi chỗ hiên tay đong đưa ca nước chè, ngó lên phía cây cam trước sân.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Chạy trước tử thần

Cần gạt nước đã ở mức độ làm việc tối đa mà không xua được nước mưa ào ạt tuôn lên mặt kính.

Ayun Pa ngày lũ

Là nước. Nhưng lũ về khiến bờ sông tan hoang, bãi bờ rách nát. Nhưng nước về, cỏ cây quên đi ngày nắng hạn, cần mẫn vá víu đôi bờ. Ngày tôi đến Ayun Pa (Gia Lai), thị xã nhỏ bên dòng sông Ba, một vùng chuyển tiếp giữa Tây Nguyên và duyên hải, chênh vênh bên những khô cằn.

Ảnh: SONG ANH

Một thời... áo vá

Những cơn gió se se đã gõ cửa hiên nhà, nhắc tôi rằng phải soạn sửa tủ áo quần cho con. Tôi lôi từng chồng áo len, áo khoác dày ra gấp gọn, xếp thành hàng ngay ngắn.