Mắt mùa thu

Tôi hỏi Bách yêu mùa thu như thế nào, anh chỉ mỉm cười.
Hàng sấu trên phố Phan Đình Phùng. Ảnh: ANH QUÂN
Hàng sấu trên phố Phan Đình Phùng. Ảnh: ANH QUÂN

Khi tôi nhìn thấy mùa thu đang chao lượn trên sườn đồi thơm ngát hương lúa chín và nắng vàng như rót mật vào những thửa ruộng hình bàn cờ mà muốn reo lên thì Bách ngồi điểm vài chấm mầu cuối cùng vào bức họa một con đường đầy lá rụng. Con đường chạy dài đến vô tận hun hút chạm vào chân trời mờ xa. Khi tôi nhìn thấy mùa thu đang lướt trên những đám mây bồng bềnh xôm xốp nghiêng soi xuống lòng biển mà muốn hát ca thì anh ngồi ôm đàn buông những giọt âm thanh thánh thót hòa với tiếng sóng thả hồn mình phiêu du trong vị đắng cà-phê và tình khúc nhạc Trịnh.

Tôi yêu mùa thu theo cách của riêng tôi. Và anh cũng vậy.

Tôi gọi đó là mắt mùa thu...

Mùa thu ghé vào ô cửa, xôn xao tiếng dương cầm lướt theo ngón búp măng. Những con sóc nhỏ đang chuyền cành dừng lại vểnh tai nghe giọt đàn buông thánh thót. Đêm cuối cùng trước khi Bách lên biên giới, tôi và anh dắt tay nhau dạo bước dưới tán sấu xếp thẳng hàng giữa con đường Phan Đình Phùng, ôm vào lòng cả đêm Hà Nội đang khẽ khàng thu. Thỉnh thoảng vài trái sấu chín cuối mùa rời cành rụng xuống thảm lá vàng làm hai đứa giật mình ngoảnh lại. Trăng mùa thu chênh chếch dệt không gian bằng những sợi tơ óng ánh.

Con đường này là nơi tôi và Bách bắt đầu chạm vào đời nhau. Nhóm bạn cấp ba của anh hẹn một ngày chủ nhật đến chơi Cửa Bắc. Chàng lính trẻ mộng mơ, hút hồn theo con đường lá đổ để thu vào ống kính mấy chiếc lá vàng đang xoay xoay trong gió. Có cô gái dắt chiếc xe đạp mi ni vừa từ nhà thầy giáo hướng dẫn khóa luận bước ra lọt đúng góc máy chàng lính trẻ mà không hề hay biết. Rồi tấm hình cô gái mặc áo dài mầu thiên thanh, đôi mắt mộng mơ mở to ngước nhìn vòm lá mùa thu in trên bìa tạp chí sinh viên, bạn bè chung của hai đứa nhận ra tôi chính là cô gái trong bức ảnh. Mùa thu đã lấy tình yêu của tôi và Bách làm điểm hẹn để mỗi năm đều quay trở lại, nồng nàn.

Bức ảnh đầu tiên Bách gửi về cho tôi từ biên giới. Tấm thảm lúa gom nắng mùa thu rải vàng ruộm trên những thửa ruộng như phím đàn uốn thành bậc thang dưới chân núi lượn dần lên đến đỉnh trời. Mấy bà, mấy chị người Dao đang phát cỏ, trên đầu quấn chiếc khăn mầu đỏ tươi rói. Vài nếp nhà sàn nằm thảnh thơi gối đầu vào lưng chừng đồi. Một con trâu già đủng đỉnh nhai cỏ bên hàng giậu thưa, lưng ánh lên mầu bàng bạc trong nắng chiều.

Mùa thu vùng biên cương đẹp diệu kỳ qua đôi mắt của chàng lính trẻ. Anh say sưa tả cho tôi về những vòm mây trắng bồng bềnh trên đỉnh Cao Ba Lanh. Những cây thông đứng vẫy gió, reo lên khúc mùa thu trong xào xạc lá. Bãi đá thần tấu lên thanh âm như tiếng chuông gọi mùa ngân nga, ngân nga vọng lên bầu trời vùng biên cương ngăn ngắt xanh suốt như mầu một khối ngọc long lanh khổng lồ.

Tôi hẹn sẽ lên thăm Bách vào lễ hội mùa vàng tháng mười, để ngắm người dân gặt lúa trên những nếp ruộng bậc thang. Ngắm trai, gái bản ném còn buông lời tự tình trong tiếng gió thoảng. Ngắm vạt đồi mùa thu cỏ lau bắt đầu trổ bông trắng như vẽ lên nền trời vệt sáng. Tôi muốn leo lên đỉnh Cao Xiêm từ đó ngắm trọn vẹn mùa thu biên giới, để rồi yêu vùng đất ấy như Bách đã yêu...

Có thể bạn quan tâm

Thú vui đàm đạo. Ảnh: SONG ANH

Người ở phố Hàng

Hà Nội ba sáu phố phường - khu vực các phố Hàng được coi là trung tâm kẻ chợ, nơi sầm uất, phát triển phong phú nhất của Hà thành, tạo nên nền tảng văn hóa, nhịp đập cho trái tim Thăng Long từ thuở những xa xôi lịch sử.

Chiếc máy ép mía chạy sức trâu của ông ngoại nằm yên sau nhiều năm không sử dụng.

Mùi mật mía năm xưa

Dưới mái hiên cũ kỹ của căn nhà ngoại, tôi vẫn thường ngồi lặng im, nhìn ra cánh đồng sau hè. Nơi ấy, cỏ voi, cỏ dại đã che khuất. Nhưng chỉ cần cơn gió nhẹ thổi qua làm lay động vạt cỏ xanh, tôi lại thấy thấp thoáng hai khối sắt sần sùi còn sót lại của chiếc máy ép mía ông ngoại từng dùng.

Minh họa: TRẦN XUÂN BÌNH

Nỗi nhớ sông Đà

Tháng ba dương lịch năm con Ngựa. Mùa xuân đang chín ửng. Ban ngày nhiệt kế chỉ 25 nhưng đêm tụt xuống 17 độ, vẫn đủ lạnh với một cựu sĩ quan già, là chính tôi.

Người lao công. Ảnh: NAM NGUYỄN

Người dọn villa Tây

Chị Lê Thị Tịnh, ngụ làng rau Trà Quế (phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng) là một người làm nghề tạp vụ theo giờ cho những căn villa mà khách nước ngoài thuê ở phố Hội.

Minh họa: NGUYỄN VĂN ĐỨC

Vườn sau quán

Năm giờ sáng chợ đã tấp nập. Hằng kéo xe đẩy vào chỗ ngồi quen thuộc, gần cột điện, sát vỉa hè. Chị mở bao tải ra, từng bó đậu bắp xanh mướt xếp lên miếng bạt. Trái non, tươi, còn đọng sương. Hằng ngồi xuống chiếc ghế nhựa thấp, lưng còn mỏi từ hôm qua làm vườn. Ngón tay chai sần, đen nhẻm sau mấy tháng bới đất.

Ảnh: TỐNG NGỌC

Những người đàn bà Nậm Nghẹp

Trên bản Nậm Nghẹp (Sơn La), những ngày hoa sơn tra phủ trắng núi rừng, phía sân sau của nhà A Vạng, mấy người phụ nữ H'Mông đang đồ một chõ xôi lớn để chuẩn bị cho bữa tối.

Ảnh: HẢI ANH

Tiếng chim sẻ bên hiên nhà

Nhà tôi tiếng thuộc thị xã nhưng ở ngoài vành, tách biệt với ồn ào phố xá. Nguyên ngày xưa nhà mẹ đất quê nên chồng tôi - con trai út - ở nhà từ đường được sở hữu khu vườn khá rộng. Và tôi - con dâu của mẹ tha hồ hiện thực hóa giấc mơ đem thiên nhiên vào nhà.

Minh họa: VÕ LƯƠNG NHI

Giấc mơ huyền diệu

Mẹ lay người mấy lần nó mới tỉnh. Khuôn mặt nó vẫn còn phảng phất nụ cười rạng rỡ. “Con mơ thấy gì mà cười khoái chí thế hả?”, mẹ hỏi.

Quán trà nhỏ mùa hoa Hà Nội

Tháng ba, Hà Nội bỗng nhẹ tênh như vừa thức dậy sau giấc ngủ dài. Mùa xuân ở đây không ồn ào, cũng chẳng phô trương. Chỉ là một buổi sáng đi qua con phố quen, bỗng thấy những chùm hoa sưa trắng muốt như mây rơi xuống lòng đường.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Cây gạo mắc oan

Chiều buông. Lũ trẻ lùa trâu về nhà, qua cây gạo cổ thụ ụ rễ to sụ, ngoằn ngoèo như con trăn chúa gần cánh đồng hoang.

Ảnh: ANH QUÂN

Người của rừng

Mỗi lần bà tôi cho ra chợ phố chơi, mọi người thường chào hỏi bà tôi bằng câu: “Mới trong rừng ra hả?”.

Người không đi cùng hôm đó

Tôi đứng trước một nấm mộ nhỏ, bó hoa ly trắng khẽ đung đưa theo gió, mùi hương thoảng. Những đám mây thả nhẹ trên nền trời trong.

Nhớ. Ảnh: NAM NGUYỄN

Vọng cố hương

Ngày nào trong tuần ông cũng ở nhà một mình, như đứa trẻ được con cháu dặn dò đủ thứ cần lưu ý, nhưng tâm trí của ông cứ nhớ nhớ quên quên, vì nay ông đã ngoài tám mươi.

Minh họa: NGUYỄN NGHĨA CƯƠNG

Gió phai màu tóc

Bây giờ người ta thấy chú thím Sáu tôi tóc hai màu mà vẫn ríu rít bên nhau thì bảo là sến quá. Gì mà ông chồng phải nhổ tóc sâu cho vợ? Nắng gió đã phai hết màu nước đen óng ả mà sao thím cứ sến súa thả mái tóc muối nhiều hơn tiêu cho chồng chải giúp thật sến súa quá đi.

Đèo Đá Trắng. Ảnh: NAM HẢI

Trên đèo Đá Trắng

Chiếc xe bán tải đỗ xịch lại ngay cạnh cái lán được dựng bên khúc cua trên đèo Đá Trắng. Xe được dán chằng chịt những logo khá “hầm hố”. Cả cánh cửa bên hông được trang trí hình ảnh của một thổ dân da đỏ với những chiếc lông chim gắn ở trên đầu, cho thấy chủ nhân của chiếc xe có vẻ là những “tay chơi” thứ thiệt.

Ảnh: HẢI ANH

Thăm nhà cũ ngày xuân nắng nhạt

T rong vùng ký ức xưa cũ nhất của tôi là hình ảnh chập chờn một đứa trẻ lên ba, lên bốn, ngồi trên chiếc giường đặt tạm giữa sân.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Bóng trăng

Ngày nhiều gió, Hoàng chở cây hoàng yến sau xe máy, gạt chống xe rồi mở khóa cổng vào nhà. Anh loay hoay trồng cây hoàng yến, nhắm hướng cho vừa tầm với góc nhìn của My từ ô cửa sổ trên căn gác.

Chung tay làm bánh của đồng bào dân tộc Thái. Ảnh: BẮC SƠN

“Nón lắp bo mi xẩu quyệt”

Trong tiếng Thái vùng núi Thanh Hóa, có một câu nói ví von đầy ý nhị nhưng cũng thật trần trụi về nhu cầu cơ bản của con người: "Kin khẩu bo mi kẻng cắp/Nón lắp bo mi xẩu quyệt". Dịch ra tiếng Kinh, nghĩa là: “Ăn cơm không có canh khác gì đi ngủ không có người ôm”.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Tin vào cánh đào xuân

Đầu giờ chiều, trên bãi đất trống ở trụ sở xã Yên Sơn đã đầy xe máy, xe đạp. Bụi đất đỏ vồng lên thành luồng theo một chiếc xe máy đi từ đường lớn vào sân.

Hát ru. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mùa ca dao đã mất

“À ơi... Gió đưa cây cải về trời. Rau răm ở lại chịu lời đắng cay...”, phải chăng ký ức của mỗi người vẫn đang cất giữ những lời ru ầu ơ, vẫn như đang nghe thấy tiếng võng đưa kẽo kẹt…

Ảnh: HẢI ANH

Chợ gốc đa, những sớm mai ở lại

Sáng nào thức dậy sớm, tôi cũng đi bộ về phía gốc đa già nằm giữa đình Quán La và chùa Khai Nguyên (nay thuộc phường Xuân Đỉnh, Hà Nội). Cái chợ nhỏ ấy, họp chẳng cần biển hiệu, cũng không cần mái che, người dân quen gọi là chợ gốc đa.

Ảnh: NGUYỄN NAM

Hết Tết, lại nhớ khói chiều cuối năm

Những chiều cuối năm ấy luôn đến chầm chậm, không báo trước, chỉ bằng lớp nắng mỏng tang trên mái ngói và tiếng chổi quét sân nghe rõ từng nhịp. Chạm đến chiều ba mươi, trong tôi lại dâng lên một cảm giác vừa hồi hộp, vừa bình yên như làn khói mỏng bay từ gian bếp.

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày bé, có lần tôi hỏi mẹ: “Mẹ ơi, vườn nhà mình rộng thế, sao mẹ không trồng lấy một khóm hoa”. Mẹ tôi ngần ngừ rồi bảo: “Mẹ không biết nữa, mẹ chỉ muốn trồng gì đó để cả nhà được ăn no”.

Tát ao ăn Tết

Tát ao ăn Tết

Cứ đến khoảng 20 tháng Chạp, các xóm trong làng bắt đầu rủ nhau tát ao lấy cá ăn Tết.

Bên dòng Oka của Yesenin

Bên dòng Oka của Yesenin

Trong hình dung của tôi, không thể ở tận thế kỷ 21 mà trên đời vẫn còn tồn tại một ngôi làng cũ xưa như Konstantinovo. Thế mà có thật. Nó xưa cũ thật sự và vì xưa cũ, cảm giác như trong những cơn gió lạnh vẫn thấy bóng Sergey Yesenin chạy trên những lối mòn.