Điểm đột phá lớn nhất trong gói cải cách của EU là quy định mới đối với các nền tảng thương mại điện tử ngoài khối, được coi là “nhà nhập khẩu”, khi bán hàng vào thị trường EU. Các nền tảng này phải chịu trách nhiệm hoàn tất mọi thủ tục hải quan và nộp thuế thay vì để người tiêu dùng cuối cùng gánh chịu như trước.
Trách nhiệm pháp lý được quy định nghiêm ngặt hơn khi các nền tảng không tuân thủ có thể bị phạt tới 6% giá trị hàng nhập khẩu hằng năm, bị tước một số đặc quyền hải quan, thậm chí bị hạn chế tiếp cận thị trường 27 quốc gia.
Quy định nêu trên nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại toàn cầu, đặc biệt là thương mại điện tử, thông qua việc thu thuế hải quan hiệu quả hơn và tăng cường kiểm soát hàng hóa. Để bù đắp chi phí ngày càng tăng liên quan việc giám sát số lượng bưu kiện nhỏ nhập khẩu vào EU qua thương mại điện tử, một khoản phí xử lý bưu kiện nhỏ trên toàn EU sẽ được áp dụng từ ngày 1/11/2026.
Đáng chú ý, trong các biện pháp mới được đưa ra trong gói cải cách có việc thành lập một cơ quan hải quan phi tập trung mới của EU, đặt trụ sở tại Lille (Pháp) và bắt đầu hoạt động vào năm 2027. Cơ quan này sẽ chịu trách nhiệm điều phối quản trị liên minh hải quan, phân tích dữ liệu được cập nhật liên tục về nhập khẩu và xuất khẩu để đưa vào Trung tâm Dữ liệu hải quan EU trong tương lai. Trung tâm sẽ hoạt động như một nền tảng chung cho các thương nhân tương tác với hải quan trên toàn EU. Với mục tiêu giúp các quốc gia thành viên xác định các lô hàng có rủi ro cao nhất để có thể ưu tiên kiểm tra, cơ quan này được kỳ vọng có thể quản lý kịp thời các cuộc khủng hoảng liên quan đến hải quan trên toàn EU...
EU đang đối mặt áp lực cải cách hệ thống hải quan và tăng cường quản lý đối với thương mại điện tử khi số liệu thống kê cho thấy, làn sóng hàng hóa giá rẻ tràn vào EU đang gia tăng nhanh chóng. Kể từ năm 2022, số kiện hàng nhỏ nhập khẩu vào thị trường EU tăng gấp đôi mỗi năm. Riêng năm 2024, EU ghi nhận tới 4,6 tỷ kiện hàng loại này. Sự gia tăng đột biến của các lô hàng giá trị thấp không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn tạo áp lực lớn lên hệ thống hải quan vốn đang bị phân mảnh giữa các quốc gia thành viên.
Trong bối cảnh thương mại điện tử toàn cầu bùng nổ, ngành hải quan châu Âu nỗ lực cải cách để hoạt động hiệu quả, an toàn hơn. Hội đồng châu Âu cũng đã chính thức thông qua các quy định thuế quan mới đối với hàng hóa thương mại điện tử nhập khẩu, trong đó đáng chú ý là quyết định bãi bỏ cơ chế miễn thuế đối với các kiện hàng nhỏ có giá trị thấp.
Động thái này được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm khắc phục những bất cập kéo dài trong quản lý thương mại điện tử xuyên biên giới, bảo đảm an ninh kinh tế của Liên minh, đồng thời bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng hơn cho các doanh nghiệp EU trước những biến động của địa chính trị cũng như sự phát triển nhanh chóng của kinh tế số toàn cầu.
Trước bước đi của EU, Tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng châu Âu (BEUC) cho rằng, biện pháp mới sẽ giúp tăng cường khả năng kiểm soát hàng hóa nhập khẩu, bảo vệ người tiêu dùng và duy trì thị trường nội khối công bằng và an toàn hơn. Giờ đây, trách nhiệm thuộc về Nghị viện châu Âu (EP) khi EP sẽ phải phê duyệt văn bản cuối cùng trong tháng 9 này. Việc sử dụng trung tâm dữ liệu mới để ghi nhận nhập khẩu và xuất khẩu đến và đi từ EU sẽ trở thành bắt buộc đối với các doanh nghiệp thương mại điện tử từ ngày 1/7/2028 và với toàn bộ thương nhân từ ngày 1/3/2034.
