Việc gia hạn các biện pháp kiểm soát biên giới ngặt nghèo đã được Chính phủ Đức thông qua khá nhanh chóng. Tuy nhiên, đây là vấn đề nhạy cảm, gây nhiều tranh cãi ngay trong nội bộ nước Đức và có phần đi ngược lại quan điểm cởi mở trong tự do đi lại của Liên minh châu Âu (EU).
Việc Đức lựa chọn “đóng cửa” biên giới có tác dụng trái chiều, cả tích cực lẫn tiêu cực. Mặt tích cực là có thể ngăn chặn hiệu quả làn sóng nhập cư trái phép, nhưng ở chiều ngược lại, nó gây xáo trộn thị trường lao động Đức. Đây là vấn đề khá nan giải trong bối cảnh nền kinh tế số 1 châu Âu đang đối mặt tình trạng già hóa dân số, thiếu lao động lành nghề và có nhu cầu lớn về thu hút nhân lực từ bên ngoài.
Quyết định gia hạn đã được thông qua, giờ chỉ còn chờ cái gật đầu đồng ý từ EU. Bộ trưởng Nội vụ Đức Alexander Dobrindt đã chính thức thông báo với Ủy ban châu Âu (EC) về kế hoạch gia hạn các biện pháp kiểm soát biên giới thêm 6 tháng, đến giữa tháng 3/2027. Khả năng EC bác bỏ là thấp, bởi như những lần trước “mái nhà chung” châu Âu đều chia sẻ và nhất trí với sự lo lắng và thận trọng chính đáng của Đức. Trong trường hợp EC không phản đối, các biện pháp kiểm soát hiện hành, vốn hết hiệu lực vào giữa tháng 9 tới, sẽ tiếp tục được áp đặt có thời hạn.
Bộ trưởng Dobrindt tỏ rõ sự quyết tâm, cho rằng các diễn biến phức tạp gần đây tại biên giới châu Âu đã chứng minh việc kiểm soát từ xa vẫn cần thiết để hạn chế tình trạng nhập cư bất hợp pháp.
Sự cẩn thận của Đức là không thừa khi họ mới tận mắt chứng kiến 50.000 người di cư Maroc tràn vào Ceuta, vùng lãnh thổ của Tây Ban Nha tại Bắc Phi, chỉ trong vỏn vẹn 24 giờ hồi cuối tháng 7. Dù phần lớn số người nhập cư trái phép này đã bị trục xuất, nhưng vụ việc đã khiến người dân châu Âu hoang mang, lo lắng và gây ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo được đánh giá là nghiêm trọng. Ngay sau đó, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez buộc phải tuyên bố sẽ sửa đổi luật nhập cư theo hướng tăng cường các biện pháp trục xuất và mạnh tay với các băng nhóm buôn bán người.
Hai năm trước, Đức đã thông qua các biện pháp kiểm soát an ninh tại tất cả đường biên giới, dù về nguyên tắc biên giới nội khối EU phải được mở theo tinh thần tự do đi lại trong khu vực Schengen. Quyết định khi đó của cựu Bộ trưởng Nội vụ Nancy Faeser là nhằm hạn chế số người nhập cư bất hợp pháp tràn vào Đức. Đến nay, quy định kiểm soát biên giới đã được gia hạn 3 lần, bất chấp những chỉ trích của phe đối lập và các tổ chức nhân đạo.
Các ý kiến phản đối cho rằng, biện pháp này đi ngược lại nguyên tắc tự do đi lại trong EU, gây lãng phí ngân sách và ách tắc giao thông ở khu vực biên giới. Đáp lại, Bộ Nội vụ Đức lập luận rằng, kiểm soát biên giới vẫn là công cụ cần thiết trong bối cảnh áp lực nhập cư không ngừng gia tăng.
Số liệu thống kê cho thấy, năm 2025, lực lượng tuần tra biên giới Đức đã phát hiện gần 63.000 trường hợp nhập cảnh trái phép bằng đường bộ, đường không và đường biển, thấp hơn con số 84.000 của năm 2024 và 130.000 của năm 2023. Trong số này, hơn 46.400 người bị từ chối nhập cảnh hoặc trục xuất khỏi biên giới, 2.500 người bị ngăn chặn do đang chịu lệnh cấm tái nhập cảnh. Lực lượng chức năng Đức cũng bắt giữ gần 2.000 đối tượng liên quan hoạt động đưa người vượt biên trái phép.
Cơ quan Cảnh sát Liên bang Đức khẳng định, việc lập hàng rào an ninh ngay tại biên giới là hết sức cần thiết, bởi nhiều người di cư trái phép luôn xem Đức là “điểm đến mơ ước” của họ.
Việc gia hạn đến giữa tháng 3/2027 cho thấy chính sách “đóng cửa” biên giới của Đức tiếp tục đi theo hướng siết chặt hơn so với giai đoạn trước năm 2024. Các chuyên gia đánh giá đây cũng là “lối đi riêng” đã được Chính phủ Đức cân nhắc kỹ lưỡng, trong bối cảnh các nước EU không ngừng tìm cách cân bằng giữa tự do đi lại, kiểm soát nhập cư và bảo vệ khu vực Schengen.
