Trong bối cảnh trật tự phương Tây bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu sắc cùng những thách thức gia tăng trên toàn cầu, vị thế quốc tế của Liên minh châu Âu (EU) bị cho là đang lung lay. Đảm nhiệm cương vị Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU nửa cuối năm 2026, Ireland gánh vác trọng trách dẫn dắt nỗ lực tăng cường năng lực tự chủ, củng cố vị thế của EU trong giai đoạn biến động hiện nay.
Ireland đảm nhận chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU từ ngày 1/7/2026, đánh dấu nhiệm kỳ lần thứ tám trên cương vị “thuyền trưởng”, vào đúng thời điểm châu Âu đứng trước thách thức đan xen: Tác động từ các cuộc xung đột kéo dài ở Ukraine và Trung Đông, áp lực di cư, bất ổn an ninh năng lượng, biến đổi khí hậu gia tăng, nhất là rạn nứt trong mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương với Mỹ.
Với việc Mỹ chuyển trọng tâm chiến lược sang khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, cấu trúc an ninh phương Tây đang có sự chuyển biến sâu sắc. Một trật tự cũ vốn được gắn kết chặt chẽ dưới sự dẫn dắt, bảo đảm an ninh của Washington đang dần nhường chỗ cho trật tự mới, nơi mà châu Âu buộc phải nâng cao tính tự chủ và san sẻ trách nhiệm an ninh cân bằng với Xứ Cờ hoa.
Nâng cao năng lực, vị thế EU là ưu tiên mà Ireland hướng tới trong nhiệm kỳ Chủ tịch của mình. Phát biểu tại Dublin hôm 1/7, Thủ tướng Ireland Micheal Martin khẳng định Ireland sẵn sàng nỗ lực hết mình để đưa châu Âu trở nên an toàn hơn, cạnh tranh hơn, đồng thời tiếp tục bảo vệ các giá trị cốt lõi của EU.
Nếu như trong nhiệm kỳ gần nhất vào năm 2013, Ireland tập trung giải quyết vấn đề nội khối, như ổn định kinh tế khu vực, thúc đẩy phục hồi sau khủng hoảng tài chính, thì ở nhiệm kỳ này, Ireland phải chèo lái EU vượt qua nhiều thách thức về đối ngoại.
Vai trò của EU trong các vấn đề toàn cầu thời gian qua bị cho là đang lung lay. Ngay cả trong nỗ lực giải quyết cuộc xung đột ở Ukraine, vốn liên quan mật thiết đến vấn đề an ninh của EU, Nga và Mỹ từng xúc tiến nhiều động thái ngoại giao riêng, mà bỏ qua EU.
Ireland cho biết trong nhiệm kỳ này sẽ duy trì lập trường ủng hộ Ukraine và quan tâm thúc đẩy mở rộng EU - một trong những mục tiêu chiến lược nhằm củng cố sức mạnh và tầm ảnh hưởng của khối.
Ireland cũng đặt mục tiêu đẩy mạnh chương trình “Một châu Âu, một thị trường” và tiến trình đạt đồng thuận về Khung tài chính đa niên giai đoạn 2028-2034.
Tuy vậy, thách thức lớn với Ireland là đưa EU vượt qua những khác biệt, đạt được sự đồng thuận trong triển khai thực hiện nhiệm vụ. Sự khác biệt có thể thấy rõ trong vấn đề mở rộng khối.
Nội bộ EU không ít lần lục đục liên quan cách thức, thời điểm kết nạp Ukraine, chủ yếu vấp phải sự phản đối từ Hungary. Thủ tướng Hungary Peter Magyar cho biết, việc đẩy nhanh tiến độ đàm phán của Ukraine sẽ gửi một tín hiệu rất tiêu cực đến các quốc gia Tây Balkan đang trong tiến trình gia nhập EU.
Bởi vậy, dù nhận được nhiều hậu thuẫn về mặt chính trị từ các thành viên EU, chặng đường đưa Ukraine trở thành một phần của “gia đình EU” còn nhiều chông gai.
Nhiệm vụ đạt được đồng thuận về Khung tài chính đa niên giai đoạn 2028-2034 cũng không dễ dàng. Các quốc gia đang duy trì những quan điểm khác biệt về phân bổ nguồn lực giữa nâng cao năng lực quốc phòng, chuyển đổi xanh, an sinh xã hội...
Ireland cũng hướng tới mục tiêu chủ trì các cuộc đàm phán về chính sách công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, Ireland đang là nơi đặt trụ sở khu vực châu Âu của nhiều tập đoàn công nghệ lớn từ Mỹ như Meta, Apple…, thực tế này phần nào đặt quốc gia châu Âu này vào thế khó xử.
EU không thiếu những ý tưởng, sáng kiến để tăng cường năng lực và vị thế trong các lĩnh vực, từ quốc phòng-an ninh, kinh tế, cho đến đối ngoại, công nghệ, ứng phó biến đổi khí hậu. Điều Liên minh Cờ xanh đang thiếu là sự đồng thuận chiến lược - yếu tố cản trở Brussels hành động nhanh nhạy, hiệu quả trước những hồ sơ quan trọng.
Nhiệm kỳ Chủ tịch Hội đồng EU của Ireland trong giai đoạn đầy biến động hiện nay chính là phép thử quan trọng về năng lực xây dựng sự đồng thuận nội khối, qua đó nâng cao vị thế, tiếng nói của EU.
