Nếu như năm 2025, các chuyển động ngoại giao với những cuộc đàm phán về căng thẳng Nga-Ukraine diễn ra dồn dập thì bước sang năm 2026, sự chú ý của cộng đồng quốc tế đã dồn vào tình hình chiến sự ở Trung Đông, nơi được xem là “rốn dầu của thế giới”. Khói lửa xung đột tại Trung Đông cũng chuyển hướng sự quan tâm của Mỹ, bên thúc đẩy chính các nỗ lực hòa bình cho tình hình ở Ukraine, khiến nhịp độ ngoại giao giảm hẳn và tiến trình đàm phán từng rơi vào đình trệ trong nhiều tháng.
Mới đây, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho rằng Moskva sẵn sàng đàm phán hòa bình với Kiev. Trong khi đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết đã chuyển các đề xuất hòa bình của mình cho phía Mỹ.
Sau gần 5 năm ròng rã, căng thẳng giữa Moskva và Kiev được nhận định bước vào giai đoạn mới khốc liệt hơn, với những tính toán chiến lược phức tạp và mật độ thiết bị công nghệ cao được sử dụng dày đặc.
Vấn đề lãnh thổ vẫn là nút thắt lớn khó gỡ, là “lằn ranh đỏ” mà không bên nào chấp nhận nhượng bộ trong các cuộc đàm phán. Trong thế bế tắc ngoại giao, chỉ một đòn trả đũa lẫn nhau trên chiến trường cũng có thể đẩy cuộc chiến sang mức độ nguy hiểm cao hơn.
Tiến trình hòa bình không chỉ phụ thuộc vào các động thái của Nga và Ukraine, mà còn bị chi phối bởi lợi ích chiến lược phức tạp của các bên liên quan, nổi bật trong đó là Liên minh châu Âu (EU). Để thể hiện vai trò nòng cốt trong điều phối các nỗ lực quốc tế hỗ trợ Kiev, các nhà lãnh đạo Đức, Anh và Pháp đồng chủ trì cuộc họp của Liên minh tự nguyện vào ngày 24/8. Giải quyết cuộc chiến ở Ukraine và định hình mối quan hệ với Nga mang ý nghĩa quan trọng với an ninh, ổn định châu Âu.
Bởi vậy, châu Âu muốn duy trì vị thế và tiếng nói trong tiến trình đề xuất giải pháp hòa bình, thay vì hoàn toàn dựa vào Mỹ - một đối tác ngày càng khó đoán định. Nhưng theo các nhà ngoại giao, việc EU không có các kênh liên lạc trực tiếp với Nga trong thời gian dài là hạn chế lớn với việc chủ động ngoại giao.
Xung đột càng kéo dài, các bên liên quan càng đứng trước sức ép phải duy trì nguồn lực quân sự và tài chính.
Giải quyết hồ sơ Ukraine - cuộc chiến dai dẳng kéo theo tổn thất lớn về con người, an ninh, kinh tế và tác động mạnh đến cấu trúc an ninh châu Âu - vẫn là mong muốn chung của cộng đồng quốc tế. Với các tín hiệu ngoại giao được đưa ra, cánh cửa hòa bình cho chiến sự ở Ukraine đang hé mở, dù rằng việc xuất hiện một “cú bẻ lái” để sớm đạt thỏa thuận hòa bình trong tương lai gần là điều khó khăn.
