Biến đổi khí hậu đe dọa an ninh toàn cầu

Mực nước sông Loire ở Pháp xuống thấp kỷ lục. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)
Mực nước sông Loire ở Pháp xuống thấp kỷ lục. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Ảnh hưởng trầm trọng đến nhiều lĩnh vực, biến đổi khí hậu không chỉ là một thách thức về môi trường đơn thuần mà đã được giới chuyên gia nhìn nhận như mối đe dọa an ninh, địa chính trị toàn cầu. Do đó, tăng cường khả năng thích ứng biến đổi khí hậu đã trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược an ninh của các nước nhằm bảo đảm tình hình ổn định bền vững.

Các đợt nắng nóng khắc nghiệt đang làm chao đảo châu Âu. Nhiệt độ trung bình ở Tây Âu trong giai đoạn từ tháng 6 đến 7/2026 là 21,62 độ C, phá kỷ lục cùng kỳ năm 2022.

Ông Carlo Buontempo, Giám đốc Copernicus, cơ quan giám sát sự nóng lên toàn cầu của Liên minh châu Âu (EU) cho biết, 11 năm qua là những năm nóng nhất trong lịch sử toàn cầu. Nhưng nhiệt độ tăng cao kỷ lục không phải vấn đề duy nhất của đợt nắng nóng ở châu Âu.

Những áp lực với nền kinh tế, an ninh nguồn nước, an ninh y tế, an ninh lương thực… cũng được phơi bày.

Hạn hán nghiêm trọng, mực nước sông xuống thấp tác động đến hoạt động vận tải đường thủy, sản xuất điện và lĩnh vực nông nghiệp.

Trong năm nay, số ca tử vong liên quan nắng nóng tại Đức tính đến đầu tháng 8/2026 là khoảng 12.500 ca. Diễn biến này đặt ra sức ép lớn đối với hệ thống y tế, nhất là chăm sóc trẻ em và người cao tuổi.

Theo Chương trình Lương thực Thế giới (WFP), hiện tượng El Nino có thể khiến gần 50 triệu người rơi vào tình trạng đói cấp tính vào năm 2027. Những tác động trầm trọng này buộc các chính phủ phải thay đổi cách nhìn nhận về biến đổi khí hậu, coi đây là một thách thức địa chính trị toàn cầu.

Nhiều năm trước, các nhà khoa học từng dự báo, biến đổi khí hậu sẽ làm tăng nguy cơ xung đột, bạo lực giữa các nước trong tương lai.

Quản lý nhà nước yếu kém hay kinh tế kém phát triển thường được cho là nguyên nhân chính của xung đột, bạo lực. Song, biến đổi khí hậu cũng là nguyên nhân sâu xa.

Biến đổi khí hậu cũng là “thủ phạm” đứng sau làn sóng di cư trái phép. Dòng người tị nạn vượt qua biên giới quốc tế không chỉ phản ánh cuộc khủng hoảng nhân đạo mà còn gây kích động chủ nghĩa bài ngoại, dẫn đến chia rẽ, bất ổn ở nhiều nơi.

Thế giới hiện không thiếu những lời cảnh báo về ảnh hưởng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, mà điều còn thiếu là các hành động với tốc độ, quy mô tương xứng.

Năm 2024, các nước giàu đã đóng góp cho tài trợ khí hậu 136,7 tỷ USD, tuy nhiên vẫn chỉ như “muối bỏ bể” so với con số 1.300 tỷ USD mỗi năm mà các nước đang phát triển được cho là cần để thích ứng biến đổi khí hậu.

Thỏa thuận đạt được tại Hội nghị lần thứ 30 Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP30) ở Brazil cuối năm 2025 còn để lại những khoảng trống lớn về vấn đề tài chính và loại bỏ nhiên liệu hóa thạch.

Các quốc gia đang chìm trong khói lửa giao tranh, xung đột như Yemen, Somalia… lại thường được xếp vào nhóm những nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi các thảm họa khí hậu.

“Vòng luẩn quẩn” của biến đổi khí hậu-an ninh quốc gia đang gây sức ép lên tương lai phát triển bền vững của các nước.

Biến đổi khí hậu tác động trực tiếp đến an ninh lương thực và nguồn nước, gây bất ổn kinh tế, xã hội. Hệ quả là năng lực ứng phó biến đổi khí hậu lại càng bị suy yếu.

Thực tế hiện nay cho thấy, yếu tố khí hậu cần được chú trọng trong các tính toán về an ninh, phát triển, như nâng cao khả năng chống chịu của các đô thị và hệ thống y tế, đẩy nhanh ứng dụng công nghệ mới trong cảnh báo sớm và quản lý rủi ro thiên tai…

Có thể bạn quan tâm

Công nhân khai thác mỏ ở Nam Phi. (Ảnh: WORLDFINANCE)

Cơ hội và thách thức của châu Phi

Sở hữu khoảng 30% trữ lượng khoáng sản chiến lược trên thế giới, châu Phi đang trở thành “mắt xích” quan trọng trong chuỗi cung ứng nguyên liệu thiết yếu phục vụ quá trình phát triển công nghệ và chuyển đổi năng lượng. 

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hòa bình tại Gaza: Cánh cửa hé mở nhưng các bên vẫn khó qua

Hy vọng mới cho hòa bình tại Gaza đang được nhen nhóm, sau khi Hội đồng Hòa bình do Mỹ bảo trợ hồi cuối tháng 7/2026 công bố lộ trình 15 điểm nhằm chấm dứt chiến sự. Cánh cửa hòa bình đã hé mở, song không dễ dàng, bởi vẫn còn tồn tại nhiều “nút thắt” khó gỡ trong quá trình thực thi.

Một góc đường phố Thủ đô Jakarta của Indonesia. (Ảnh: TTXVN)

Bước chuyển hướng chiến lược của Indonesia

Tuyên bố mới đây của Bộ trưởng Thương mại Indonesia Budi Santoso về việc nước này và Brazil đang thúc đẩy đề xuất xây dựng Thỏa thuận Thương mại ưu đãi (PTA) giữa Indonesia và Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đánh dấu bước chuyển hướng chiến lược đáng chú ý trong chính sách ngoại giao kinh tế của Jakarta.

Ông Abelardo de la Espriella phát biểu nhậm chức ngày 7/8. (Ảnh: Trang X chính thức của ông Abelardo De La Espriella)

Nhiệm kỳ nhiều thách thức

Chính trị gia cánh hữu Abelardo de la Espriella đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia hôm 7/8, đánh dấu diễn biến mang tính bước ngoặt trên chính trường quốc gia Nam Mỹ. Chính quyền mới của Colombia được nhận định sẽ gặp không ít trở ngại trên hành trình xây dựng đất nước đoàn kết và ổn định về an ninh.

(Ảnh minh họa: Tân hoa xã)

Mỹ và châu Âu xúc tiến điều chỉnh mối quan hệ theo hướng san sẻ trách nhiệm

Sau hàng loạt cảnh báo về việc điều chỉnh “chiếc ô an ninh”, Mỹ chính thức xúc tiến rà soát hiện diện quân sự tại châu Âu. Bước đi này vừa phản ánh thay đổi về ưu tiên chiến lược của Washington, vừa mở ra một giai đoạn mới cho NATO, khi Mỹ và châu Âu chuyển sang mối quan hệ đối tác thực chất và san sẻ trách nhiệm.

Chiến dịch Serengeti 2.0 thu giữ thiết bị tội phạm mạng. (Ảnh: INTERPOL)

Mặt trận an ninh mới ở châu Phi

Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) vừa công bố Báo cáo đánh giá mối đe dọa an ninh mạng châu Phi năm 2026 cho thấy, có tới 55% các vụ tấn công mạng tại châu Phi có sự “tiếp tay” của AI.

Người dân tưởng niệm các nạn nhân vụ ném bom nguyên tử tại Công viên Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima, thành phố Hiroshima (Nhật Bản) ngày 6/8/2024. (Ảnh: THX)

Tiếp nối nỗ lực kiến tạo hòa bình

Vào những ngày đầu tháng 8 cách đây hơn 80 năm, hai quả bom nguyên tử dội xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người dân vô tội, để lại những vết thương hằn sâu lên nhiều thế hệ tại Nhật Bản.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lại thêm cơ hội đàm phán giữa Mỹ và Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công “cực mạnh” với “mức độ quân sự khủng khiếp” nhằm vào Iran để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán với Tehran. Đây được cho là động thái cần thiết nhằm tránh cho khu vực này bị cuốn vào vòng xoáy xung đột mới tàn khốc.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Maroc mở ra quỹ đạo phát triển mới

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, với điểm đến là Maroc. Diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng bị rạn nứt nghiêm trọng do bất đồng trong quá khứ, chuyến thăm góp phần mở ra quỹ đạo phát triển mới cho hợp tác song phương.

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.