Chuyện của Hiển

Ngồi ngẫm lại chuyện gần 10 năm trước, Dương Vĩnh Hiển, chủ homestay HT Ánh Trung tại Làng Văn hóa Du lịch Cộng đồng Dân tộc H'Mông (xã Mèo Vạc, tỉnh Tuyên Quang) vẫn thấy mình “Sao liều thế!”.

Anh Hiển (hàng dưới) chụp hình lưu niệm cùng du khách tại homestay của mình.
Anh Hiển (hàng dưới) chụp hình lưu niệm cùng du khách tại homestay của mình.

Hồi đó, nghe làng có đề án du lịch, mê quá, anh công nhân ngành điện quyết định nghỉ làm, bán hai mảnh đất, vay mượn khắp nơi được hơn 600 triệu đồng, tay ngang khởi nghiệp.

Cuối năm 2016, chính quyền tỉnh Hà Giang lúc bấy giờ quyết tâm “thay áo mới” cho ngôi làng thơ mộng Pả Vi với mong muốn bà con nơi đây có thể vừa làm du lịch cải thiện kinh tế, vừa giữ gìn giá trị văn hóa truyền thống bao đời. Ban đầu, đề án chỉ dành cho người H'Mông, sau mở rộng cho nhiều dân tộc khác tham gia phát triển mô hình du lịch cộng đồng. Thấy cơ hội đến, Hiển về bàn vợ, đến gõ cửa nhờ chính quyền hỗ trợ làm homestay. Anh cùng gần 20 hộ khác được rót vốn 60 triệu đồng/căn, bắt đầu khoanh đất, dựng nhà, lên kế hoạch kinh doanh. Thời điểm đó, như bao người dân của làng, mọi thứ với Hiển đều từ “số 0”.

Hiển đăng ký làm cơ sở lưu trú kiêm phục vụ món ngon vùng Đông Bắc. Bước vội trên nền đất lởm chởm của những nương ngô bỏ hoang giữa bốn bề đá núi tai mèo, anh mường tượng đến ngày làng quê đổi khác, tự mỉm cười. Tháng 4/2019, Làng Văn hóa Du lịch Cộng đồng Dân tộc H'Mông mở cửa đón khách, Hiển cùng bà con Pả Vi bày biện nhà cửa thật đẹp, chọn bộ trang phục ấn tượng nhất, nấu vài món ngon ăn mừng. Từ hôm ấy, bà con hết làm nương, chuyển sang phục vụ du lịch, lạ lẫm, hơi lo đấy, nhưng vui.

Làng có gần 30 nóc nhà, được thiết kế theo kiến trúc truyền thống của người H'Mông. Đúng kiểu nhà trình tường thì đâu có phòng riêng, du khách tới phải ở phòng cộng đồng, rộng thênh thang. Có ngày 30, 40 khách cùng ngủ trên một sàn, ngăn nhau bằng tấm rèm, bất tiện. Nhận bài học đầu tiên của người làm du lịch tay ngang, Hiển bớt mơ mộng, gom góp tiền, tiếp tục chỉnh sửa, ngăn phòng, thêm dịch vụ để chăm sóc khách chu đáo hơn. “Tôi học từ người này người kia, lên mạng tìm hiểu và nghe du khách góp ý để làm mọi thứ tốt lên. Sau 5 lần thay đổi, hiện tại nhà đã ngăn được 19 phòng sạch đẹp, tiện nghi. Khách đến ai cũng khen, vui cả ngày. Thế nhưng, vui nhất là mô hình kinh doanh của mình có thể tạo thêm việc làm cho bà con trong làng, với mức thu nhập gấp 4-5 lần canh tác nương ngô ngày trước”, Hiển phấn khởi cho hay.

Làng có ban quản lý, mỗi hộ kinh doanh đều là thành viên, hằng tháng họp rút kinh nghiệm, gỡ rối các vấn đề phát sinh. Thời gian đầu thưa khách, Hiển cùng đại diện các hộ hay ngồi cùng nhau bàn cách đổi mới để thu hút hơn. Chính quyền cũng chung tay quảng bá, hỗ trợ chuyển đổi số, nhờ vậy, du khách biết đến ngày càng nhiều. Mùa cao điểm, mỗi tháng, nhà Hiển đón trên 1.000 khách lưu trú, đời sống dần khấm khá. Hiển nói, ở làng, ai làm tốt cái gì sẽ đứng ra hướng dẫn mọi người để cùng nhau phát triển. Nhất là các bạn trẻ, khi đến làm việc, luôn được động viên đừng bỏ học lập gia đình sớm rồi sống mãi với cái nghèo. Người đi trước đưa ra nhiều gợi ý, giúp bao thanh niên trong làng nỗ lực vươn lên. Hiển khoe, anh có hẳn ba nhân viên cũ hiện đang là sinh viên cao đẳng. Các em từng có ý định bỏ học, đến homestay phụ việc, nhưng sau nhiều ngày nghe khuyên nhủ, mọi thứ đã thay đổi theo hướng tích cực hơn.

Làng du lịch từ nương ngô giờ đã nổi tiếng khắp các diễn đàn, ai cũng mừng. Những ngày này, Hiển cùng bà con bận lắm. Khách khắp nơi đổ về ngắm cảnh núi rừng, ghé Pả Vi nghỉ lại đêm để được đốt lửa trại, xem vài điệu múa truyền thống, nhấm chút rượu ngô bên cạnh mâm mèn mén, lợn bản nướng hay nồi thắng cố, lẩu gà đen nghi ngút khói. Hồi mới bắt tay làm, Hiển đâu dám tin có ngày làng đông vui đến thế. Bao nỗ lực chăm sóc rồi cũng đến lúc “trái ngọt” trĩu cành.

Có thể bạn quan tâm

Chợ Tết. Ảnh: NGUYỆT ANH

Chợ tháng Chạp

Chợ tháng Chạp không giống bất kỳ phiên chợ nào trong năm. Ngay từ tinh mơ, khi sương còn lẫn vào mùi rơm ẩm và khói bếp, những con đường dẫn về chợ đã lấp ló bóng người.

Hoài niệm. Ảnh: HẢI ANH

Những món đồ ở lại cùng ký ức

Tết lại sắp về. Cái rét cuối năm chưa kịp chạm ngõ đã thấy trong nhà xôn xao chuyện dọn dẹp. Con cháu bảo nhau lau bàn thờ, sắp lại tủ, phân loại đồ đạc: Cái nào dùng, cái nào bỏ, cái nào “cho đi”. Trong danh sách ấy, có rất nhiều thứ mà người trẻ gọi là “đồ cũ”, còn người già thì gọi bằng một cái tên khác: Kỷ niệm.

Phố đông. Ảnh: NAM NGUYỄN

Bao dung phố mùa đông

Những cơn mưa dầm xuất hiện. Từng cơn gió lạnh ùa khắp các con đường. Mỗi chiều về ngang phố, thoảng nghe tiếng thì thầm của lá, tiếng chim kêu run rẩy. Ở phố, sự có mặt của mùa đông dường như ít nhận ra từ đặc trưng của thiên nhiên mà thường tạo nên bởi rung động, xôn xao của cảm xúc con người.

Minh họa: ĐOÀN ĐỨC HÙNG

Phúc nhà

Mẹ bàn với tôi Tết này xin phép nhà nội, bọn trẻ rồi vợ chồng con cái ở lại ăn Tết với mẹ, có gì để mẹ nói đỡ với ông bà bên ấy một tiếng. Sau bao nhiêu sóng gió vừa xô đến với gia đình tôi, tóc mẹ trắng như cước và lưng mẹ như oằn hẳn xuống.

Kẻ cắp ở cuối làng

Ở quê tôi ngày ấy, cái nghèo không chỉ là sự thiếu thốn vật chất, mà nó còn tồn tại một thứ định kiến vô hình, tàn nhẫn. Những gia đình sống ở cuối làng, nơi con đường đất cụt ngủn và cỏ dại mọc lút đầu gối, thường mặc nhiên bị coi là "vùng tối" của cả cộng đồng.

Các món chè. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nhớ sao vị ngọt ngào thơ ấu

Một sáng cuối tuần, tôi ghé khu chợ nhỏ quen thuộc gần nhà. Đang mải miết suy nghĩ mua nguyên vật liệu gì thì tiếng rao lảnh lót “Ai chè đậu đỏ, đậu đen, đậu xanh, thập cẩm không?” của một người phụ nữ quẩy quang gánh trên vai đã làm tôi khựng lại.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Người khách đến nhà

Nắng tháng 5 dát vàng mái phố. Ngôi biệt thự số 7 Rue Jean Soler nằm ngay góc giao với Rue Jauréguiberry dường như nổi bật thêm lên bởi mầu sơn vàng. Ông Duot Bertheur (Đuy ô), người chủ của ngôi biệt thự, dậy sớm, đứng trên ban-công tầng 2, để ngắm nắng sớm mai.

Nhà khoa học chân chính

Đó là biệt danh lũ chúng tôi đặt cho anh khi mon men lên Thư viện Quốc gia mượn sách. Giữa môi trường tri thức trăm phần trăm, giáo sư, tiến sĩ "đông như quân Nguyên", anh vẫn nổi bật bởi vẻ đắm đuối suy tư những điều cao siêu đến thoát tục.

Ảnh: SONG ANH

Mảnh vườn xưa

Tôi có thói quen khắc số năm sau ngày bà mất lên thanh xà ngang trong nhà vào mùa cây thay lá.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Xóm cầu thang

Cục diện bê-tông hóa đã thiết lập từ cao xuống thấp khi tòa nhà đi vào sử dụng. Cư dân ở đây tuyền ở quê lên, trong ký ức bùn theo chân lên tận giường, “hai xoa, ba đập” khuất mắt trông coi. Họ chỉ mong đoạn tuyệt được với bùn đất để làm người phố ra sáng vào bóng.

Ở Mường Nhé xa xôi cuối trời Tây Bắc chỉ cách đây chưa đầy 2 thập kỷ, con đường đất bằng phẳng thế này đã là mơ ước.

Người chờ trên đỉnh dốc

Đường sá lên cực tây Tổ quốc những ngày còn đang mở rộng và dần hoàn thiện thật sự là thử thách với bất kỳ một tay giang hồ ưa xê dịch nào. Và cái cuộc gặp mặt ăn Tết của Khụ Sự Trà với đồng bào Hà Nhì năm 2013 thật sự là cuộc gặp của nhiều kẻ yêu con người và thiên nhiên mạn ngược.

Mùi ký ức lan tiêu đã chín

Mùi ký ức lan tiêu đã chín

Có những buổi sáng, vừa mở cửa sổ, tôi chợt thấy thoang thoảng một làn hương dịu ngọt như mùi chuối chín. Hóa ra, cây lan tiêu nhà hàng xóm đã vào mùa. Mùi hương ấy không gắt gỏng, chẳng nồng nàn, chỉ như một hơi thở lướt qua.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Ngựa hồng qua dốc mây

Ngày trước tôi đã lỡ cuộc đi bộ với Sương lên đỉnh núi, giờ là lúc tôi hoàn thành việc này, cũng để có cái nói với Sương lúc gặp lại.

Con đường mòn biên giới

Con đường nhỏ bắt đầu bằng một ngã rẽ men theo vườn nhà dân. Một người đàn ông ngồi ngay ngắn bên lối đi, thu của mỗi người qua lại vài đồng lẻ. Nếu không có chỉ dẫn, chẳng ai biết đến con đường này. Dốc mỗi lúc một gắt. Dòng người ngược chiều lặng lẽ đi xuống, lưng oằn gánh hàng, mồ hôi đổ thành vệt trên gò má lạnh.

Ảnh: SONG ANH

Trở lạnh

Tôi nhớ những ngày trời trở lạnh. Gió mùa ập đến như đánh úp, mới buổi sáng còn nắng oi nắng ả mà giữa buổi gió đã lục lọi khắp ngóc ngách trong vườn.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Giấc mơ

Đêm. Thành phố đã ngủ. Thư mơ thấy mình trôi giữa đại dương loa lóa. Giữa vùng nước sâu, buốt lạnh, cô gặp cá voi khổng lồ lững lờ bơi tới. “Ta đã qua hai trăm mùa đông. Ngươi thì muốn sống bao lâu?”, câu hỏi vang vang trong nước. Thư chẳng biết làm gì ngoài mỉm cười. Mà nụ cười chưa kịp tỏa ra cũng đã ngập đầy nước.

Biếm họa nhân vật của họa sĩ Dũng Choai.

Nhà báo “chân quê”

Phòng làm việc của anh ở trong cùng hành lang tầng ba cơ quan mặt trận tỉnh Nam Định cũ. Trên lan-can trước cửa, phía dưới tấm biển văn phòng đại diện đã bạc mầu vì nắng mưa, là chậu hoa nho nhỏ và một cái xô đựng… điếu cày.

Ảnh: BẮC SƠN

Mì quảng bình dân ba sao

Dạo một vòng quanh thành phố Đà Nẵng, những con đường ồn ào, tấp nập của khách du lịch, hầu hết khách sạn, nhà hàng, quán ăn đều đầy ắp bóng người.

Minh họa: ĐOÀN ĐỨC HÙNG

Món quà của ông già Noel

Lâm rời khỏi công ty khi trời đã tối đen. Mùa đông ngày ngắn đêm dài. Mới hơn 5 giờ chiều, hoàng hôn đã ý nhị nhường chỗ cho màn đêm.

Gần 75 tuổi, bà Bài vẫn giữ nguyên “danh hiệu” làm cá giỏi nhất chợ, khách nào ghé cũng khen.

Bà lão ở chợ cá Thanh Hà

Ghé Hội An, ngoài dạo phố cổ ăn mấy món quen, uống ly nước mát, tôi luôn dành thời gian thăm chợ, tìm chút quà quê đem về phố. Lần nọ, lục tục từ 2 giờ sáng, vừa kịp xem cảnh chợ cá Thanh Hà nhộn nhịp bên sông Thu Bồn. Ở đó, tôi gặp bà Bài, người gắn đời mình với nghề bán cá hơn 60 năm ròng.

Xinh xắn những món đồ len Đà Lạt.

Đan những sợi ký ức

Lâu rồi, ngày tôi còn bé thơ, chìm trong cái lạnh bồng bềnh của xứ thông, bên ô cửa những ngôi nhà gỗ lúp xúp, hình bóng những người phụ nữ ngồi đan áo len luôn đem đến cho tôi cảm giác mình là chú ngựa nhỏ dừng chân trên thảo nguyên bình yên.

Căn nhà trình tường của Xuy

Căn nhà trình tường của Xuy

Ly Xá Xuy gửi cho tôi cái ảnh đường mới ở Y Tý (Lào Cai), bảo Y Tý sắp xong đường rồi. Sẽ là một con đường nhựa thênh thang, rộng gấp đôi đường cũ. Đường mới, theo quy hoạch, sẽ vạt qua hơn một nửa đất nhà Xuy, nơi cậu đang dựng homestay Y Tý Clouds đông khách nhất nhì chỗ này.

Ảnh: K.MINH

Giặt chiếu cầu ao

“Giặt chiếu cầu ao” dường như đã trở thành “cổ tích”, giờ thì chẳng có ai đem chiếu ra cầu ao mà giặt. Giờ thì làng xóm cũng chẳng còn có mấy những chiếc ao bèo mà ở bên bờ luôn có một chiếc cầu ao, kha khá thì cầu ao xây gạch, giản dị thì cầu ao được bắc bằng mấy thanh tre ghép lại.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Mảnh gương chưa vỡ

Hòa về quê vào một ngày cuối năm, khi chiếc vé máy bay Sài Gòn - Chu Lai còn chưa nguội lạnh trên tay. Làng Phổ Phong vẫn nằm yên bên con đường đá, nhưng căn nhà nhỏ nơi bà ngoại từng sống đã lụp xụp đến đau lòng. Mẹ Hòa, sau mười năm góa bụa, sống lặng lẽ như một cái bóng.

Làm bánh trôi cúng Tết. Ảnh: VĂN THÀNH CHƯƠNG

Người ở Sín Thầu

Đã có một thời, từng toán “phượt thủ” kéo nhau rùng rùng đi khắp hang cùng ngõ hẻm ở Việt Nam.

Ảnh: SONG ANH

Mãn đình hồng trước hiên nhà cũ

Đông đã về thật rồi. Những luồng gió len lỏi qua triền đồi, khẽ lùa vào mái tóc, mang theo một mùi ẩm ướt, ngai ngái của đất trời trước khi chạm lạnh.