Bao dung phố mùa đông

Những cơn mưa dầm xuất hiện. Từng cơn gió lạnh ùa khắp các con đường. Mỗi chiều về ngang phố, thoảng nghe tiếng thì thầm của lá, tiếng chim kêu run rẩy. Ở phố, sự có mặt của mùa đông dường như ít nhận ra từ đặc trưng của thiên nhiên mà thường tạo nên bởi rung động, xôn xao của cảm xúc con người.

Phố đông. Ảnh: NAM NGUYỄN
Phố đông. Ảnh: NAM NGUYỄN

Tôi là người nửa phố nửa quê. Phố cưu mang tôi cũng ngót nghét hai mươi năm. Để rồi ngần ấy thời gian tôi chắt chiu được nhiều yêu thương, nhiều món quà quý giá mà phố trao tặng. Phố không đơn thuần là chỗ trú chân để tiện bề công việc mà còn là nơi để tôi trải nghiệm, để hiểu thêm nhiều điều mới mẻ cho cuộc sống bớt tẻ nhạt. Trong những lần công tác, có cơ hội lưu lại thành phố nào đấy nhiều nhất thường nửa tháng, còn ít thì cũng vài ngày, tôi hay có thói quen tìm hiểu để nhận ra gương mặt phố phường trong tầng sâu nhất của nó. Phố hiện đại trên phát triển, đầy tiện nghi và ánh sáng. Phố cổ hàng trăm năm vẫn giữ lại nét xưa nhưng cũng toát lên niềm kiêu hãnh trong sự hội nhập. Phố tôi từng qua, nhắc nhớ tôi có những câu hỏi cho riêng mình.

Phố mở rộng vòng tay ôm lấy những số phận từ quê lên lập nghiệp, sinh sống, đa phần họ ở khu lao động nghèo, trong những con hẻm chật chội, dài ngoằng, quanh co. Mỗi mùa đông, phố thêm lần đổi thay diện mạo nhưng yêu thương và ân nghĩa vẫn tràn đầy. Những con hẻm suốt năm ồn ào, náo nhiệt, bỗng một hôm tĩnh lặng, nhịp sống có chút gì mới mẻ. Chiếc lồng đèn trước cửa nhà ai được thắp lên chao trong cái lạnh sẽ sàng. Phố cựa mình bởi sự thay sắc của tán bàng đầu con hẻm. Những ngôi nhà thay mầu sơn mới đầu năm nay bắt đầu loang vệt thời gian bởi nắng mưa ghé lại.

Tiếng còi xe vang lên, không inh ỏi mà hối thúc, những nụ cười thân thiện chào nhau, lướt qua. Tôi có thói quen ngồi lặng hàng giờ nhìn phố trong những ngày mùa đông, vừa để thấy những hoạt động quen thuộc của phố vừa để nghĩ suy về cuộc đời, về con người trong hành trình mưu sinh vất vả. Để rồi chậm lại trong nghĩ suy và hành động. Trời đông lạnh lẽo bao giờ cũng gợi trong tâm hồn con người nhiều điều, vừa háo hức, đón chờ, vừa ưu tư, lo lắng. Bởi thế, trước dòng chảy bất tận của thời gian, khi đông vừa chạm ngỏ, tôi và phố luôn chuẩn bị một tâm thế thật tĩnh tại để hòa cùng. Đấy là lúc con phố nhỏ được đánh thức bởi âm thanh thường nhật. Tôi tự thưởng cho tâm hồn những điều nhỏ nhặt mà cuộc sống nơi đô thị mang lại. Tôi lang thang dọc con đường, rẽ vào những con hẻm quen. Hàng quán vẫn bày biện cạnh nhau, nhưng việc tranh giành khách hình như chưa hề xảy ra. Các cô, các chị niềm nở mời chào. Trong ánh mắt chất chứa niềm vui xen lẫn nỗi lo. Con người rời quê mưu sinh nơi phố, vào những ngày đông thường chạnh lòng hoài nhớ những mùa đông đi qua trong cuộc đời. Một chút luyến nhớ trong sự vội vã, một chút suy tư trong cái nhìn màn mưa giăng đầy.

Mùa đông ở phố vẫn vừa quen vừa lạ trong mỗi con người. Con phố dù chật nhưng lòng người bao dung, khiến cho ai mới đặt chân đến phố yên tâm hơn. Gác trọ hẹp, thiếu tiện nghi, giá rẻ nhưng cũng gói trọn tấm chân tình thiết tha giữa chủ và khách. Và hình như, khoảng cách không còn nữa qua những bữa cơm. Một cậu sinh viên hết tiền vào cuối năm được bà chủ trọ mời ăn chung với gia đình rồi cho tiền xe về quê. Cô công nhân thiếu tiền đóng trọ, vì phải gửi tiền về quê lo thuốc thang cho cha bị ốm được khu phố gom góp giúp đỡ. Phố mãi bao dung. Ai đã sống hoặc chỉ một lần ghé thăm chắc chắn cũng đã nhặt lấy cho riêng mình những điều yêu thương nhất.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh: HẢI ANH

Thăm nhà cũ ngày xuân nắng nhạt

T rong vùng ký ức xưa cũ nhất của tôi là hình ảnh chập chờn một đứa trẻ lên ba, lên bốn, ngồi trên chiếc giường đặt tạm giữa sân.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Bóng trăng

Ngày nhiều gió, Hoàng chở cây hoàng yến sau xe máy, gạt chống xe rồi mở khóa cổng vào nhà. Anh loay hoay trồng cây hoàng yến, nhắm hướng cho vừa tầm với góc nhìn của My từ ô cửa sổ trên căn gác.

Chung tay làm bánh của đồng bào dân tộc Thái. Ảnh: BẮC SƠN

“Nón lắp bo mi xẩu quyệt”

Trong tiếng Thái vùng núi Thanh Hóa, có một câu nói ví von đầy ý nhị nhưng cũng thật trần trụi về nhu cầu cơ bản của con người: "Kin khẩu bo mi kẻng cắp/Nón lắp bo mi xẩu quyệt". Dịch ra tiếng Kinh, nghĩa là: “Ăn cơm không có canh khác gì đi ngủ không có người ôm”.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Tin vào cánh đào xuân

Đầu giờ chiều, trên bãi đất trống ở trụ sở xã Yên Sơn đã đầy xe máy, xe đạp. Bụi đất đỏ vồng lên thành luồng theo một chiếc xe máy đi từ đường lớn vào sân.

Hát ru. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mùa ca dao đã mất

“À ơi... Gió đưa cây cải về trời. Rau răm ở lại chịu lời đắng cay...”, phải chăng ký ức của mỗi người vẫn đang cất giữ những lời ru ầu ơ, vẫn như đang nghe thấy tiếng võng đưa kẽo kẹt…

Ảnh: HẢI ANH

Chợ gốc đa, những sớm mai ở lại

Sáng nào thức dậy sớm, tôi cũng đi bộ về phía gốc đa già nằm giữa đình Quán La và chùa Khai Nguyên (nay thuộc phường Xuân Đỉnh, Hà Nội). Cái chợ nhỏ ấy, họp chẳng cần biển hiệu, cũng không cần mái che, người dân quen gọi là chợ gốc đa.

Ảnh: NGUYỄN NAM

Hết Tết, lại nhớ khói chiều cuối năm

Những chiều cuối năm ấy luôn đến chầm chậm, không báo trước, chỉ bằng lớp nắng mỏng tang trên mái ngói và tiếng chổi quét sân nghe rõ từng nhịp. Chạm đến chiều ba mươi, trong tôi lại dâng lên một cảm giác vừa hồi hộp, vừa bình yên như làn khói mỏng bay từ gian bếp.

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày bé, có lần tôi hỏi mẹ: “Mẹ ơi, vườn nhà mình rộng thế, sao mẹ không trồng lấy một khóm hoa”. Mẹ tôi ngần ngừ rồi bảo: “Mẹ không biết nữa, mẹ chỉ muốn trồng gì đó để cả nhà được ăn no”.

Tát ao ăn Tết

Tát ao ăn Tết

Cứ đến khoảng 20 tháng Chạp, các xóm trong làng bắt đầu rủ nhau tát ao lấy cá ăn Tết.

Bên dòng Oka của Yesenin

Bên dòng Oka của Yesenin

Trong hình dung của tôi, không thể ở tận thế kỷ 21 mà trên đời vẫn còn tồn tại một ngôi làng cũ xưa như Konstantinovo. Thế mà có thật. Nó xưa cũ thật sự và vì xưa cũ, cảm giác như trong những cơn gió lạnh vẫn thấy bóng Sergey Yesenin chạy trên những lối mòn.

Minh họa: KIM DUẨN

Màu của Tết

Mùi của Tết thường đến khi gian bếp thơm mùi bánh chưng sôi ùng ục, khi những chiếc áo cũ mẹ mang ra phơi vẫn vương mùi băng phiến, khi mùi trầm ngan ngát theo gió thổi qua mỗi gian nhà. Khi ấy, Tết đã cận kề. Nhưng màu của Tết thì đến sớm hơn nhiều…

Anh Hiển (hàng dưới) chụp hình lưu niệm cùng du khách tại homestay của mình.

Chuyện của Hiển

Ngồi ngẫm lại chuyện gần 10 năm trước, Dương Vĩnh Hiển, chủ homestay HT Ánh Trung tại Làng Văn hóa Du lịch Cộng đồng Dân tộc H'Mông (xã Mèo Vạc, tỉnh Tuyên Quang) vẫn thấy mình “Sao liều thế!”.

Chợ Tết. Ảnh: NGUYỆT ANH

Chợ tháng Chạp

Chợ tháng Chạp không giống bất kỳ phiên chợ nào trong năm. Ngay từ tinh mơ, khi sương còn lẫn vào mùi rơm ẩm và khói bếp, những con đường dẫn về chợ đã lấp ló bóng người.

Hoài niệm. Ảnh: HẢI ANH

Những món đồ ở lại cùng ký ức

Tết lại sắp về. Cái rét cuối năm chưa kịp chạm ngõ đã thấy trong nhà xôn xao chuyện dọn dẹp. Con cháu bảo nhau lau bàn thờ, sắp lại tủ, phân loại đồ đạc: Cái nào dùng, cái nào bỏ, cái nào “cho đi”. Trong danh sách ấy, có rất nhiều thứ mà người trẻ gọi là “đồ cũ”, còn người già thì gọi bằng một cái tên khác: Kỷ niệm.

Minh họa: ĐOÀN ĐỨC HÙNG

Phúc nhà

Mẹ bàn với tôi Tết này xin phép nhà nội, bọn trẻ rồi vợ chồng con cái ở lại ăn Tết với mẹ, có gì để mẹ nói đỡ với ông bà bên ấy một tiếng. Sau bao nhiêu sóng gió vừa xô đến với gia đình tôi, tóc mẹ trắng như cước và lưng mẹ như oằn hẳn xuống.

Kẻ cắp ở cuối làng

Ở quê tôi ngày ấy, cái nghèo không chỉ là sự thiếu thốn vật chất, mà nó còn tồn tại một thứ định kiến vô hình, tàn nhẫn. Những gia đình sống ở cuối làng, nơi con đường đất cụt ngủn và cỏ dại mọc lút đầu gối, thường mặc nhiên bị coi là "vùng tối" của cả cộng đồng.

Các món chè. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nhớ sao vị ngọt ngào thơ ấu

Một sáng cuối tuần, tôi ghé khu chợ nhỏ quen thuộc gần nhà. Đang mải miết suy nghĩ mua nguyên vật liệu gì thì tiếng rao lảnh lót “Ai chè đậu đỏ, đậu đen, đậu xanh, thập cẩm không?” của một người phụ nữ quẩy quang gánh trên vai đã làm tôi khựng lại.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Người khách đến nhà

Nắng tháng 5 dát vàng mái phố. Ngôi biệt thự số 7 Rue Jean Soler nằm ngay góc giao với Rue Jauréguiberry dường như nổi bật thêm lên bởi mầu sơn vàng. Ông Duot Bertheur (Đuy ô), người chủ của ngôi biệt thự, dậy sớm, đứng trên ban-công tầng 2, để ngắm nắng sớm mai.

Nhà khoa học chân chính

Đó là biệt danh lũ chúng tôi đặt cho anh khi mon men lên Thư viện Quốc gia mượn sách. Giữa môi trường tri thức trăm phần trăm, giáo sư, tiến sĩ "đông như quân Nguyên", anh vẫn nổi bật bởi vẻ đắm đuối suy tư những điều cao siêu đến thoát tục.

Ảnh: SONG ANH

Mảnh vườn xưa

Tôi có thói quen khắc số năm sau ngày bà mất lên thanh xà ngang trong nhà vào mùa cây thay lá.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Xóm cầu thang

Cục diện bê-tông hóa đã thiết lập từ cao xuống thấp khi tòa nhà đi vào sử dụng. Cư dân ở đây tuyền ở quê lên, trong ký ức bùn theo chân lên tận giường, “hai xoa, ba đập” khuất mắt trông coi. Họ chỉ mong đoạn tuyệt được với bùn đất để làm người phố ra sáng vào bóng.

Ở Mường Nhé xa xôi cuối trời Tây Bắc chỉ cách đây chưa đầy 2 thập kỷ, con đường đất bằng phẳng thế này đã là mơ ước.

Người chờ trên đỉnh dốc

Đường sá lên cực tây Tổ quốc những ngày còn đang mở rộng và dần hoàn thiện thật sự là thử thách với bất kỳ một tay giang hồ ưa xê dịch nào. Và cái cuộc gặp mặt ăn Tết của Khụ Sự Trà với đồng bào Hà Nhì năm 2013 thật sự là cuộc gặp của nhiều kẻ yêu con người và thiên nhiên mạn ngược.

Mùi ký ức lan tiêu đã chín

Mùi ký ức lan tiêu đã chín

Có những buổi sáng, vừa mở cửa sổ, tôi chợt thấy thoang thoảng một làn hương dịu ngọt như mùi chuối chín. Hóa ra, cây lan tiêu nhà hàng xóm đã vào mùa. Mùi hương ấy không gắt gỏng, chẳng nồng nàn, chỉ như một hơi thở lướt qua.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Ngựa hồng qua dốc mây

Ngày trước tôi đã lỡ cuộc đi bộ với Sương lên đỉnh núi, giờ là lúc tôi hoàn thành việc này, cũng để có cái nói với Sương lúc gặp lại.