Chợ tháng Chạp

Chợ tháng Chạp không giống bất kỳ phiên chợ nào trong năm. Ngay từ tinh mơ, khi sương còn lẫn vào mùi rơm ẩm và khói bếp, những con đường dẫn về chợ đã lấp ló bóng người.

Chợ Tết. Ảnh: NGUYỆT ANH
Chợ Tết. Ảnh: NGUYỆT ANH

Tiếng xe máy nổ giòn, tiếng gọi nhau í ới của những người quen mặt từ bao mùa. Ai cũng vội, nhưng cái vội ở tháng Chạp lại hiền lành, không hối hả xô bồ, mà rộn ràng như có một sợi dây vô hình kéo mọi người lại gần nhau hơn. Bước vào chợ, ta như bước vào một bức tranh Tết đang dần hoàn chỉnh. Hàng hoa chiếm trọn một góc chợ, rực rỡ sắc vàng của cúc, sắc đỏ của lay-ơn, sắc hồng của đào phai. Những chậu quất lấp lánh trái, lá xanh mướt, đứng chen nhau như những đứa trẻ háo hức chờ được về nhà mới. Người bán hoa vừa cười vừa kể chuyện mùa màng, tay thoăn thoắt phủi lá, chỉnh cành, mong sao khách chọn được một chậu vừa ý để mang về đặt nơi hiên nhà, góc bếp.

Góc kia là hàng bánh trái. Bánh in, bánh thuẫn, mứt gừng, mứt dừa, mứt bí… xếp thành từng mâm, từng khay, thơm nức mùi Tết. Những chiếc bánh gói giấy kính trong veo, bên trong là màu nắng của đường, màu trắng của dừa, màu vàng của trứng. Người mua thường đứng lâu hơn ở quầy này, vừa lựa vừa nhớ: “Hồi xưa mẹ hay mua loại này”, “Nhà mình Tết nào cũng có mứt gừng cay cay thế này”. Ký ức theo mùi hương mà ùa về, dịu dàng như một cái chạm.

Chợ tháng Chạp còn có tiếng cười của những người bán thịt, bán cá. Con cá lóc còn quẫy nước, con gà trống mào đỏ au, con heo vừa mổ còn ấm tay. Mọi thứ đều tươi, đều mới, như lời hẹn ước cho một khởi đầu đủ đầy. Người ta mặc cả, nhưng không gay gắt. Cái trả giá ở tháng Chạp dường như cũng mềm hơn, bởi ai cũng muốn để dành một chút may mắn cho nhau trong ngày cuối năm.

Ở một góc chợ, những bà, những chị ngồi bán lá dong, lạt buộc, đậu xanh, nếp mới. Lá dong xanh mướt, còn đọng sương sớm, xếp thành từng chồng ngay ngắn. Nhìn lá dong, ta nghĩ đến nồi bánh chưng sôi lục bục suốt đêm, đến mùi khói bếp quyện vào tóc, vào áo, đến tiếng cười râm ran quanh bếp lửa. Chợ tháng Chạp vì thế không chỉ bán đồ ăn, thức uống mà bán cả những khoảnh khắc sum vầy chưa kịp đến. Trẻ con theo mẹ ra chợ, mắt tròn xoe trước thế giới đầy màu sắc. Chúng dán mắt vào những xâu kẹo kéo, những con tò he, những quả bóng bay căng tròn. Có đứa nằng nặc đòi mua, có đứa chỉ đứng nhìn, nhưng niềm vui thì hiện rõ trên gương mặt non nớt. Chợ tháng Chạp dạy trẻ con bài học đầu tiên về Tết: Tết là khi người lớn bận rộn, nhưng vẫn dành cho con một niềm vui nhỏ.

Người già đi chợ chậm rãi hơn. Họ thường mua ít, nhưng chọn rất kỹ. Một bó hành xanh, một trái dưa hấu, một nải chuối cau… đủ để bày lên bàn thờ tổ tiên. Với họ, chợ tháng Chạp là dịp để gặp lại người quen, hỏi thăm nhau một năm đã qua, kể vài chuyện cũ. Những câu chuyện không đầu không cuối, nhưng ấm áp như chén trà nóng trong chiều đông.

Và rồi, khi năm cũ sắp sửa lùi xa, ta chợt nhận ra: Điều quý giá nhất mà chợ tháng Chạp mang lại không chỉ là những món đồ mua sắm mà là niềm tin vào sự đủ đầy. Đủ đầy của bữa cơm sum họp, của tiếng cười đoàn viên, của một năm mới đang đến với bao hy vọng. Chợ tháng Chạp vì thế mà ở lại rất lâu, rất sâu trong ký ức mỗi người như một dấu chấm lặng yên, khép lại năm cũ và mở ra mùa Tết ấm áp, an lành.

Có thể bạn quan tâm

Nhớ. Ảnh: NAM NGUYỄN

Vọng cố hương

Ngày nào trong tuần ông cũng ở nhà một mình, như đứa trẻ được con cháu dặn dò đủ thứ cần lưu ý, nhưng tâm trí của ông cứ nhớ nhớ quên quên, vì nay ông đã ngoài tám mươi.

Minh họa: NGUYỄN NGHĨA CƯƠNG

Gió phai màu tóc

Bây giờ người ta thấy chú thím Sáu tôi tóc hai màu mà vẫn ríu rít bên nhau thì bảo là sến quá. Gì mà ông chồng phải nhổ tóc sâu cho vợ? Nắng gió đã phai hết màu nước đen óng ả mà sao thím cứ sến súa thả mái tóc muối nhiều hơn tiêu cho chồng chải giúp thật sến súa quá đi.

Đèo Đá Trắng. Ảnh: NAM HẢI

Trên đèo Đá Trắng

Chiếc xe bán tải đỗ xịch lại ngay cạnh cái lán được dựng bên khúc cua trên đèo Đá Trắng. Xe được dán chằng chịt những logo khá “hầm hố”. Cả cánh cửa bên hông được trang trí hình ảnh của một thổ dân da đỏ với những chiếc lông chim gắn ở trên đầu, cho thấy chủ nhân của chiếc xe có vẻ là những “tay chơi” thứ thiệt.

Ảnh: HẢI ANH

Thăm nhà cũ ngày xuân nắng nhạt

T rong vùng ký ức xưa cũ nhất của tôi là hình ảnh chập chờn một đứa trẻ lên ba, lên bốn, ngồi trên chiếc giường đặt tạm giữa sân.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Bóng trăng

Ngày nhiều gió, Hoàng chở cây hoàng yến sau xe máy, gạt chống xe rồi mở khóa cổng vào nhà. Anh loay hoay trồng cây hoàng yến, nhắm hướng cho vừa tầm với góc nhìn của My từ ô cửa sổ trên căn gác.

Chung tay làm bánh của đồng bào dân tộc Thái. Ảnh: BẮC SƠN

“Nón lắp bo mi xẩu quyệt”

Trong tiếng Thái vùng núi Thanh Hóa, có một câu nói ví von đầy ý nhị nhưng cũng thật trần trụi về nhu cầu cơ bản của con người: "Kin khẩu bo mi kẻng cắp/Nón lắp bo mi xẩu quyệt". Dịch ra tiếng Kinh, nghĩa là: “Ăn cơm không có canh khác gì đi ngủ không có người ôm”.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Tin vào cánh đào xuân

Đầu giờ chiều, trên bãi đất trống ở trụ sở xã Yên Sơn đã đầy xe máy, xe đạp. Bụi đất đỏ vồng lên thành luồng theo một chiếc xe máy đi từ đường lớn vào sân.

Hát ru. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mùa ca dao đã mất

“À ơi... Gió đưa cây cải về trời. Rau răm ở lại chịu lời đắng cay...”, phải chăng ký ức của mỗi người vẫn đang cất giữ những lời ru ầu ơ, vẫn như đang nghe thấy tiếng võng đưa kẽo kẹt…

Ảnh: HẢI ANH

Chợ gốc đa, những sớm mai ở lại

Sáng nào thức dậy sớm, tôi cũng đi bộ về phía gốc đa già nằm giữa đình Quán La và chùa Khai Nguyên (nay thuộc phường Xuân Đỉnh, Hà Nội). Cái chợ nhỏ ấy, họp chẳng cần biển hiệu, cũng không cần mái che, người dân quen gọi là chợ gốc đa.

Ảnh: NGUYỄN NAM

Hết Tết, lại nhớ khói chiều cuối năm

Những chiều cuối năm ấy luôn đến chầm chậm, không báo trước, chỉ bằng lớp nắng mỏng tang trên mái ngói và tiếng chổi quét sân nghe rõ từng nhịp. Chạm đến chiều ba mươi, trong tôi lại dâng lên một cảm giác vừa hồi hộp, vừa bình yên như làn khói mỏng bay từ gian bếp.

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày bé, có lần tôi hỏi mẹ: “Mẹ ơi, vườn nhà mình rộng thế, sao mẹ không trồng lấy một khóm hoa”. Mẹ tôi ngần ngừ rồi bảo: “Mẹ không biết nữa, mẹ chỉ muốn trồng gì đó để cả nhà được ăn no”.

Tát ao ăn Tết

Tát ao ăn Tết

Cứ đến khoảng 20 tháng Chạp, các xóm trong làng bắt đầu rủ nhau tát ao lấy cá ăn Tết.

Bên dòng Oka của Yesenin

Bên dòng Oka của Yesenin

Trong hình dung của tôi, không thể ở tận thế kỷ 21 mà trên đời vẫn còn tồn tại một ngôi làng cũ xưa như Konstantinovo. Thế mà có thật. Nó xưa cũ thật sự và vì xưa cũ, cảm giác như trong những cơn gió lạnh vẫn thấy bóng Sergey Yesenin chạy trên những lối mòn.

Minh họa: KIM DUẨN

Màu của Tết

Mùi của Tết thường đến khi gian bếp thơm mùi bánh chưng sôi ùng ục, khi những chiếc áo cũ mẹ mang ra phơi vẫn vương mùi băng phiến, khi mùi trầm ngan ngát theo gió thổi qua mỗi gian nhà. Khi ấy, Tết đã cận kề. Nhưng màu của Tết thì đến sớm hơn nhiều…

Anh Hiển (hàng dưới) chụp hình lưu niệm cùng du khách tại homestay của mình.

Chuyện của Hiển

Ngồi ngẫm lại chuyện gần 10 năm trước, Dương Vĩnh Hiển, chủ homestay HT Ánh Trung tại Làng Văn hóa Du lịch Cộng đồng Dân tộc H'Mông (xã Mèo Vạc, tỉnh Tuyên Quang) vẫn thấy mình “Sao liều thế!”.

Hoài niệm. Ảnh: HẢI ANH

Những món đồ ở lại cùng ký ức

Tết lại sắp về. Cái rét cuối năm chưa kịp chạm ngõ đã thấy trong nhà xôn xao chuyện dọn dẹp. Con cháu bảo nhau lau bàn thờ, sắp lại tủ, phân loại đồ đạc: Cái nào dùng, cái nào bỏ, cái nào “cho đi”. Trong danh sách ấy, có rất nhiều thứ mà người trẻ gọi là “đồ cũ”, còn người già thì gọi bằng một cái tên khác: Kỷ niệm.

Phố đông. Ảnh: NAM NGUYỄN

Bao dung phố mùa đông

Những cơn mưa dầm xuất hiện. Từng cơn gió lạnh ùa khắp các con đường. Mỗi chiều về ngang phố, thoảng nghe tiếng thì thầm của lá, tiếng chim kêu run rẩy. Ở phố, sự có mặt của mùa đông dường như ít nhận ra từ đặc trưng của thiên nhiên mà thường tạo nên bởi rung động, xôn xao của cảm xúc con người.

Minh họa: ĐOÀN ĐỨC HÙNG

Phúc nhà

Mẹ bàn với tôi Tết này xin phép nhà nội, bọn trẻ rồi vợ chồng con cái ở lại ăn Tết với mẹ, có gì để mẹ nói đỡ với ông bà bên ấy một tiếng. Sau bao nhiêu sóng gió vừa xô đến với gia đình tôi, tóc mẹ trắng như cước và lưng mẹ như oằn hẳn xuống.

Kẻ cắp ở cuối làng

Ở quê tôi ngày ấy, cái nghèo không chỉ là sự thiếu thốn vật chất, mà nó còn tồn tại một thứ định kiến vô hình, tàn nhẫn. Những gia đình sống ở cuối làng, nơi con đường đất cụt ngủn và cỏ dại mọc lút đầu gối, thường mặc nhiên bị coi là "vùng tối" của cả cộng đồng.

Các món chè. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nhớ sao vị ngọt ngào thơ ấu

Một sáng cuối tuần, tôi ghé khu chợ nhỏ quen thuộc gần nhà. Đang mải miết suy nghĩ mua nguyên vật liệu gì thì tiếng rao lảnh lót “Ai chè đậu đỏ, đậu đen, đậu xanh, thập cẩm không?” của một người phụ nữ quẩy quang gánh trên vai đã làm tôi khựng lại.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Người khách đến nhà

Nắng tháng 5 dát vàng mái phố. Ngôi biệt thự số 7 Rue Jean Soler nằm ngay góc giao với Rue Jauréguiberry dường như nổi bật thêm lên bởi mầu sơn vàng. Ông Duot Bertheur (Đuy ô), người chủ của ngôi biệt thự, dậy sớm, đứng trên ban-công tầng 2, để ngắm nắng sớm mai.

Nhà khoa học chân chính

Đó là biệt danh lũ chúng tôi đặt cho anh khi mon men lên Thư viện Quốc gia mượn sách. Giữa môi trường tri thức trăm phần trăm, giáo sư, tiến sĩ "đông như quân Nguyên", anh vẫn nổi bật bởi vẻ đắm đuối suy tư những điều cao siêu đến thoát tục.

Ảnh: SONG ANH

Mảnh vườn xưa

Tôi có thói quen khắc số năm sau ngày bà mất lên thanh xà ngang trong nhà vào mùa cây thay lá.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Xóm cầu thang

Cục diện bê-tông hóa đã thiết lập từ cao xuống thấp khi tòa nhà đi vào sử dụng. Cư dân ở đây tuyền ở quê lên, trong ký ức bùn theo chân lên tận giường, “hai xoa, ba đập” khuất mắt trông coi. Họ chỉ mong đoạn tuyệt được với bùn đất để làm người phố ra sáng vào bóng.