Nhà tôi nằm ở cuối làng, chung quanh nhiều loại cây khác nhau. Từ cây vầu cho măng vào độ xuân đến cây xoan hôi, xoan đào, sau sau mọc hoang ở bờ vườn khi vào mùa lá rụng lá ngập lối đi. Cứ dăm ba ngày bà lại dùng cây chổi được làm bằng ba ngọn cây vầu rụng hết lá, chỉ còn trơ lại cành cây khô quét gom lại rồi châm lửa đốt lấy tro bón vào những gốc cây ăn quả ở trong vườn.
Nhà tôi có hai mảnh vườn, mỗi mảnh rộng mấy trăm mét vuông, mảnh liền nhà để trồng các loại rau xanh, mảnh kia trồng các loại cây ăn quả. Khi xuân đến trong vườn ngập tràn bởi sắc hoa, mầu trắng của hoa lê, hoa mận, hòa quện vào sắc đỏ của hoa đào. Những gốc đào, lê, mận không một ngọn cỏ mọc được, bởi ngày nào bà tôi cũng đi đôi guốc được làm từ gốc cây tre già đi lại trong vườn, khi nhìn thấy cỏ mọc lên bà cúi xuống nhổ đi. Cũng thật kỳ lạ những cây mận dường như cùng lúc ra hoa nhưng đến khi chín thì lại cách nhau cả tháng trời. Tháng tư âm lịch những cây mận chín sớm quả từ xanh chuyển dần sang mầu vàng, tháng sau thì quả mận máu bắt đầu chín. Mận tháng sáu là cây chín muộn nhất. Nhưng quả mận tháng sáu to và giòn được lũ trẻ ưa thích. Mỗi phiên chợ mẹ tôi hái hai lồ đưa ra chợ, bà ngồi bán để đổi lấy mắm muối, vài lạng thịt lợn về cải thiện bữa ăn trong gia đình. Mà hồi đó thịt lợn chưa chăn nuôi bằng cám công nghiệp mỡ rán thơm ngon. Khi trong chòm xóm có người rán mỡ lá là những nhà chung quanh đều ngửi thấy mùi thơm. Bây giờ kiếm được lợn nuôi bằng ngô, rau dại được hái trong rừng quả là không dễ.
Những cây mận sau khi trả ngọt cho đời cần được bón bẵm để có sức cho quả mùa sau. Những cái hố được đào chung quanh gốc cây để đổ phân chuồng hoai mục vào rồi lấp đất lại. Mận chỉ còn lại lớp lá già xanh ngắt, những cái quả méo mó èo uột cũng đã chín rụng về với đất mẹ. Giờ đến hàng cây lê bắt đầu ngọt dần. Trong số các loài cây có lẽ bà tôi chăm chút cây lê nhiều nhất. Vào ngày Tết tháng bảy những quả lê to bằng hai nắm tay chín vàng, vỏ nhẵn trơn như được bôi một lớp mỡ được bà hái đặt lên bàn thờ cúng tổ tiên. Có cây quả to mỗi cân chỉ được hai quả, nhiều thì ba quả.
Một mảnh vườn đủ các loài cây ăn quả, trên bờ thì có bụi mai, giang, nứa, bên trong nào mận, lê, đào, mỗi loại cây chiếm một góc vườn làm thế giới của riêng mình. Những hàng cây so le, vào mùa đơm hoa kết trái, đi vào vườn như lạc vào tiên cảnh. Không chỉ có cây ăn quả, trong vườn còn có những bụi chuối, mỗi khi có buồng chín lại thu hút lũ sóc nâu, sóc đen từ trên núi đi xuống ăn. Lũ sóc đã quen với con người nên không tỏ ra sợ sệt. Mặc cho những chú chó sủa inh ỏi dưới gốc cây, chúng vẫn nhẩn nhơ trên cành cây cao nhìn xuống vẻ giễu cợt.
Mùa cây thay lá, mùa cây khoe sắc trong vườn chẳng còn sắc trắng hòa quyện với sắc đỏ của hoa đào hoa mận, nó làm cho tôi cảm giác nhung nhớ, thiêu thiếu một cái gì đó khó gọi thành tên. Cũng may ở bờ rào vẫn có hàng cây râm bụt và cây hoa phù dung khoe sắc để người đỡ nhớ thương.
Chân cứ đi theo nhịp bước, tôi dừng lại ở góc vườn nơi có cây hồng cao to sừng sững giữa trời xanh. Một số cành cây đã héo khô, trên cây đã có nhiều cây tầm gửi, dấu hiệu của một cái cây già cỗi. Cây hồng năm nay có còn ra hoa, đậu quả nữa không? Cây hồng không còn thì mảnh vườn chỉ còn trong ký ức xưa cũ của tôi. Mảnh vườn đã đi với bà và tuổi thơ êm đềm của tôi suốt cuộc đời.
