Trong khi đó, người dân và doanh nghiệp vẫn phải “gồng mình” đi trên các tuyến quốc lộ quá tải, khiến chi phí vận tải tăng, đặc biệt trong bối cảnh giá nhiên liệu liên tục biến động mạnh là sự lãng phí nguồn lực rất lớn.
Đường xây xong đã lâu…
Tại thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ, trên địa bàn các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Khánh Hòa, tuyến cao tốc bắc-nam phía đông đã hoàn thành 214km trong tổng số 267km từ Quảng Ngãi đến phía nam hầm Cù Mông.
Để tuyến cao tốc sớm phát huy hiệu quả đầu tư, tạo động lực phát triển, liên kết vùng cũng như phục vụ nhu cầu của người dân và doanh nghiệp, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng chỉ đạo các chủ đầu tư và cơ quan liên quan huy động tối đa nguồn lực, khẩn trương hoàn thiện các thủ tục nghiệm thu để đưa các đoạn tuyến vào khai thác trước ngày 10/3/2026.
![qn-hn-3-360.jpg](https://cdn.nhandan.vn/images/X-qqTAqRsEsTTO17CqPF65nrJPZHYx9un5z347EjfXO8ugYGfOnErg7nBeFeIrsU/qn-hn-3-360.jpg.avif "Hơn 200km đường cao tốc từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk đã hoàn thành thi công song vẫn chưa được đưa vào khai thác do "tắc" thủ tục.")
Mặc dù vậy, trên thực tế, tại thời điểm cuối tháng 3 này, các đoạn tuyến Quảng Ngãi-Hoài Nhơn, Hoài Nhơn-Quy Nhơn, Quy Nhơn-Chí Thạnh, Chí Thạnh-Vân Phong,… vẫn chưa có dấu hiệu “mở cửa”.
Chủ đầu tư các dự án như Ban Quản lý dự án 2, Ban Quản lý dự án 85, Ban Quản lý dự án 7,… cùng các nhà thầu thi công cho biết, công tác xây dựng đã hoàn tất, mọi điều kiện kỹ thuật đều sẵn sàng.
Bên cạnh đó, Khu Quản lý đường bộ III (Cục Đường bộ Việt Nam) đã tổ chức lựa chọn đơn vị quản lý vận hành, đơn vị vận hành đã triển khai diễn tập, chuẩn bị đầy đủ nhân lực, thiết bị chuyên dụng, sẵn sàng xử lý mọi tình huống phát sinh trên tuyến.
Vướng mắc lớn nhất hiện nay được xác định vẫn nằm ở khâu thủ tục cuối cùng, khi các dự án đang chờ ý kiến của Hội đồng kiểm tra Nhà nước về công tác nghiệm thu công trình xây dựng và các thủ tục bàn giao tài sản dự án từ chủ đầu tư sang Cục Đường bộ Việt Nam. Điều này cho thấy nghịch lý, công trình đã hoàn thành trên thực địa nhưng chưa thể vận hành trên thực tế.
Lãng phí nguồn lực đầu tư
Trong khi các dự án thành phần đường cao tốc “nằm chờ”, áp lực giao thông lại dồn lên hệ thống quốc lộ hiện hữu. Tại nhiều đoạn tuyến qua khu vực miền trung, mật độ phương tiện, đặc biệt là xe tải và container, luôn ở mức rất cao. Tình trạng ùn ứ cục bộ vào giờ cao điểm diễn ra thường xuyên, kéo theo chi phí vận hành tăng đáng kể.
Anh Nguyễn Văn Lành, một lái xe tải trên tuyến, chia sẻ: “Đường cao tốc đẹp, bóng loáng ngay bên cạnh, khánh thành rầm rộ từ bao lâu rồi mà không cho anh em chạy, thật là xót ruột! Bên này quốc lộ ùn tắc, kẹt xe dài dài, mỗi chuyến đi tốn thêm bao nhiêu thời gian, sức lực. Giá xăng, dầu tăng vù vù như hiện nay, chi phí mỗi chuyến xe đội lên rất nhiều, bức xúc lắm mà chả biết kêu ai!”.
Không chỉ lái xe hay doanh nghiệp vận tải, người dân, công nhân lao động di chuyển liên tỉnh cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ việc “đóng đường”. Thời gian đi lại kéo dài, chi phí sinh hoạt tăng, trong khi lợi ích từ hạ tầng mới chưa thể phát huy.
Theo tính toán, nếu các đoạn tuyến này được đưa vào khai thác kịp thời, thời gian di chuyển từ Đắk Lắk đến Đà Nẵng sẽ rút ngắn xuống còn khoảng 3 giờ, thay vì hơn 6 giờ như hiện nay. Đồng thời, lưu lượng phương tiện sẽ được phân bổ, góp phần giảm ùn tắc, tai nạn giao thông trên tuyến quốc lộ 1 - tuyến đường hiện hữu đang chịu áp lực lớn và nhiều đoạn đã xuống cấp nghiêm trọng.
Việc các tuyến cao tốc đã hoàn thành nhưng chưa thể đưa vào khai thác đặt ra vấn đề “điểm nghẽn” không còn nằm ở khâu thi công, mà ở sự phối hợp, hoàn tất thủ tục giữa các cơ quan liên quan và cải cách quy trình, thủ tục hành chính.
Một số ý kiến người dân bày tỏ sự khó hiểu khi công trình đã hoàn thành đạt đủ các yếu tố kỹ thuật, song vẫn phải chờ đợi kéo dài chưa biết khi nào mới xong.
“Chẳng hiểu các cơ quan chức năng phối hợp thế nào mà đường làm xong lâu rồi vẫn chưa cho dân đi. Chúng tôi từng ngày, từng giờ mòn mỏi chờ đợi, chi phí đi lại ngày càng tăng, trong khi Chính phủ hô hào đẩy nhanh tiến độ, dốc sức làm xong con đường to đẹp lại đóng cửa để đó, thật hết sức khó hiểu”, một người dân ở Quảng Ngãi chia sẻ.
Thực tế này cho thấy, bên cạnh nỗ lực đẩy nhanh tiến độ thi công, yêu cầu đặt ra hiện nay là cần rút ngắn độ trễ trong khâu hoàn tất thủ tục, bảo đảm sự đồng bộ giữa xây dựng và vận hành. Thiết nghĩ, Bộ Xây dựng cần có các giải pháp cụ thể để rút ngắn thời gian cũng như quy trình thủ tục xem xét, chấp thuận đưa công trình vào khai thác bảo đảm hiệu quả, nhất là khi các hạng mục thi công, nghiệm thu kỹ thuật đã được các bên thực hiện đầy đủ theo đúng quy định.
Việc chuyển đổi từ Hội đồng nghiệm thu Nhà nước sang Hội đồng kiểm tra Nhà nước về công tác nghiệm thu công trình xây dựng được kỳ vọng sẽ cải tiến quy trình, thủ tục. Tuy nhiên, nếu không đi kèm với thay đổi về cách thức phối hợp và trách nhiệm xử lý hồ sơ, thì nguy cơ “bình mới, rượu cũ” vẫn hiện hữu, khiến các dự án tiếp tục rơi vào tình trạng hoàn thành nhưng chưa thể khai thác.
Tuyến cao tốc từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk là “mảnh ghép” quan trọng của trục cao tốc bắc-nam phía đông (giai đoạn II), đồng thời đóng vai trò kết nối chiến lược giữa miền trung và Tây Nguyên. Việc chậm đưa vào khai thác công trình không chỉ là câu chuyện lãng phí nguồn lực đầu tư, mà còn làm chậm nhịp phát triển kinh tế-xã hội của cả khu vực.
Trong bối cảnh chi phí logistics còn cao, giá nhiên liệu biến động mạnh, mỗi ngày chậm vận hành tuyến đường là thêm một ngày chi phí xã hội gia tăng và cơ hội phát triển bị bỏ lỡ.
Ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ đối với công trình đã rất rõ ràng. Vấn đề còn lại chỉ là tốc độ thực thi và hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị chức năng liên quan, để những tuyến cao tốc khi hoàn thành không còn phải “nằm chờ”, mà sẽ nhanh chóng được đưa vào vận hành, khai thác, trở thành động lực phát triển kinh tế-xã hội khu vực đúng như kỳ vọng.
