Từ dạo ấy, “bán anh em xa mua láng giềng gần” đâu có sai. Một cái cầu thang có mười lăm hộ dân, khi cất tiếng thì có đủ phương ngữ. Giờ ai cũng cố tròn miệng cho rõ tiếng. Láng giềng ở đây không lân la theo phương nằm ngang mà dựng đứng theo phương thẳng đứng. Mà đúng hơn, mỗi cái cầu thang giống họ tộc hơn bởi có đủ bác, bá, cậu, mợ, chú, thím, u, bu, mế, bủ, đẻ, thày… cho trẻ con có chỗ nương tựa.
Một ngày trời sâm sì cuối năm, từ đâu có gã đánh một chiếc xe ba gác phanh đến “kít” ở sân khu tập thể, trên xe chở đầy lọ, bình hoa bán phục vụ Tết. “Mật lệnh” được truyền từ tầng cao xuống tầng thấp theo kênh “rỉ tai” là phải tránh xa loại hàng dễ bị bắt đền trong tháng củ mật này.
Về phần gã bán hàng có xe ba gác cũng không vừa. Sau nhiều ngày kiên trì mời mọc, quảng cáo rầm rộ, hạ giá đột ngột… gã chủ hàng phải bất lực rút lui trước sự cảnh giác theo phong cách catenaccio (cái then cửa) với phong cách bóng đá Ý của dân trong khu tập thể này. Lão rủa: “Đúng là bọn… sắt, không chịu bỏ ra một hào mua sắm nâng cao giá trị tinh thần. Tao mà có con gái, tao không đời nào gả cho thằng ranh nào khu này”.
Đương khi gã ngửa mặt lên nhìn tòa nhà 5 tầng và chu cái môi dày như miếng thịt bò để nói cái lời cay nghiệt ấy thì “choang” một cái. Có thằng thanh niên hậu đậu vừa đá vào lọ hoa men xanh đẹp nhất.
“Ối giời ơi…”, bên lớn tiếng nạt nộ, bên nhỏ nhẹ phân trần. Trên kia, tầng nào tầng ấy ló đầu ra không sót một người. Sao vẫn còn một cá nhân hớ hênh lạc loài dại dột đến thế. Là thằng Hiệp, chưa vợ con gì ngày nào cũng lọc cọc đạp xe thể thao đi làm, sống ngay dưới tầng một, căn hộ 103. Sau một hồi, kẻ “độc toàn thân” rút tiền ra mua lại cái hậu quả bị sứt miệng và khệ nệ bê về phòng.
*
Ra Giêng, mưa tầm tã từ sáng đến chiều mặc kệ những cái đài cassette sony guồng hết tốc lực để phát ra các bài nắng xuân ấm áp. Con đường từ khu nhà tập thể ra đường nhánh, đường tỉnh lộ ngập như một mương nước thế mà chả hiểu sao chủ căn hộ 301 tức tốc ở quê ra hùng hổ tống cổ Hiệp ra đường. Nghe bảo có ai mách bà ta là tối hôm qua thấy Hiệp đưa con bé hay ship gạo cho khu tập thể này về phòng làm chuyện “ăn kem trước cổng”.
Giờ thì tất cả khu nhà mới để tâm phân tích về nó. Nhìn cũng đẹp trai kiểu “nghệ sĩ”, cũng thuộc dạng có tiền nên mới đóng cho chủ nhà trước cả 5 năm tiền thuê nhà. Giờ thì chăn màn hòm xiểng lỉnh kỉnh chân cầu thang đến tội, thấy thế ông Hoàng tổ trưởng cầu thang 3 an ủi: “Nhất chú em, đưa “gạo” về “nấu” thành cơm mấy nữa lại cho bọn tôi uống rượu”. Hiệp chỉ gãi đầu gãi tai: “Ấy chết, oan cho cháu, chỉ là cho em nó ngủ nhờ chứ gì đâu chú”.
Bà Lan, cựu kế toán công trường thì chỉ quan tâm đến tiền, nhếch mép cười nhạt: “Thế thì mất toi mấy tháng tiền luôn hả mày?”. Hiệp lại gãi đầu giải thích: “Đâu, bác ấy trả lại hết rồi ạ…”. Nói rồi, nó nhìn gầm cầu thang rồi bảo: “Hay, hay các bác cho cháu ngủ tạm gầm cầu thang mấy hôm. Gấp quá cháu chưa tìm được phòng trọ”. Thời buổi này mà có người ngủ gầm cầu thang thì gay go, ông Hoàng lên tiếng:
- Khu nhà văn minh sao có thể thế được.
Đến lúc này, khi đã nắm được thời cơ, người ẩn mình mới đẩy cửa bước ra, chốt một câu chắc nịch:
- Cậu về đội của chị. Còn cái phòng áp mái hơi nóng tí, được cái phóng khoáng như con người của cưng.
Chẳng cần nhìn ai cũng biết đấy là giọng chị Hòe nhưng cũng chỉ còn cách ấy.
Từ ngày Hiệp lên ở tầng 5 nó lại càng đi sớm về muộn, lắm khi thấy con bé bán gạo theo về tận phòng. Bà Lan gặp nó lại khích: “Hay nhỉ, kiến trúc sư mà không cố mua lấy cái xe máy”. Không cần đợi nó trả lời, lại từ đâu hiện ra bênh vực khách hàng vừa nói vừa nháy mắt với Hiệp: “Cũng chả sao, tiền để làm việc khác quan trọng hơn cu em nhỉ”. Có đêm, hai đứa rủ nhau lên sân thượng. Hiệp chơi ghi ta khá hay, đệm cho con bé bán gạo hát dưới ánh trăng. Cả cầu thang 3 nín thở dòm trộm xem thấy mùi mẫn ra trò đấy chứ. Chú Tư thì thầm với chị Hòe:
- Từ bấy đến giờ sao cái bụng con bé vẫn xẹp lép nhỉ?
Thì đã bẩu, Hiệp nó chuẩn mà, có tí táy gì đâu nên em mới cho thuê. Thương tình.
Chú Tư quay lưng đi xuống cầu thang làu bàu: “Thương tình mà lấy củ rưỡi cái nhà kho nuôi chuột ấy”. Ở cầu thang này chú Tư là người ít nói nhất nhưng lại cả nghĩ. Chú từng than thở rõ thấy cầu thang đông vui, ngăn nắp thế nhưng vẫn cứ thiêu thiếu cái gì đó. Gặp nhau ai cũng chào hỏi đon đả mà cái chân tình chưa thấy đâu.
*
Một trưa, bỗng nghe mọi người nghe thấy tiếng nồi niêu bát đĩa loảng xoảng. Đủ biết là gì rồi đấy, cả cầu thang rối loạn như có đám cháy. Người ta dồn về cửa nhà bà Loan ở tầng 2. Trên tay ông Tân chồng bà đang lăm lăm con dao gọt hoa quả, tay kia túm tóc bà vợ trong bộ áo ngủ. Nghe câu trước câu sau thì lờ mờ hiểu ra là bắt được quả tang, có thằng tình nhân của bà đang nấp ngoài chuồng cọp vừa cơi nới. Người ta lại phải nghĩ khác về bà ấy: Gớm chứ ngoài năm mươi rồi còn ham trai trẻ. Bà Lan cố giữ cái cửa bếp, ông Tân mà lọt ra được ngoài ấy là có án mạng.
Rồi cửa vẫn mở, mũi dao của ông Tân phi vào khoảng trống vô định. Hú vía, thằng nhân tình đâu, hay lại nhìn gà hóa cuốc. Đêm ấy, chú Tư mang điếu cày lên nhỏ to nói chuyện với Hiệp:
- Mày cứu thằng cha đó phải không cháu?
- Vâng, cháu về đến sân thấy thế nên treo lên cậy khóa mở cửa thoát hiểm cho anh ấy chạy…
- Mày nhìn tướng tá nó thế nào, “ngon” không?
- Không phải đâu chú, người ta bị oan, đi trả tiền vay cô Lan thôi. Tại chú Tân ghen quá nhìn đâu cũng thấy tình địch.
Chú Tư cười khà khà:
- Oan, ai cũng oan như mày chắc, bà ấy gian lắm.
- Hì, gian ở đâu thì chả biết, nhưng cháu tin khu nhà mình ai cũng tốt. Là vì chưa mở lòng với nhau thôi.
*
Một hôm, Hòe gọi điện cho con bé ship gạo nhưng không liên lạc được. Chập tối thấy Hiệp lảo đảo đi về, người nồng nặc mùi rượu. Chú Tư gạ nó vào uống cốc nước chanh nhưng nó từ chối rồi phi thẳng lên sân thượng.
Từ hôm ấy, không mấy khi nhìn thấy nó. Kiến trúc sư ôm thùng mì đóng cửa lì trong phòng đầy bí ẩn. Ông Tân thắc mắc:
- Có ai thấy nó ra ngoài không, tai thì vẫn nghe thấy tiếng bút thước lạch cạch chắc vẫn ổn.
Chú Tư khẳng định chắc nịch:
- Đêm khuya nó mới ra, khẽ lên sân thượng đốt thuốc, tàn đầy trong cái bình hoa sứt còn gì, còn thất tình thất không thì chưa rõ.
Vậy là đã rõ. Ông Hoàng sắp xếp lại các tư liệu: “Chắc cu cậu thất tình, tự hành xác như thế, yêu đương thời này cũng mong manh lắm, trẻ còn thế huống chi…”. Ông Tân nghe đến đây chột dạ cúi mặt đi về nhà. Chị Hòe xách cặp lồng xuống mua một bát cháo gõ cửa phòng Hiệp nhưng đã thấy cái khóa đồng lủng lẳng từ lúc nào.
Sáng ấy, người ta lại nghe tiếng chiếc xe ba gác phanh đến “kít” ở sân khu tập thể. Lạ nỗi trên xe lại chở cô bé hay ship gạo. Vừa xuống xe gã đã vểnh mặt lên hùng hổ gọi Hiệp, mặc cho cô bé níu tay. Khi dáng thư sinh vừa bước xuống, điều bất ngờ là hắn lại lặng thinh, rút bao thuốc lá từ túi ra đưa cho anh một điếu. Hiệp từ chối, hắn gắt: “Bảo cầm cứ cầm, ai bắt hút đâu!”. Nói xong, hắn châm một điếu hút rồi hạ giọng: “Hoàn cảnh của anh nó thế… thôi thế này mời mấy ông bà lớn tuổi trong khu ra ngay ghế đá này tôi thưa chuyện. Lúc đầu mới có ông Hoàng, ông Tân, chú Tư rồi sau cả bà Lan, chị Hòe. Tất cả vây quanh mặt đầy vẻ nghiêm trọng. Gã đi xe ba gác từ tốn:
- Chẳng giấu gì các bác thời trẻ em cờ bạc hoang phí, giờ ăn năn hối hận tìm về nhận lỗi thì vợ mất, con bé nhà em lang thang lên đây bán gạo, may bố con tìm thấy nhau. Lâu nay nhờ được cậu này thương giúp cho đi học nghề. Biết hai đứa thương nhau, em tính…
Nghe đến đây, chú Tư vui quá vội cắt ngang:
- Thế thì phải chúc mừng chú em, giờ cháu Hiệp mời bố mẹ lên thưa chuyện, con trai phải chủ động chứ…
Gã đi xe ba gác lại nhanh nhảu:
- Nó cũng mồ côi cha mẹ, chứ có sung sướng gì? Thế em mới bảo “ở đâu âu đấy”, sống ở đây được các bác cưu mang giúp đỡ thì coi như là nhà trai luôn. Câu nệ gì cứ phải máu mủ, thương nhau như ruột thịt là được.
Tất cả cùng ồ lên. Bà Lan kéo gọng kính xuống, để lộ đôi mắt kế toán tinh như cú vọ:
- Thì thuê rạp bắc ngay cái sân này, được mấy chục mâm ấy chứ.
Hiệp mặt đỏ bừng lại gãi tai:
- Cháu, mấy tháng nay cũng tập trung bản thiết kế để tích lũy…
Ông Hoàng cười:
- Để xem anh tích đến bao giờ, xóm cầu thang có quỹ riêng đấy nhé, cứ ứng ra đã rồi tính sau. Chỉ biết sắp được uống rượu mừng rồi…
