Trước một căn nhà nhỏ ở khu Shah Latif Town, Thủ đô Karachi (Pakistan), một tấm biển bằng bìa cứng với nội dung cung cấp thợ điện, được treo lên từ vài tháng nay. Cách thức liên lạc trên tấm biển là tên và số điện thoại của một người đàn ông. Tuy nhiên trên thực tế, người trực tiếp sửa chữa điện lại là Nazia Seher (30 tuổi). Số điện thoại trên biển là của chồng cô, Mohammad Rehan, bởi việc một phụ nữ công khai hành nghề thợ điện vẫn khiến nhiều người hoài nghi và soi xét.
Seher là một trong 200 phụ nữ được đào tạo và cấp chứng nhận thông qua chương trình “Roshni Baji” (tạm dịch là “Những chị em ánh sáng”), do một công ty điện lực tư nhân tại Karachi triển khai từ năm 2021. Chương trình mở ra cánh cửa việc làm trong lĩnh vực năng lượng, vốn từ lâu bị coi là lãnh địa của nam giới. Tại Pakistan, phụ nữ chỉ chiếm khoảng 4% lực lượng lao động, con số phản ánh rõ những rào cản về xã hội và kinh tế.
“Trong số 40 người lớp tôi, 10 người nhận được lời mời làm việc tại K-Electric, công ty điện lực của thành phố. Hiện, công ty có 45 nữ nhân viên đọc công-tơ điện, cùng với 426 nam nhân viên”, Seher cho biết. Với Seher, được đào tạo tại chương trình nói trên là một bước ngoặt lớn. Khi đại dịch Covid-19 bùng phát, chồng cô mất việc tại xưởng dệt, thu nhập gia đình rơi vào khủng hoảng. Khoản lương thực tập tuy không cao nhưng đủ để giúp họ duy trì cuộc sống và tránh rơi vào nợ nần.
Mỗi ngày, Seher đi bộ qua nhiều khu dân cư, sử dụng thiết bị cầm tay để đọc dữ liệu từ khoảng 200 công-tơ điện và truyền trực tuyến về hệ thống. “Công việc vất vả nhưng tôi thấy vui vì được làm điều có ích và ổn định. Tôi luôn mong một ngày có thể dài hơn 24 tiếng”, Seher hào hứng nói. Buổi tối, Seher tiếp tục sửa bàn là, bếp lò, lắp đặt pin dự phòng cho các hộ chung quanh để tăng thêm thu nhập.
Trong gia đình, chồng Seher giờ chia sẻ nhiều việc nhà hơn và giúp chăm sóc ba đứa con. Anh thừa nhận trước đây, những việc như pha trà hay quét nhà đối với anh là việc của phụ nữ. Song giờ đây, Rehan sẵn sàng chuẩn bị rau củ để vợ nấu bữa tối. “Điều quan trọng là vợ tôi cảm thấy vui vẻ và có thu nhập ổn định cho gia đình. Thời gian trước, áp lực tài chính từng khiến chúng tôi thường xuyên cãi vã”, Rehan tiết lộ.
Noor un Nisa Israr, hàng xóm của Seher cho biết, cô cảm thấy an tâm khi nhờ Seher giúp đỡ. Là lao động chính trong gia đình, Israr làm việc từ sáng sớm đến tối muộn và không muốn mời thợ nam lạ vào nhà vì dễ gây điều tiếng. Sự hiện diện của một nữ thợ điện giúp cô tránh được những ánh nhìn dò xét. Bên cạnh những lời khen ngợi, Seher cũng phải chịu nhiều lời bàn tán khi tham gia vào lĩnh vực vốn được xem là chỉ dành cho nam giới tại Pakistan. “Từng có người qua đường lớn tiếng hỏi tôi rằng, đàn ông đã biến mất hay sao mà phụ nữ phải làm thợ điện. Dù vậy, tôi chọn im lặng và tiếp tục công việc của mình”, Seher kể lại.
Theo thống kê từ K-Electric, trong gần bốn năm, các học viên từ chương trình Roshni Baji đã tiếp cận khoảng 800.000 hộ gia đình, trung bình mỗi ngày 30-40 nhà. Sự xuất hiện của họ đặc biệt quan trọng tại các khu dân cư tự phát, nơi hệ thống điện chằng chịt và thiếu an toàn. Người dân thường dùng móc kim loại để đấu nối trái phép vào đường dây chính, làm gia tăng nguy cơ điện giật.
Theo The Guardian, bảy năm trước, con gái của Durdana Shoaib chạm vào một máy biến áp đặt trên mái nhà và bị bỏng nặng, để lại di chứng vĩnh viễn. Biến cố ấy khiến Shoaib quyết định tham gia Roshni Baji. Từ trải nghiệm cá nhân, Shoaib tập trung vào việc nâng cao nhận thức cộng đồng về an toàn điện. Những nỗ lực này song hành với chiến dịch của K-Electric nhằm loại bỏ hàng trăm nghìn đường dây đấu nối trái phép. Riêng năm 2024, gần 7.000 đường đấu nối điện trái phép đã được tháo dỡ tại thị trấn Bin Qasim, góp phần giảm tai nạn và đưa điện năng đến người dân một cách an toàn.
Không chỉ có việc làm hay thu nhập ổn định, những học viên của Roshni Baji là minh chứng cho sự dũng cảm của phụ nữ Pakistan khi dám vượt qua định kiến, thay đổi số phận của chính mình và thắp lên niềm tin mới cho cộng đồng bằng ánh sáng của tri thức và tự chủ.
