Những mối nguy sức khỏe cần cảnh giác mỗi dịp Tết

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, cứ mỗi dịp Tết đến, Xuân về, các khoa cấp cứu lại trở thành “điểm nóng” với những ca bệnh đáng tiếc, mà phần lớn hoàn toàn có thể phòng tránh nếu người dân nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe.

Hiểm họa ngộ độc thực phẩm

Ngộ độc thực phẩm luôn đứng đầu trong nhóm các rủi ro y tế ngày Tết. Thói quen tích trữ thức ăn, sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, ăn uống liên hoan kéo dài, cùng việc chủ quan trong bảo quản đã khiến nguy cơ gia tăng rõ rệt.

Theo ghi nhận tại Bệnh viện Bạch Mai, đặc biệt là Trung tâm Chống độc, mỗi dịp Tết đều tiếp nhận các ca ngộ độc thực phẩm với biểu hiện đau bụng, nôn ói, tiêu chảy cấp, thậm chí suy đa tạng. Một số trường hợp đến viện muộn trong tình trạng mất nước nặng, rối loạn điện giải, phải điều trị hồi sức tích cực.

Các bác sĩ cho biết, thực phẩm gây ngộ độc phổ biến trong dịp này thường là giò chả, thịt đông, nem chua, các món chế biến từ hải sản hoặc nấm không rõ nguồn gốc. Đáng lưu ý, nhiều gia đình có thói quen để thức ăn qua đêm ở nhiệt độ phòng, hâm nóng lại nhiều lần, tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh độc tố.

Đặc biệt, rượu bia vốn không thể thiếu trong những ngày Tết, song việc lạm dụng rượu hoặc sử dụng rượu không rõ nguồn gốc đang trở thành nguyên nhân gây ra nhiều ca cấp cứu nghiêm trọng.

Cuối tháng 12/2025, Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận 6 bệnh nhân trong tình trạng rối loạn hô hấp, nguy cơ chuyển hóa nặng, 2 người bị tổn thương thần kinh thị giác, liên quan đến một vụ ngộ độc rượu tại Hải Phòng sau bữa tiệc gia đình. Trước đó, trong nhóm 11 người tham dự tiệc, 7 người uống khoảng 5 lít rượu tự ngâm thảo dược, được cho là “có nguồn gốc”. Sau bữa ăn, các nạn nhân xuất hiện triệu chứng như nhìn mờ, hoa mắt, chóng mặt và khó thở. Một người trong nhóm đã tử vong trước khi được chuyển viện.

Kết quả xét nghiệm máu của các bệnh nhân sau khi nhập viện cho thấy nồng độ methanol dao động từ 44,6 đến 256,9 mg/dL, một mức rất cao so với ngưỡng an toàn. Xét nghiệm mẫu rượu cũng cho thấy chứa tới 30,3% methanol, trong khi methanol (rượu thông thường) chỉ chiếm 1,84%, điều này cho thấy,, đây là rượu giả pha từ cồn công nghiệp methanol chứ không phải rượu truyền thống.

Các bác sĩ tại trung tâm đã tích cực điều trị bằng các biện pháp giải độc, lọc máu, hỗ trợ hô hấp và nâng đỡ chức năng các cơ quan. Nhờ điều trị kịp thời, 6 bệnh nhân đã hồi phục và xuất viện; tuy nhiên trường hợp tử vong tại chỗ là lời cảnh báo nghiêm túc về “rượu giả” chứa methanol vẫn tiềm ẩn trong cộng đồng, nhất là khi tiêu thụ rượu bia tăng cao vào dịp lễ Tết và các bữa tiệc cuối năm.

Điều đáng nói, phần lớn bệnh nhân đều sử dụng rượu tự nấu, rượu “xách tay” mua theo lời giới thiệu truyền miệng. Methanol (một loại cồn công nghiệp) nếu pha trộn trong rượu sẽ gây tổn thương thần kinh thị giác và hệ thần kinh trung ương chỉ sau vài giờ uống. TS, BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, khẳng định, methanol là chất cực độc, không màu, mùi vị khó phân biệt với ethanol. Ban đầu, người uống có thể say tương tự rượu bình thường, nhưng sau 8-48 giờ, methanol chuyển hóa thành acid formic gây chuyển hóa nặng, tổn thương thần kinh thị giác, suy hô hấp, thậm chí tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Tai nạn do pháo tự chế

Dù đã có quy định nghiêm cấm, nhưng thực tế cho thấy tai nạn do pháo tự chế vẫn tái diễn mỗi dịp cận Tết, đặc biệt ở thanh, thiếu niên.

Cuối tháng 1/2026, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 tiếp nhận nam thiếu niên 15 tuổi với bàn tay trái gần như dập nát hoàn toàn sau khi quả pháo tự chế phát nổ trong lúc sử dụng. Em bị thương nặng phải phẫu thuật ngay để cứu sống và bảo tồn phần chi còn lại. Đây là một trong những trường hợp chấn thương đặc biệt nghiêm trọng mà bệnh viện đã gặp do pháo tự chế, với tổn thương sâu, mất mô mềm và di chứng lâu dài.

Cùng thời điểm, Bệnh viện Nhi Đồng 2 (TP Hồ Chí Minh) cũng tiếp nhận trường hợp một bé trai 13 tuổi (trú Đồng Nai) nhập viện trong tình trạng bỏng nặng độ II–III ở mặt và nhiều vùng khác trên cơ thể do quả pháo nổ bất ngờ khi bé và bạn chơi với pháo tại nhà. Vết thương gây đau đớn, có nguy cơ để lại sẹo và giảm thị lực nếu không được điều trị kịp thời.

Theo thống kê từ các bệnh viện lớn, trong những ngày nghỉ lễ đầu năm 2026, nhiều trường hợp tai nạn pháo nổ đã được tiếp nhận liên tiếp với các tổn thương phức tạp như: Dập nát cẳng tay, bỏng mặt, vết thương ngực, chân và mắt, yêu cầu huy động đội ngũ cấp cứu đa chuyên khoa để cứu sống bệnh nhân.

Tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, các bác sĩ khoa Phẫu thuật tạo hình thường xuyên tiếp nhận bệnh nhân bị dập nát bàn tay, cụt ngón, bỏng sâu vùng mặt và tổn thương mắt do pháo nổ. Nhiều trường hợp phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật, để lại di chứng suốt đời, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng lao động. Một bác sĩ phẫu thuật chia sẻ: “Chỉ một tiếng nổ, người bệnh có thể mất cả bàn tay. Đáng tiếc là phần lớn nạn nhân còn rất trẻ, tương lai bị ảnh hưởng nặng nề”.

Bệnh mạn tính, không thể lơ là

Những ngày Tết với lịch sinh hoạt đảo lộn, ăn mặn, uống rượu bia, thiếu ngủ và căng thẳng di chuyển là yếu tố thuận lợi kích hoạt các biến cố tim mạch nguy hiểm.

Theo ghi nhận tại Bệnh viện Tim Hà Nội, số ca nhập viện vì cơn tăng huyết áp kịch phát, nhồi máu cơ tim, đột quỵ thường tăng rõ rệt trong và sau Tết. Không ít bệnh nhân thừa nhận đã tự ý bỏ thuốc hoặc “ngại uống thuốc ngày Tết”. Các chuyên gia tim mạch cảnh báo, chỉ cần vài ngày bỏ thuốc hoặc ăn uống thiếu kiểm soát cũng đủ khiến bệnh tái phát nặng, thậm chí dẫn đến tử vong đột ngột. Bác sĩ tim mạch nhấn mạnh: “Tết không phải là lý do để bỏ điều trị. Người bệnh cần xem việc uống thuốc đều đặn là ưu tiên hàng đầu”.

Tương tự, với người mắc đái tháo đường, Tết là “phép thử” thật sự. Bánh chưng, mứt kẹo, nước ngọt, rượu, bia cùng thói quen ăn uống thất thường khiến đường huyết dễ tăng vọt hoặc hạ đột ngột.

Tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương, các bác sĩ cho biết, dịp Tết thường tiếp nhận bệnh nhân nhập viện vì tăng đường huyết cấp, nhiễm toan ceton hoặc hạ đường huyết do bỏ bữa, uống rượu khi đang dùng thuốc. Chuyên gia nội tiết khuyến cáo: “Người bệnh cần ăn đúng bữa, kiểm soát khẩu phần, hạn chế đồ ngọt và theo dõi đường huyết thường xuyên, kể cả trong ngày Tết”.

Những ca bệnh gia tăng dịp Tết không chỉ là gánh nặng cho từng gia đình mà còn tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế, khi nhân lực y tế vừa phải trực cấp cứu, vừa bảo đảm công tác điều trị thường quy.

Thực tế cho thấy, phần lớn các ca nhập viện dịp Tết đều có yếu tố chủ quan, từ ăn uống thiếu an toàn, lạm dụng rượu bia đến coi thường quy định pháp luật về pháo nổ. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao nhận thức cộng đồng, coi phòng bệnh là giải pháp căn cơ. Chính vì vậy, các chuyên gia y tế khuyến cáo, người dân hãy đón Xuân trọn vẹn bằng sự chủ động bảo vệ sức khỏe. Tết sẽ chỉ thật sự trọn vẹn khi niềm vui không phải đánh đổi bằng sức khỏe hay tính mạng. Mỗi người dân, mỗi gia đình cần trở thành “tuyến phòng thủ đầu tiên” trước các nguy cơ y tế quen thuộc nhưng đầy rủi ro. Chủ động phòng ngừa, sống điều độ và tuân thủ khuyến cáo y tế chính là cách thiết thực nhất để mùa Xuân mới khởi đầu bằng sự an lành và bền vững.