1. Nổi bật trong số những ca khúc ấy chính là "Gần lắm Trường Sa" của nhạc sĩ Huỳnh Phước Long. Ca khúc được viết ở giọng thứ, với nhịp điệu chậm rãi, sắc thái mượt mà.
Cái khéo ở đây là nhạc sĩ đã khai thác được chất liệu âm nhạc vốn đã nằm lòng với thói quen nghe của đại bộ phận công chúng để đưa vào đó nội dung đề tài về chủ đề biển đảo quê hương. Đây chính là con đường nhanh nhất để ca khúc lan tỏa và nhanh chóng bén rễ sâu trong lòng người nghe. Cái tài của nhạc sĩ là xây dựng hình ảnh hai người yêu nhau, người con trai ra nơi đảo tiền tiêu, người con gái ở hậu phương thủy chung đợi chờ. Mô-típ này tuy quen thuộc nhưng với nội dung ca từ như lời tâm sự qua cánh thư của đôi bạn trẻ cứ nhè nhẹ đi vào lòng người, lại toát lên một tinh thần kiên định: "Mong cánh thư về từ đảo xa, bên thành phố này Trường Sa vẫn bên em..." rồi để kết thúc, tiếp tục khẳng định: "Không xa đâu Trường Sa ơi!" bởi vì "Vẫn gần bên em vì Trường Sa luôn bên anh, vẫn gần bên anh vì Trường Sa luôn bên em". Nghe ca khúc này mới thấy, tình yêu đôi lứa càng trở lên mãnh liệt hơn, thiêng liêng hơn khi nó được gắn với tình yêu và trách nhiệm đối với quê hương, đất nước, đối với chủ quyền biển đảo Tổ quốc.
2. Còn phải kể tới ca khúc "Chút thư tình người lính biển" của nhạc sĩ Hoàng Hiệp phổ thơ Trần Đăng Khoa. Ca khúc cũng được viết ở giọng thứ và tốc độ vừa phải, sắc thái tình cảm nhẹ nhàng mở ra câu chuyện của một đôi bạn trẻ đang yêu nhau, bịn rịn chuẩn bị chia tay để người con trai ra nơi đảo tiền tiêu thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng bảo vệ Tổ quốc. Nhẹ nhàng đấy nhưng như có cơn sóng ngầm thật dữ dội cuộn trào trong lòng hai người yêu nhau: "Khi chia tay anh dạo trên bến cảng, biển một bên và em một bên, biển ồn ào em lại dịu êm". Nhưng rồi khi chàng trai ở nơi đảo xa, chính hình ảnh đấy, vẫn biển và bờ cát đã giúp chàng trai vơi đi nỗi nhớ, bởi vì chàng trai tin tưởng rằng ở nơi xa kia, người con gái mình yêu cũng đang ngóng ra nơi đảo xa: "Đất nước gian lao chưa bao giờ bình yên, cơn bão chưa ngưng trong tâm hồn biết bao người, anh đứng gác trời khuya đảo vắng, biển một bên và em một bên".
3. Lại có những bài ca tựa bản romance tuyệt đẹp về tình yêu của người lính biển. Ở đây không phải là người lính canh giữ đảo tiền tiêu mà là người lính thủy thủ. Lẽ thường trong giai đoạn đất nước còn chiến tranh, âm nhạc thời điểm ấy dường như không có chỗ cho sự ủy mị, cho tình cảm yêu đương nam nữ. Ấy thế mà vẫn có những giai điệu lời ca tuyệt đẹp vang lên chảy vào trái tim những người lính trẻ, đó chính là ca khúc "Tâm tình người thủy thủ" của nhạc sĩ Hoàng Vân. "Nhổ neo ra khơi, đêm nay khi trăng mọc, tàu anh sẽ nhổ neo ra khơi... Anh biết rằng dẫu ở cuối trời, dù có những hòn đảo thần tiên đầy châu báu, hay có người thiếu nữ với đôi môi hồng như san hô, cũng không thể làm anh quên được em yêu" và rồi chàng khẳng định: "Nhưng em ơi, nếu có chàng trai chưa từng qua sóng gió, nếu có chàng trai chưa từng vượt qua nhiều thử thách gian lao, có lẽ nào sánh với tình em". Nghe nói, đã từng có thời gian dài ca khúc này gần như vắng bóng trong các hoạt động biểu diễn quy mô bởi nó quá thiên về tình yêu đôi lứa, cá nhân, nhưng thực ra ẩn sâu trong ca khúc ấy chính là hình ảnh của quê hương. Sức hấp dẫn của nó vẫn cứ lan tỏa vào tâm hồn giới thanh niên trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ.
Và xúc động biết nhường nào khi trong hành trang của người bác sĩ, liệt sĩ Đặng Thùy Trâm luôn giữ bên mình cuốn nhật ký đã trở thành huyền thoại, chính trong cuốn nhật ký ấy có một bài hát được chép rất nắn nót với tất cả tình cảm của người con gái đang tuổi đôi mươi: "Tâm tình người thủy thủ".
Hẳn là câu chuyện tình đẹp như trong cổ tích, vừa trữ tình lại vừa nhen lên trong lòng người nghe những hy vọng về một tương lai ấm áp và hạnh phúc đã góp phần tạo cho người con gái gốc Hà thành ấy thêm lạc quan để bước vào cuộc chiến khốc liệt.
Có nhiều con đường để chạm đến trái tim công chúng. Bằng tình yêu, bởi tình yêu, những ca khúc về đề tài biển đảo, dù hào hùng, hay trữ tình đều ghi được những dấu ấn đậm nét với người nghe, khơi dậy trong mỗi tâm hồn người Việt những xúc cảm nồng nàn với quê hương, xứ sở.
