Sản phẩm của Hồi giáo cực đoan
Vụ tiến công tại Áo xảy ra tối 2-11, khi một số tay súng tiến công sáu địa điểm tại trung tâm Thủ đô Vienna. Những kẻ tiến công dùng súng trường tự động bắn vào đám đông tại các quán bar trong bối cảnh nhiều người tụ tập vào buổi tối cuối cùng trước khi Chính phủ Áo áp đặt lệnh giới nghiêm toàn quốc nhằm ngăn chặn sự lây lan của dịch Covid-19.
Đây là vụ tiến công khủng bố lớn đầu tiên tại Áo trong nhiều thập kỷ qua. Ngày 3-11, IS đã thừa nhận gây ra vụ xả súng. Trước đó, Bộ trưởng Nội vụ Áo Karl Nehammer cho rằng, các vụ tiến công do ít nhất một phần tử thuộc IS tiến hành. Cảnh sát đã bắn hạ tên này trong lúc đối tượng đeo đai thuốc nổ giả và đang truy tìm những đối tượng khác. Ông Nehammer nhấn mạnh, các vụ tiến công là âm mưu nhằm làm suy yếu hoặc gây chia rẽ xã hội dân chủ của nước Áo, đồng thời ông hối thúc người dân nên ở nhà trong thời gian này.
Còn tại Pháp, tháng 10 vừa qua, một vụ tiến công bằng dao đã xảy ra tại nhà thờ Notre Dame ở TP Nice ở miền nam, khiến ba người chết. Trước đó, một phần tử cực đoan Hồi giáo đã sát hại dã man một thầy giáo lịch sử ở ngoại ô Paris vì cho học sinh xem tranh biếm họa nhà tiên tri Mohammed của đạo Hồi.
Theo trang tin Regnum, khởi đầu IS chỉ là một chi nhánh của mạng lưới khủng bố quốc tế al-Qaeda ở Iraq và đóng vai trò quan trọng trong việc kích động xung đột giữa người Hồi giáo dòng Shi’ite và Sunni ở quốc gia này, sau khi Mỹ và đồng minh đưa quân đến Iraq nhằm lật đổ Tổng thống Saddam Hussein. IS nuôi dưỡng chủ trương xây dựng một Nhà nước Hồi giáo thống nhất, lấy Luật Hồi giáo Sharia làm nền tảng. Sức mạnh của IS chủ yếu đến từ tư tưởng “thánh chiến”, nguồn tài chính dồi dào và đội quân tinh nhuệ, nhất là lính đánh thuê nước ngoài thiện chiến. Tổ chức của IS lớn mạnh dần lên và mở rộng hoạt động sang Syria, lợi dụng những cuộc xung đột liên miên để gây dựng lực lượng.
IS nỗ lực phát triển, thành thạo sử dụng rộng rãi phương tiện thông tin đại chúng (internet, mạng xã hội) để truyền bá tư tưởng cực đoan về viễn cảnh của cái gọi là “Nhà nước Hồi giáo thống nhất trên toàn thế giới”, cổ vũ tư tưởng “thánh chiến” trong cộng đồng Hồi giáo, nhất là những người dòng Shi’ite, đánh trúng tâm lý của thanh niên Hồi giáo thất nghiệp vốn bất mãn với các chính quyền sở tại. Thanh niên, phụ nữ, trẻ em tham gia IS trở thành những tín đồ cuồng tín, sẵn sàng hy sinh tính mạng cho tổ chức này. IS được xem là tổ chức khủng bố có tiềm lực tài chính hùng hậu nhất thế giới, với tài sản ước tính nhiều tỷ USD. Nguồn tiền của IS chủ yếu đến từ buôn bán dầu bất hợp pháp, tài trợ của những người giàu có mang tư tưởng cực đoan, buôn bán cổ vật thu được trong chiến tranh, bắt cóc con tin đòi tiền chuộc...
Đi tìm “tử huyệt” của IS
Theo TASS, cuộc chiến của Mỹ và phương Tây chưa hoàn toàn triệt tiêu được gốc rễ của IS, do chưa đánh trúng “tử huyệt” chính là nguồn cung cấp tài chính cho tổ chức này. Để làm được điều đó cần có sự hợp tác của nhiều quốc gia, tổ chức tài chính và ngân hàng quốc tế. Từ sau vụ tiến công kinh hoàng ngày 13-11-2015 ở Paris khiến gần 140 người chết, Nga, Mỹ và Pháp đã có thỏa thuận ngăn chặn nguồn tài chính do IS thu được từ các mỏ dầu trên lãnh thổ Iraq và Syria. Nhiều chuyên gia cũng đề nghị tăng cường kiểm soát quốc tế đối với các tài khoản ngân hàng nghi ngờ là của IS, đồng thời ngăn chặn những kẻ tiếp tay cho IS tiêu thụ dầu và tài trợ cho tổ chức cực đoan này.
Tuy bị tiêu diệt ở Iraq và Syria, song hiện nay IS vẫn có khả năng tiến hành các cuộc tiến công khủng bố ở bên ngoài và mở rộng phạm vi hoạt động ra nhiều quốc gia trên thế giới. Năm 2019, Hội đồng Bảo an (HĐBA) LHQ đã họp thông báo về tình hình tại Libya, khẳng định quốc gia Bắc Phi này đang trở thành một căn cứ mới của IS và IS đang sử dụng Libya làm cầu nối để “xuất khẩu” các chiến binh IS tới các quốc gia châu Âu. Làn sóng người tị nạn Syria tràn sang châu Âu cũng chính là cơ hội để các phần tử IS trà trộn nhằm thực hiện các vụ tiến công khủng bố.
Nam Á là một trong các khu vực dễ bị tổn thương nhất bởi chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo. IS đã cắm rễ tại Afghanistan, có mặt tại Pakistan và Ấn Độ. AP dẫn nguồn tin từ Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết, đến tháng 10-2019, IS có gần 4.000 tay súng tại Afghanistan và số lượng này sẽ tăng lên. Thậm chí, một số nguồn tin cho rằng, quân số IS ở Afghanistan hiện đã lên tới 8.000 và đã chiếm được một phần lãnh thổ phía bắc nước này. Sở dĩ IS có điều kiện phát triển thuận lợi tại vùng Nam Á là do lực lượng Taliban đang trong giai đoạn khủng hoảng, Afghanistan xuất hiện “khoảng trống quyền lực” sau khi quân Mỹ và đồng minh rút đi, từ đó tạo lỗ hổng để IS lợi dụng và vươn lên. Đồng thời, do có nguồn tài chính lớn chưa bị cắt đứt hoàn toàn, IS dễ dàng tuyển mộ, trả lương cho những người chấp nhận phục vụ tổ chức khủng bố này. Sự hiện diện của IS tại đây đã de dọa an ninh các quốc gia Trung Á như Turkmenistan, Uzbekistan và Tadjikistan, khu vực Tân Cương (Trung Quốc) và các tỉnh biên giới Ấn Độ, Pakistan.
Đông - Nam Á cũng không phải ngoại lệ. Đây là khu vực có đông cộng đồng người Hồi giáo, như ở Indonesia, Malaysia, Brunei, Thái-lan và Philippines. Cuối năm 2019, Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) cảnh báo, ít nhất 10 chiến binh IS đã thâm nhập Thái-lan để chuẩn bị tiến công du khách Nga và công dân các quốc gia khác tham gia liên quân quốc tế chống IS tại Syria. Đặc biệt nguy hiểm là IS tận dụng mọi phương tiện thông tin đại chúng như mạng xã hội Facebook, Twitter,… để “tẩy não” nhiều thanh niên Hồi giáo trên khắp thế giới, hướng họ vào các hoạt động quá khích, cực đoan rồi trở thành những “con sói đơn độc” thực hiện hành động khủng bố. Thực tế cho thấy, không ít thanh niên từ các quốc gia châu Âu, Canada, Australia, Nga,… đã bị tiêm nhiễm tư tưởng “thánh chiến”, bí mật sang Syria tham gia vào hàng ngũ IS. Hiện nay, nhiều tay súng IS mang quốc tịch nước ngoài đã quay về nước sau một thời gian phục vụ IS, có nguy cơ trở thành những kẻ khủng bố ngay trên chính nơi mình sinh sống.
Giới chuyên gia quân sự khẳng định không thể tiêu diệt IS chỉ bằng những cuộc không kích. Giải pháp khả thi là tăng cường phối hợp, giúp đỡ chính quyền Syria, Iraq và các nước khác để họ có đủ khả năng chống đỡ và tiêu diệt tàn dư IS. Bên cạnh đó, các quốc gia cũng cần thúc đẩy các biện pháp chia sẻ thông tin, lập các “hàng rào” ngăn chặn tư tưởng cực đoan trên internet. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, dù có áp dụng các biện pháp an ninh gắt gao đến đâu thì cuộc chiến chống khủng bố và tư tưởng cực đoan vẫn không thể kết thúc trong “một sớm, một chiều”, vì phải có một nỗ lực dài hơi, cần tới sự chung tay của cộng đồng quốc tế.
