Bắt đầu truyện thật tự nhiên với câu đồng dao vang lên của những đứa trẻ chăn trâu, hình ảnh thật gần gũi, thân thuộc, đặc biệt là với những ai sinh ra và lớn lên ở làng quê: “Ông Tý tưng tửng/Ông Tý tòn ten/Mấy tấm nắp keng/Cái kèn lá chuối…”. Bọn trẻ nghêu ngao đọc để lêu lêu một ông già điên trong mắt chúng. Ông già điên tên Tý, và biệt danh là ông Tý tửng. Cái duyên và hóm hỉnh của người viết cho thiếu nhi thuyết phục tôi ngay từ cái cách đặt tên như thế.
Chỉ vài nhân vật xuất hiện trong truyện ngắn, xoay quanh vài câu chuyện trẻ con trên ngọn đồi. Không bằng cách giáo huấn cứng nhắc, mà từ những đối đáp hết sức tự nhiên, sự giác ngộ, cảm hóa dần dần, lòng nhân ái thắp sáng, soi đường cho Tộp, từ một đứa trẻ nghịch ngợm, không tài nào nhét nổi con chữ vào đầu đã trở thành một Tộp biết chữ và biết nhớ, biết thương. Tộp cùng với cô bạn nhỏ tuổi tên Xíu, qua các “phi vụ” của mình mà tiến lại gần hơn với ông già điên trên đồi, người vẫn ngày ngày bị bọn trẻ con tấn công vì cho là bất thường, thậm chí chúng bị người xấu dụ dỗ ném đá vào ông. Từ ánh nhìn sợ hãi với một người điên, cậu bé Tộp 8 tuổi ấy lại dần dần phát hiện ra sự hay ho từ ông Tý, thậm chí có cảm giác ông ấm áp hệt người cha mà đứa trẻ thiếu thốn tình thương của cha mẹ như Tộp luôn thèm khát. Một người đàn ông sống cô đơn trong ngôi nhà đổ nát trên đồi, với quá khứ đầy nỗi đau, mất mát, nhưng lòng ông lại chất chứa bao dung, ấm áp tình yêu thương. Ông Tý tửng không chỉ biết làm tòe hoe, tòn ten, cái kèn lá chuối, biết đi rừng và săn bắn điêu luyện, ông còn biết dạy đứa trẻ đúp tới 2 năm liền như Tộp hiểu cái chữ, thậm chí có thể đọc cả quyển sách 300 trang, rồi ông chỉ cho Tộp biết: “Hãy yêu thương người thân cận như chính mình”.
“Huyền thoại trên đồi cao” được NXB Kim Đồng ấn hành quý II, năm 2026. Một tập truyện thiếu nhi dành cho lứa tuổi 6+ với nhiều chi tiết đáng yêu, hóm hỉnh nhưng cũng đầy xúc động, lấy nhiều nước mắt của độc giả. Trong trang mở đầu tập sách, nhà văn có viết: “Không có kho báu nào quý hơn kho báu trong trái tim và không có câu chuyện nào đẹp hơn câu chuyện viết ra từ chính sự sống của mình”. Tôi nghĩ, Lệ Hằng đã thành công với tâm thế đó khi viết. Những hình ảnh hiện lên trong mắt của thằng Tộp, cái Xíu… hay những thắc mắc, tò mò của chúng với mỗi sự vật, sự việc đều rất tự nhiên, thơ ngây, phù hợp với lứa tuổi của chúng.
Bằng ngôn ngữ linh hoạt, dẫn dắt khéo léo, hẳn là “Huyền thoại trên đồi cao” đã thuyết phục được nhiều độc giả, không chỉ độc giả nhỏ tuổi. Bởi khi gập sách lại, câu chuyện về tình yêu và sự hy sinh cứ xoáy sâu vào lòng người.
