Qua thời gian, Việt Nam còn đem lại cho ông nhiều sự khích lệ trong công việc sáng tác nghệ thuật. 2020, 2022, 2023, 2024 và 2026 là những mốc thời gian gần đây nhất mà ông giới thiêu tác phẩm mới, có thể là trong một triển lãm tập thể hoặc cá nhân, và tất cả đều là ở Việt Nam.
Từ một lựa chọn cho đời sống cá nhân…
Trước khi sang Việt Nam ngụ cư lâu dài, năm 1994, Tom Hricko (sinh năm 1946) đã có một sự nghiệp nhiếp ảnh đáng kể tại Mỹ. Ông giảng dạy về nhiếp ảnh bậc đại học (tại Trường đại học Fairfield/Fairfield University và Đại học công lập New York/State University of New York, từ năm 1978 đến năm 1994), có nhiều triển lãm cá nhân và nhóm tại các gallery và bảo tàng nghệ thuật ở bang Connecticut.
Nhưng như một cú xoay của số phận, Việt Nam đem tới cho cuộc đời của ông những đổi thay, có lẽ là, cũng đáng kể không kém trên hành trình nhiếp ảnh. Đây là nơi mà vì muốn gắn bó với nó lâu dài, ông đã chấp nhận tạm dừng công việc nhiếp ảnh trong khoảng thời gian khá dài để tập trung ổn định việc làm, có thu nhập bảo đảm cuộc sống cá nhân. Đây cũng là nơi đón chào ông trở lại nhiếp ảnh, bởi những đồng nghiệp và khán giả rất trẻ, hoặc có tâm hồn luôn trẻ, luôn hào hứng trước những sáng tạo, thể nghiệm nghệ thuật.
Từ các hoạt động làm quen ban đầu, như tham gia workshop, thuyết giảng về nhiếp ảnh, Tom Hricko dần tham dự vào cộng đồng nhiếp ảnh đương đại Thành phố Hồ Chí Minh và để lại dấu ấn đặc biệt với triển lãm cá nhân đầu tiên tại đây, năm 2022, nhan đề “Alternate Existence/s” (Những) thực tại thay thế, từ 19/11 đến 10/12/2022), tại Không gian Toong, đường Nguyễn Thị Minh Khai). Đặc biệt vì có lẽ, đó là triển lãm hiếm hoi dạng hồi cố (nhìn lại một hành trình dài trong cuộc đời nghệ thuật) mà một tác giả tên tuổi lại thực hiện ở nước ngoài. Đặc biệt cũng vì lẽ, đó là triển lãm hiếm hoi mà khán giả được tiếp cận một hành trình nhiếp ảnh nghệ thuật đen-trắng dài 40 năm, kể từ khi tác giả làm việc với chỉ máy ảnh chụp phim và sử dụng kỹ thuật buồng tối phức tap, tinh vi để in phóng ảnh, tới giai đoạn có nhiếp ảnh số hóa hiện đại và rồi lại trở về với nhiếp ảnh cơ học nhưng là ở một trình hiện mới, có sự phối kết hợp của nhiều công đoạn kỹ thuật phơi sáng, lọc màu để vừa đạt được hiệu quả thẩm mỹ vừa truyền tải những suy tưởng về sự sống và cái đẹp qua thời gian.
Những năm tháng gắn bó với đời sống và công việc nhiếp ảnh tại Việt Nam đem tới cho Tom Hricko nhiều niềm vui. Sự cởi mở của người Việt Nam, giúp ông cảm thấy luôn yên tâm khám phá nhiều bối cảnh sáng tác mới ngay nơi cuộc sống thường nhật. Bên cạnh đó, ảnh chụp phong cảnh Việt Nam của ông đã được một số người Việt Nam sưu tập và điều này khiến ông cảm thấy “rất hạnh phúc”. “Người Việt Nam đã thích ảnh của tôi đến độ họ bỏ tiền ra để mua và mang về treo trong nhà, ngắm nhìn nó mỗi ngày. Tức là các bức ảnh được sống cùng cuộc sống của họ và có giá trị với họ”, ông nói.
… trở thành tâm điểm của những hiện diện nhiếp ảnh
Dẫu vậy, trong xu hướng phổ biến của số hóa và truyền thông thị giác, những hình ảnh đa sắc màu xuất hiện mọi nơi và làm quen mắt nhìn, những bức ảnh đen-trắng của Tom Hricko không “dễ” xem, thoạt tiên, với khán giả đại chúng.
Với nhiều bức ảnh trong triển lãm cá nhân lần thứ hai tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhan đề “Inscape” (Nội cảnh), ông sử dụng ống kính nhiếp ảnh như một phương tiện để thu nhận hình ảnh từ thực tại nhưng theo con mắt nhìn riêng biệt. Từ quan sát thực tại, ông lựa chọn được những bố cục trong khoảnh khắc hội tụ chớp nhoáng của hình, nét và ánh sáng để thể hiện một quan sát khác về sự suy tư của con người trước hiện thực khách quan. Vẫn là cái ghế tựa, cái bàn, chiếc thang nhỏ trong một không gian ban-công quen thuộc, nhưng khi ánh sáng cất lời, hình và bóng của các vật thể như được “nhân hóa”, có thể khớp nối, đan quyện, đối thoại hoặc tách rời nhau, và qua tâm trạng trong lúc quan sát của tác giả, những bố cục tạo hình gợi mở nhiều ý nghĩa mới mẻ. Sự tinh tế của các bước chuyển sắc độ đen- trắng, tạo nên bảng màu thật sự khác biệt của triển lãm…
Triển lãm “Inscape” giới thiệu sáu loạt sáng tác mới của nhiếp ảnh gia Tom Hricko, trong hai năm gần đây, tất cả đều là ảnh đen - trắng và được in thủ công. Triển lãm diễn ra từ ngày 23/5 đến 14/6, tại Noirfoto Gallery, mở của tự do cho công chúng trong khung thời gian từ 10 giờ đến 18 giờ hằng ngày.
Điều lý thú là trong thời gian diễn ra triển lãm, buổi khai mạc và trò chuyện nghệ thuật đều khiến Tom Hricko rất hài lòng. Có rất nhiều người trẻ tham dự cả hai sự kiện và chăm chú xem tác phẩm, khiến ông cảm thấy “được khích lệ nhiều”. Và nữa, khán giả, trong đó có họ, còn đặt nhiều câu hỏi thú vị và đầy thách thức dành cho ông: “Điều đó luôn khiến một nghệ sĩ cảm thấy về lâu dài, những thử thách trong một đời sáng tạo là rất xứng đáng”, ông chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân.
Cho dù đã chuyển sang Campuchia cư ngụ kể từ năm 2024 nhưng môi trường nghệ thuật ở Việt Nam, nhất là tại Thành phố Hồ Chí Minh, luôn là tâm điểm của mọi hoạt động nhiếp ảnh của Tom Hricko. Ở đây, ông có những điểm tựa nghề nghiệp đem lại cho ông sự an tâm, như là người bạn nghệ sĩ Phạm Tuấn Ngọc luôn kỳ công giúp ông in được những bức ảnh đạt hiệu quả thị giác như ý với kỹ thuật buồng tối ngày một điêu luyện, là Noirfoto Gallery - đơn vị đại diện cho tác phẩm của ông và đồng hành với ông trong nhiều dự án triển lãm tại Việt Nam. Ở đây, ông cảm thấy “có một môi trường nghệ thuật cởi mở, chào đón hầu hết mọi nghệ sĩ”. Mục tiêu trước mắt của ông là “tiếp tục đều đặn dành một tuần trong tháng để trở lại thăm Noirfoto Gallery và các không gian trưng bày triển lãm khác”, ông cười và nói trước khi kết thúc câu chuyện với chúng tôi.
