CHUYÊN ĐỀ: NHẠC AI: RANH GIỚI GIỮA “TẠO RA” VÀ “SÁNG TẠO”

Nhạc AI nhìn từ người trong cuộc

Producer Trọng Nhân:

172.jpg

Chuyên môn âm nhạc mới là yếu tố quyết định

Ý tưởng của tôi về Tiểu Mỹ không hoàn toàn xuất phát từ việc “đu trend AI”. Tiểu Mỹ là cách tôi tạo ra một “thực thể âm nhạc” có thể truyền tải đúng tinh thần mình mong muốn, không bị giới hạn bởi các yếu tố con người như trạng thái cảm xúc hay hình ảnh.

Cơ bản AI chủ yếu hỗ trợ tôi về giọng hát và một số yếu tố kỹ thuật. Còn lại, toàn bộ nội dung bài hát, giai điệu chủ đạo, định hướng âm nhạc và chiến lược truyền thông đều do tôi trực tiếp xây dựng và thực hiện. AI là công cụ, tôi vẫn giữ vai trò chủ đạo chứ AI không thay thế quá trình viết nhạc, câu chuyện gốc hay cảm xúc cá nhân.

Chuyên môn âm nhạc mới là nền tảng quan trọng nhất. Tôi áp dụng kiến thức của một producer và kỹ sư mix master để xử lý cường độ, không gian, xếp lớp âm thanh và xây dựng cao trào hợp lý. Một người không biết nhạc lý có thể tạo ra sản phẩm na ná Tiểu Mỹ, nhưng để làm đúng, duy trì chất lượng nghệ thuật ổn định và có bản sắc riêng là điều rất khó nếu không có nền tảng chuyên môn.

Tôi cũng thử kết hợp giọng hát của Tiểu Mỹ với những ca sĩ thực như Hiền Hồ, hoặc giọng của chính mình. Đây là một thử nghiệm có chủ đích nhằm mở rộng biên độ sáng tạo. Ở góc độ sản xuất, việc đặt giọng hát của nghệ sĩ thực song hành cùng thực thể ảo trên cùng một dải tần số đòi hỏi sự tỉ mỉ rất lớn trong khâu mix và master để hai chất giọng có sự hòa quyện. Tôi muốn tạo ra sự đối lập giữa con người và AI để khán giả tự cảm nhận.

Đối với những ý kiến cho rằng âm nhạc AI chỉ là sự sao chép, tôi tiếp nhận như một phần tất yếu của quá trình thay đổi công nghệ. Lịch sử từng chứng kiến sự phản kháng tương tự khi nhạc cụ điện tử hay phần mềm chỉnh giọng xuất hiện, nhưng rồi chúng đều trở thành tiêu chuẩn. Cuối cùng, giá trị thật vẫn nằm ở cảm nhận của người nghe.

Tôi không coi AI là thực thể thay thế. AI chắc chắn sẽ phát triển mạnh hơn, giúp rút ngắn thời gian từ lúc có ý tưởng đến khi ra mắt sản phẩm từ vài ngày xuống chỉ còn vài giờ. Tuy nhiên, cuối cùng vẫn là cảm xúc và nhân sinh quan của con người, những thứ mà máy móc không thể tự thân tạo ra nếu không có sự dẫn dắt.

Đinh Trần Tuấn Linh, CTO UNIKON Việt Nam, Công ty đầu tiên ứng dụng AI Content Marketing ở Việt Nam:

173.jpg

Đã thấy một làn sóng khác

Generative AI - AI tạo sinh - đã bùng nổ từ cuối 2022 và đi cùng với trào lưu này là những lời hứa về sáng tạo nội dung. Mọi người chỉ cần tương tác với hệ thống AI đều có thể viết sách, vẽ tranh, làm nhạc và sản xuất phim. Hàng chục triệu người dùng AI đã theo đuổi những giấc mơ bình đẳng hóa nghệ thuật ấy bằng cách trang bị những AI tiên tiến nhất, trao đổi chia sẻ kinh nghiệm hằng ngày, tuyên bố nhà thiết kế, hoạ sĩ, nhà văn đã hết thời, thậm chí đã gây nên những cuộc tranh cãi lớn giữa người dùng AI và những nhà sáng tạo nội dung. Nhưng trên thực tế sau gần 4 năm, gần bằng thời gian học đại học của một ngành nghệ thuật, người ta vẫn chưa chứng kiến trên thị trường trong nước và quốc tế những sản phẩm AI sáng tạo có khả năng thương mại, gần như không thấy sách do AI viết (một cách chính thức), dù bản thảo gửi về các nhà xuất bản tăng vọt, không thấy tranh do AI vẽ bán được, chưa thấy phim do AI sản xuất, ngoài những bản trailer demo, và lác đác một vài sản phẩm âm nhạc AI lên xu hướng YouTube.

Nguyên nhân nằm ở cả hai phía. Ở phía người nghe, người xem tiêu thụ sản phẩm sáng tạo, họ chưa cảm nhận và rung động được trước các tác phẩm AI, chưa kể đến họ luôn phải chịu đựng các "rác phẩm" AI, dẫn đến luôn có định kiến. AI đang bị giống như quảng cáo hiển thị thời kỳ đầu, người ta tự động bỏ qua nếu biết đó là AI.

Ở phía người sáng tạo nội dung bằng AI, sau giai đoạn đầu ấn tượng mạnh với các công cụ sáng tạo AI, họ nhanh chóng nhận ra rằng giới hạn nằm ở chính họ. Không thể chỉ prompt cho AI "hãy làm cho tôi một bài hát thật hay kết hợp bolero - rap - và rock ballad về người yêu cũ và đạt top thịnh hành", bấm một vài cái nút, rồi mong có một phép màu nào đó xảy ra. AI, cũng như nhiều công cụ khác, giới hạn của nó chính là năng lực và tư duy của người điều khiển nó, mà điều này luôn luôn cần khổ luyện.

Sau những cuộc tranh cãi, đã có một làn sóng khác. Một người dùng thành thạo AI sẽ phải vật vã một thời gian dài để có được trình độ thẩm mỹ, tư duy, trực giác của người làm sáng tạo, để ra được một tác phẩm được chấp nhận. Nhưng một người sáng tạo lâu năm, một khi bỏ cái tôi căm ghét AI xuống, và bắt đầu tìm hiểu AI, họ thường chỉ mất vài tuần tới vài ngày để tạo ra một tác phẩm xuất sắc. Và đây chính là nơi mà các sản phẩm sáng tạo bằng AI xuất hiện và sẽ trở thành một category riêng trong những năm tới, như cách thức ảnh chụp đã từng xuất hiện, bị chỉ trích, và trở thành nghệ thuật nhiếp ảnh, khi công cụ mới là máy ảnh ra đời.