Lạm dụng kỹ thuật tràn lan
Theo tìm hiểu, được biết, hiện ở nhiều bệnh viện các xét nghiệm sinh hóa và xét nghiệm cận lâm sàng được không ít bác sĩ chỉ định tràn lan cho bệnh nhân. Đáng nói, một số chỉ số sinh hóa máu được chỉ định như những xét nghiệm cơ bản ngay khi vào viện. Có trường hợp được chỉ định làm lại chỉ trong một thời gian ngắn, dù kết quả mỗi lần xét nghiệm đều trong giới hạn bình thường. Chị Bùi Thị Thủy Mai (đường Nguyễn Chí Thanh, Hà Nội) kể cho chúng tôi: Thấy thường hay bị đau đầu, chị liền đến Bệnh viện D.H.Y để khám bệnh theo diện BHYT. Tại đây chị được bác sĩ chỉ định làm các xét nghiệm máu, chụp cộng hưởng từ… chi phí tốn hơn hai triệu đồng. Sau khi có kết quả, bác sĩ kết luận mọi chỉ số bình thường, chỉ có điều do huyết áp thấp, lại hay ngồi làm việc bên máy tính lâu, ít chịu di chuyển, tập thể dục nên thường xuyên xuất hiện các cơn đau đầu. “Nếu ngay từ đầu bác sĩ đo huyết áp cho tôi đồng thời hỏi thăm tiền sử bệnh tật, nghề nghiệp đang làm thì tôi nghĩ, việc chỉ định làm các xét nghiệm sẽ giảm bớt, bệnh nhân sẽ chịu chi phí thấp hơn”, chị Thủy Mai bức xúc.
Tương tự, bà Nguyễn Thị Dư (ở Kim Bảng, Hà Nam) do thường bị chóng mặt, đi tiểu đêm nhiều lần nên bà lên Bệnh viện N.T.T.Ư khám bệnh theo diện BHYT. Bà được bác sĩ chỉ định đi chụp X-quang thận và làm các xét nghiệm máu. Sau khi đọc kết quả xét nghiệm và X-quang, bác sĩ chẩn đoán bà Dư bị suy nhược thần kinh và kê đơn thuốc về nhà điều trị. Một tháng sau, vẫn triệu chứng cũ lặp lại bà Dư đến bệnh viện tái khám, bác sĩ lại tiếp tục chỉ định đi xét nghiệm máu, chụp X- quang thận, và kết quả nhận được vẫn là “suy nhược thần kinh”. Bà lại ôm một số thuốc về nhà điều trị. “Điều này không chỉ gây lãng phí tiền của Nhà nước phải chi trả cho bệnh nhân, mà bản thân tôi cũng tốn kém chi phí đi lại cũng như thanh toán một phần cho khám bệnh”, bà nói.
Chúng tôi cũng gặp không ít bệnh nhân phải dở khóc dở cười, như trường hợp chị Dương Thị Thu Anh (ở Cầu Giấy, Hà Nội), đến Bệnh viện X.P khám với triệu chứng hắt hơi, sổ mũi nhưng được bác sĩ khám chỉ định nội soi tai mũi họng, và siêu âm ổ bụng!... Nhìn nhận về những chỉ định của bác sĩ kiểu này, ông Nguyễn Đức Hòa- Phó Giám đốc Bảo hiểm Xã hội TP Hà Nội cho rằng: “Đó là những cách thức trục lợi BHYT thường thấy ở nhiều bệnh viện”. Ông Hòa cho biết thêm, thực tế qua kiểm tra tại một số bệnh viện trên cả nước đều thấy xảy ra tình trạng chỉ định sử dụng các dịch vụ kỹ thuật một cách bất hợp lý và cách thức chỉ định dịch vụ lại có sự chồng chéo, gây lãng phí… Cụ thể, một bệnh nhân bị cảm cúm với các triệu chứng đau đầu nhưng có thể được chỉ định đi chụp CT, nội soi tai mũi họng (vì ngạt mũi), hoặc chụp X-quang (vì nhức xương)… Ngoài ra, một số cơ sở y tế còn trục lợi bằng kiểu nâng tầm quan trọng của bệnh, như điều trị răng sâu nhưng khi thu phí lại ghi điều trị... tủy răng nhằm hưởng chi trả cao từ cơ quan bảo hiểm xã hội.
Cần có sự giám sát của người bệnh!
Theo các chuyên gia y tế, một phần căn nguyên của vấn đề người bệnh bị gây phiền hà làm nhiều xét nghiệm không cần thiết, được cho là bắt nguồn từ việc xã hội hóa các cơ sở y tế công lập. Một lãnh đạo cơ quan BHXH thừa nhận, hiện khá nhiều bệnh viện huy động sự đóng góp của cán bộ, bác sĩ trong đơn vị để mua máy móc, trang thiết bị nhằm đầu tư, mở rộng các dịch vụ y tế kỹ thuật cao đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của người dân. Do đó, để thu hồi vốn nhanh và tăng nguồn thu cho đơn vị thì biện pháp hiệu quả nhất là có nhiều chỉ định cho người bệnh sử dụng các dịch vụ kỹ thuật sẵn có.
Còn ông Nguyễn Đức Hòa thì cho rằng, nguyên nhân quan trọng khác khiến tình trạng trục lợi BHYT diễn ra khá phổ biến là hiện chưa có quy định cụ thể về việc xử phạt các vi phạm trong lĩnh vực BHYT, mức xử phạt hành chính trong lĩnh vực này còn quá nhẹ, chỉ là cảnh cáo hoặc phạt tiền với mức tối đa không vượt quá 40 triệu đồng. Ngay cả những người trong ngành cũng thừa nhận rằng, đến nay vẫn chưa có văn bản quy định loại bệnh nào thì được sử dụng dịch vụ kỹ thuật cao hay chiếu chụp, xét nghiệm; phần lớn vẫn phụ thuộc vào thẩm định của bác sĩ. Có lẽ đây cũng chính là “kẽ hở” để các hành vi lạm dụng BHYT được hợp thức hóa. “Điều làm khó các nhân viên giám định BHYT chính là tranh cãi về việc chỉ định thế nào cho hợp lý. Bác sĩ nói bệnh này phải chụp, chiếu, phải dùng thuốc này, thuốc kia mới đúng, các giám định viên có thể nhìn thấy sự lạm dụng trong đơn chỉ định đó nhưng tìm được các bằng chứng để chứng minh họ lạm dụng rất khó khăn”, ông Hòa cho biết.
Ông Lương Ngọc Khuê - Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho rằng, với những xét nghiệm đắt tiền, nếu buộc phải chỉ định làm lại thì y, bác sĩ cần tư vấn giải thích, tránh gây bức xúc cho người bệnh. Đồng thời, bệnh viện cần rà soát tỷ lệ các xét nghiệm, chụp chiếu mà sử dụng lại khi bệnh nhân chuyển tuyến đến, đồng thời tổ chức bình bệnh án để xem xét những xét nghiệm, chụp chiếu nào chỉ định không cần thiết.
Mỗi bệnh nhân và thân nhân người bệnh cũng cần trang bị cho mình những kiến thức y học tối thiểu. Một khi thầy thuốc đề nghị một phương pháp chẩn đoán và điều trị, chính bệnh nhân hoặc thân nhân người bệnh là người giám sát, có quyền yêu cầu thầy thuốc giải thích rõ ưu, nhược điểm và giá thành, để có sự thống nhất giữa thầy thuốc và bệnh nhân, tránh việc lạm dụng trong chẩn đoán và điều trị.
