Diễn ra trong bối cảnh Hội nghị Trung ương 2 vừa kết thúc với những chỉ đạo rất mới, quyết liệt từ cấp có thẩm quyền về yêu cầu thực hiện tăng trưởng kinh tế ở mức độ cao, bền vững, tạo nền tảng vững chắc để nước ta bước vào một giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng “hai con số”, Hội nghị trao đổi, đề xuất chính sách, pháp luật thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số” do Bộ Tư pháp tổ chức chiều 27/3 là diễn đàn quan trọng để các cơ quan quản lý nhà nước và các chủ thể trong nền kinh tế cùng trao đổi, phản ánh thực tiễn, đề xuất giải pháp hoàn thiện thể chế, pháp luật phục vụ phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong thời gian tới.
Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Tư pháp Nguyễn Hải Ninh cho biết, qua rà soát thực tiễn, Bộ Tư pháp chỉ rõ khoảng 60% vướng mắc hiện nay nằm ở khâu tổ chức thực hiện chứ không hoàn toàn do quy định pháp luật. Bộ khuyến khích các tập đoàn, doanh nghiệp bên cạnh việc kiến nghị tháo gỡ khó khăn, cần chủ động đề xuất những chính sách mới mang tính dẫn dắt.
Theo Bộ trưởng Tư pháp, để hiện thực hóa điều này, Bộ đã chính thức ra mắt Quỹ Hỗ trợ xây dựng chính sách, pháp luật, vào chiều cùng ngày diễn ra hội nghị. Quỹ được kỳ vọng sẽ huy động nguồn lực tài chính và chuyên gia từ các tập đoàn, doanh nghiệp để nghiên cứu các lĩnh vực mới như điện gió ngoài khơi, chuyển đổi số... Kết quả nghiên cứu từ Quỹ sẽ là cơ sở tham khảo chính thức để Bộ Tư pháp đề xuất chính sách với Chính phủ và Quốc hội, giúp rút ngắn quy trình lập pháp.
Trong chương trình, đại diện cộng đồng doanh nghiệp, các hiệp hội, các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực đã tập trung trao đổi, cho ý kiến đối với một số nhóm vấn đề trọng tâm như cải cách môi trường đầu tư, kinh doanh; hoàn thiện pháp luật các lĩnh vực động lực tăng trưởng chính, tập trung vào các lĩnh vực như đất đai, đầu tư, tài chính, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số... Cùng với đó, đề xuất sửa đổi các quy định chưa thống nhất, bảo đảm tính đồng bộ, liên thông của hệ thống pháp luật; tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm túc, hiệu quả.
Với nhóm vấn đề cụ thể về những sự chồng chéo, bất cập còn tồn tại trong hệ thống pháp luật liên quan đến cộng đồng doanh nghiệp, đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, thực tế một doanh nghiệp sản xuất công nghiệp phải tuân thủ đồng thời hàng chục bộ luật khác nhau. Vấn đề không ở từng luật riêng lẻ, mà nằm ở tại giao điểm các luật, nơi phát sinh mâu thuẫn, chồng chéo và gây tốn kém nhất cho doanh nghiệp; Hay doanh nghiệp, đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài phản án tình trạng pháp luật thay đổi quá nhanh và thiếu thời gian chuyển tiếp…
Chính vì vậy, đại diện VCCI kiến nghị, Bộ Tư pháp rà soát lại hệ thống pháp luật về kinh doanh theo chuỗi, thay vì rà soát theo từng luật riêng lẻ. Đồng thời quy định thời gian chuyển tiếp tối thiểu từ 12 đến 24 tháng đối với các thay đổi pháp luật ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh, trừ trường hợp khẩn cấp…
Chia sẻ về thực trạng khó khăn trong việc áp dụng các nghị quyết riêng cho phát triển các đô thị đặc biệt tại Thành phố Hồ Chí Minh sau sáp nhập, ông Nguyễn Hoàn Vũ, Tổng Giám đốc Tập đoàn Becamex cho biết, Nghị quyết 98 (sửa đổi) về cơ chế, chính sách đặc thù cho Thành phố Hồ Chí Minh không phải là một động tác gia hạn chính sách, mà là một quyết định mang tính tái thiết tư duy phát triển. Tuy nhiên có một thực tế, tuyến giao thông (cả cao tốc đường bộ và đường sắt đô thị) kết nối thẳng từ Thành phố Hồ Chí Minh (cũ) xuống Vũng Tàu (cũ) nếu muốn thực hiện phương án tối ưu nhất sẽ phải đi qua địa bàn tỉnh Đồng Nai, mà việc áp dụng các ưu đãi đặc biệt chỉ dành riêng cho Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là điểm nghẽn rất cần được tháo gỡ, trong khi Nghị quyết 98 (sửa đổi) lại chỉ mới được ban hành không lâu…
Phát biểu tại hội nghị, đại diện Công ty cổ phần Tập đoàn Công nghệ CMC cũng đưa ra những kiến nghị hoàn thiện cơ chế giá điện theo hướng ổn định, minh bạch, phù hợp với thực tiễn sản xuất - kinh doanh. Đặc biệt, doanh nghiệp nhấn mạnh sự cần thiết của chính sách giá điện ưu đãi đối với các trung tâm dữ liệu, nhằm thúc đẩy phát triển hạ tầng số.
Ở góc độ địa phương, ông Trần Đức Huấn, Phó Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Hải Phòng, cho biết, về vấn đề cân đối nguồn lực, bảo đảm thu chi trong bối cảnh các nhiệm vụ chi ngày một tăng cao, đặc biệt là chi cho đầu tư phát triển và chi cho các nhiệm vụ an sinh xã hội, Hải Phòng gặp nhiều khó khăn khi không được hưởng cơ chế bổ sung cân đối ngân sách. Trong khi đó, việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 266/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Hải Phòng trên thực tế đã phát sinh nhiều tình huống vướng mắc.
Từ thực tiễn thi hành pháp luật, để thành phố Hải Phòng có thể bứt phá và đóng góp thiết thực vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của cả nước, ông Trần Đức Huấn kiến nghị, Bộ Tư pháp và Quốc hội cùng các cơ quan chức năng tập trung đề xuất tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, chính sách tại Luật Ngân sách nhà nước, Nghị quyết số 266/2025/QH15. Đặc biệt, để các chính sách có trong Nghị quyết số 266/2025/QH15 thật sự đi vào đời sống và phát huy hiệu quả, chúng tôi kiến nghị, mở rộng không gian phát triển Khu thương mại tự do; Thí điểm mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông (TOD); Áp dụng cơ chế rút gọn thủ tục đầu tư; Đồng bộ hóa hệ thống pháp luật chuyên ngành…
Ghi nhận những tâm huyết, phản án kịp thời, chi tiết trong nhiều ngành, lĩnh vực, địa phương của các đại biểu tham dự hội nghị, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh khẳng định, các ý kiến đóng góp của đại diện Bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp đều xác đáng, sâu sắc và có giá trị thực tiễn cao. Bộ Tư pháp ghi nhận đầy đủ để tiếp tục trao đổi với các cơ quan liên quan nhằm tìm phương án xử lý dứt điểm các vướng mắc. Trung ương sẽ sớm ban hành kết luận về phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030, trong đó nhấn mạnh vai trò của đầu tư công, tài chính và các tập đoàn quốc gia…
Về các kênh phản ánh vướng mắc, Bộ Tư pháp cam kết duy trì sự minh bạch qua các công cụ. Cổng Pháp luật quốc gia sẽ tiếp nhận và giải quyết kiến nghị của người dân, doanh nghiệp với sự giám sát theo thời gian thực. Người dân có thể gửi câu hỏi và theo dõi quá trình trả lời của các Bộ, ngành thông qua định danh VNeID; cùng với đó là cơ chế giải thích và hướng dẫn áp dụng pháp luật.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh, Bộ Tư pháp đang chuyển đổi tư duy xây dựng luật từ các đạo luật đơn hành sang các đạo luật đa ngành, xử lý trọng tâm những vấn đề lớn thông qua các nghị quyết đặc thù. Đồng thời, Bộ đang đẩy mạnh tổng rà soát hệ thống pháp luật quốc gia và hiện đại hóa quy trình làm luật bằng công nghệ số như chuẩn hóa cơ sở dữ liệu pháp luật theo chuẩn quốc tế; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong rà soát và xây dựng văn bản; thiết lập quy trình số hóa hồ sơ chính sách từ khâu soạn thảo đến ban hành; xây dựng tiêu chí định lượng đánh giá chất lượng văn bản sau khi ban hành và sổ tay hướng dẫn quy chuẩn quốc gia.
Đặc biệt, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh cho biết thêm, Bộ đã trình cấp có thẩm quyền cho phép văn bản hợp nhất được phép trích dẫn và áp dụng chính thức thay vì chỉ mang tính tham khảo như trước đây. Điều này sẽ giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận pháp luật thuận lợi và nhất quán hơn.
Bộ Tư pháp là “người gác cổng” pháp luật cho Chính phủ, nhưng sẽ “gác cổng” theo hướng “mở cửa” linh hoạt để kiến tạo phát triển. Bộ Tư pháp cam kết đồng hành cùng các Bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng “hai con số” của đất nước.
Bộ trưởng Tư pháp Nguyễn Hải Ninh
