Tôi thốt lên khe khẽ khi nhìn thấy người đàn ông đi từ dưới cánh sân khấu lên trong những tràng pháo tay không dứt của cả hội trường. Tư lệnh chào đáp lại rồi trịnh trọng mời ngồi dãy ghế đầu dành cho đại biểu. “Ai vậy?”, “Phó tư lệnh cảnh vệ, thiếu tướng Phan Thọ, sao?”, “Không” tôi ấp úng ngồi xuống, cảm xúc xâm lấn khó tả. Có cảm giác nào đó từ trong sâu thẳm khiến tôi gọi tên một người mà tôi luôn nhớ tới. Hôm nay là buổi lễ chia tay cho các chiến sĩ đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự trở về với quê hương.
*
- Nhà mày ở đâu?
- Qua Cổng Trời là đến.
- Dân Na Ngoi mà cũng đòi đi học à?
Mỗi lần nói đến Cổng Trời và đoạn đường đi bộ về nhà vào dịp cuối tuần là tôi lại không yên. Chẳng có con đường nào mà lại đi đến sốt ruột như con đường này. Rừng càng về chiều càng tối. Đường dốc trơn trượt. Đứa trẻ mười tuổi một mình giữa đường cứ cắm mặt dưới đất, đơn độc mà đi. Lòng thấp thỏm bao nỗi sợ. Tôi sợ gặp đám du côn chặn đường, sợ đối diện với cha, biết được tôi bị đám trai bản khác đuổi đánh hay chặn đường gây chuyện, chắc chắn ông sẽ bắt tôi nghỉ học.
Tôi đã vượt qua được chướng ngại vật thứ nhất sau khi học hết lớp 2 ở bản, tôi phải băng rừng lội suối gần 20 km để theo học lớp 3 cũng phải đi bộ gần mất hai ngày đường. Ở bản có hai đứa đi học, mỗi lần đến trường hai đứa phải cõng trên vai 5 cân gạo rồi bẻ măng đắng dọc đường làm gậy chống để đến nơi còn có mà ăn. Lâu dần thằng Nới nản, bỏ học khiến tôi đôi lần đối diện với con đường dằng dặc phía trước cũng thoáng chần chừ.
Buổi đầu đi học trường dân tộc nội trú, tôi như con chim bị đưa ra khỏi cánh rừng quen thuộc của mình. Đôi khi nhớ nhà không chịu nổi, tôi trốn học, chạy bộ gần 20 km đường đèo để về đến Cổng Trời. Nhưng rồi từ khúc quanh vào bản, tôi nhìn xuống con dốc sâu hun hút mờ mịt trong sương, lòng lại nôn nao.
Việc tôi được đi học là việc từ trước giờ chưa có xảy ra ở bản làng thâm sơn cùng cốc này.
Việc hy hữu đó là nhờ chú Thòong.
Chú Thòong đến ở xóm tôi vào đúng một đêm mưa to gió lớn. Nước dưới Khe Tạt hung dữ như một con trâu điên hồng hộc đâm đầu vào hết đám cây bụi cỏ bên suối, nhổ tung chúng lên rồi nhấn vào dòng nước đang cuồn cuộn chảy. Hết lũ quét, cha tôi tìm thấy chú nằm ngất cạnh một gốc cây to. Chú chẳng nhớ nổi mình đến từ đâu, đi đâu nên cha tôi thương tình cho chú ở lại phụ việc vặt trong nhà và trông nom lũ em cho mẹ tôi xuống suối.
Chú Thòong chân cao chân thấp, tuổi thật chắc thua ba tôi nhưng mái tóc lù xù, bộ đồ rách rưới khiến chú nom như một kẻ dở người. Chú ngủ ở nhà dưới bên cạnh cái bếp lửa ở giữa nhà, trên cái sạp đựng đủ các loại củ quả dự trữ như bí đỏ, bí xanh, ngô, khoai, sắn các loại.
Từ bữa tôi bị bắt nạt dọc đường, cha tôi giao luôn nhiệm vụ kèm tôi đến trường cho chú, kiểu có người lớn bọn nó đỡ dọa tôi hơn chứ thực ra chú Thòong thì nào có làm được gì.
Từ ngày có chú, tôi không chán việc phải đi học. Tôi đi trước, chú Thòong đi sau, tấp ta tấp tểnh trên những con đường xuống dốc.
- Tiến, Tiến cố gắng đi học nhé Tiến… - chú Thòong nói cờ lăm cờ lay mãi mới được một câu như thế.
- Cha nói chỉ học đến lúc biết chữ thôi là nghỉ, không cần hơn.
- Bậy… bậy nào! Thế giới là ở nơi những con… con chữ ấy đấy. Có nó chúng ta sẽ đi được trăm ngàn vạn dặm chứ không phải qua một con dốc như thế này.
- Là ra đến Hà Nội phải không ạ?
- Còn xa xa hơn cả thế…
- Đến chú còn không biết chú tên chi, từ đâu đến đây mà đòi… - Tôi cười vỗ vỗ vào lưng chú - Được rồi, sau này cháu sẽ bảo vệ chú.
- Tên Thò…ong … Nhất nhất định nhé…
Tôi gật đầu.
Tôi đã nghĩ mãi những lời bâng quơ của chú Thòong thốt ra. Lời chú Thòong hôm đó có thể đúng, có thể sai nhưng đã gieo vào lòng một đứa trẻ miền biên viễn như tôi một ước mơ cháy bỏng.
*
Chú Thòong đã ở bên tôi suốt cả mấy tháng mùa thu hanh heo khô quắt cho đến những ngày mưa phùn rét mướt. Chú hay bày trò cho đoạn đường đến trường của tôi ngày một gần hơn. Những ngày được về nhà, hai chú cháu thường đi rừng nhặt hạt dẻ, chú nhìn khói bếp bay mờ mịt dưới những gốc mận nở hoa trắng xóa mơ tưởng:
- Tiến sau này lớn lên làm homestay cho bản mình chắc sẽ có nhiều người đến du lịch.
- Ai mà lên đến đây - tôi cười trước cách nói ngây thơ của chú Thòong…
- Sau Tiến đưa họ lên…
- Thôi được - tôi miễn cưỡng.
Tôi đã hứa với chú Thòong rất nhiều những điều vu vơ như thế vì nghĩ những điều đó làm sao có thể được. Người đến với bản tôi nhiều nhất là các cô giáo cấp 1 rồi cũng đi sau khi họ vận động trẻ con đi học không thành. Rồi đến những người đi rừng xin trú chân qua một đêm và đi.
Khi tôi quen với đoạn đường dốc dài, với những bài tập chạy, tập leo trèo, nhảy hố, vượt tường và khả năng phán đoán địa hình, thời tiết thì chú Thòong đột ngột biến mất như khi chú đến. Đêm đó, cả làng bị thức giấc bởi những tiếng súng nổ dồn dập liên hồi. Một đợt truy bắt tội phạm ma túy lớn nhất từ trước giờ đã làm mọi thứ xáo trộn. Những người đàn ông ngày ngày đi rừng đã trở thành đồng phạm của bọn buôn bán ma túy khi nhận cõng hàng qua biên giới qua đường tiểu ngạch. Người ta còn phát hiện ra trong những cánh rừng giáp biên vẫn có những cánh đồng trồng cây anh túc. Đến khi họ bị bắt đi, cả bản tôi vẫn chưa hết bàng hoàng.
Chú Thòong biến mất trong dịp ấy. Cả nhà tôi bần thần, nhưng người sốc nhất vẫn là tôi. Bố tôi sau khi kiếm tìm chú suốt mấy ngày trời không tìm ra tung tích, mỗi bữa ăn đều buông lời phàn nàn vì đã lỡ để chú Thòong theo sát tôi vào những ngày đến trường: “Biết chừng nó lại rủ rê thằng Tiến nhà mình đi xách hàng cấm”, “ biết đâu…biết đâu”… Tôi lúc đó chỉ muốn hét lên rằng, tôi không tin chú Thòong có thể làm việc gì đó xấu. Tôi gào lên tôi chỉ lo chú Thòong có thể đã bị người ta sát hại hay chú bị đánh ngất ở đâu đó khi bọn xấu muốn bịt đầu mối, nhưng tôi không có đủ lý lẽ để có thể biện hộ cho chú. Tôi vùng đứng dậy, nước mắt lã chã chạy xuống cả một đoạn dốc dài.
*
Mùa đông buồn tê tái. Gió lạnh thun thút thổi làm gục mọi ý chí muốn ra khỏi nhà của cha tôi. Mẹ tôi đẻ thêm em bé. Cha tôi nhìn bốn đứa trẻ lít nhít tuổi nhau thở dài: “Hết đợt mưa này, thằng Tiến theo tao vào rừng”.
Tôi ngồi bên liếp cửa nhìn ra ngoài trời ướt sũng không biết vui hay buồn. Nhà sáu miệng ăn, các em còn chưa đủ sức trèo lên cây hồng hái trái chín giúp mẹ thì làm sao tôi có thể tiếp tục được đi học.
- Thằng Tiến hái đi một gùi hồng mai xuống thị trấn đem cho bà Xơn mà lấy tiền đóng học phí.
Lời mẹ nói nhỏ tưởng như rì rầm mà có sức mạnh kinh khủng đẩy tôi ra khỏi hiện thực phũ phàng đang diễn ra trước mắt. Bố tôi ngồi im. Tôi hết nhìn bố sang nhìn mẹ, định mở miệng nói “con nghỉ học” nhưng rồi ngay lập tức trước mắt tôi hiện ra con đèo trước mắt, Cổng Trời mờ mịt sương giăng. Tôi muốn đi ra ngoài thế giới rộng lớn đó, tôi muốn cho người ta biết, phía sau cổng trời đó, bản mường tôi như một người đẹp say ngủ đang chờ người đánh thức.
*
Tốt nghiệp THPT, tôi đăng ký nhập ngũ. Sau ba tháng huấn luyện, tôi được chọn về làm nhiệm vụ cận vệ. Tôi đã rất tự hào khi biết để tìm ra những tân binh ưu tú nhất trong hàng chục nghìn thanh niên trúng tuyển nghĩa vụ quân sự không phải là điều dễ dàng. Đôi cánh chú Thòong chắp cho tôi, tôi đã dang rộng bay cao rồi. Tôi đã thực hiện được giấc mơ của mình là trở thành một người lính cảnh vệ hoàn thành nhiệm vụ và được xuất ngũ. Ngày mai đây, tôi lại trở về với Cổng Trời của mình. Về để viết tiếp giấc mơ của chú về Cổng Trời đang như một người đẹp say ngủ cần tôi đánh thức.
*
- Hạ sĩ Vừ Văn Tiến!
Một tiếng nói vang lên sau lưng khiến tôi giật mình. Tôi đứng bật dậy, xoay mình, dơ tay lên ngang đầu. Trước mắt tôi là chú Thòong, chú Thòong trong bộ đồ quân phục đang dang rộng vòng tay ôm chầm lấy tôi mắt ngấn nước. Tôi òa khóc. Đã vào trong quân ngũ, nếm mật, nằm gai chịu đựng bao nhiêu thử thách, nước mắt tôi cũng không rơi như thế này. Tôi úp mặt vào vai chú. Chú vỗ vỗ vào lưng tôi nghẹn ngào: “Cái thằng nhóc này…”, rồi chú cũng khóc.
Sau này, tôi mới biết, cuộc chia tay không báo trước của chú có kế hoạch từ trước, ngay sau khi có vụ vây bắt ma túy lớn đó xảy ra.
- Thế đấy - chú Thòong vỗ vai tôi - Đến lúc phải về rồi chứ?
- Vâng ạ - tôi đưa tay lên lau nước mắt - Cháu đã thực hiện được giấc mơ của mình là đi thật xa, giờ đã đến lúc cháu phải trở về để thực hiện lời hứa của mình.
- Ngày mai, ta cùng về lại Cổng Trời.
- Rõ!
*
Trời vừa chớm sang chiều, Cổng Trời đã xẩm xẩm tối. Dưới cánh rừng hoa mận trắng, hoa cải vàng có hai người lính vừa bước xuống xe. Người lính già đi trước, người lính trẻ theo sau cùng đi lên đèo. Họ bước vội vã xuyên qua những tán cây vội vàng. Xa xa, phía cuối con dốc, chỗ khúc quanh vào bản, sau những rặng hồng chín rực như lửa, Cổng Trời dần hiện ra trong mù sương khiến hai người vội vàng. Thật chẳng có con đường nào mà lại đi đến sốt ruột bằng con đường trở về nhà đến thế…
