Chiếc giường gấp mua ở vỉa hè phố Hàm Long gần 20 năm trước kêu cót két mỗi khi trở mình. Gần tới cái tuổi xưa nay hiếm, xương cốt cũng bắt đầu cót két như chiếc giường cũ mỗi khi trở trời.
Tôi ngồi dậy mở tủ, lấy chiếc áo lính năm xưa khoác thêm vào người. Đêm mùa xuân lạnh, khiến lòng tôi nhớ một đêm xuân rạo rực khác 50 năm trước. Một đêm tuổi trẻ sông Đà khi tôi vừa mới ra trường, đeo quân hàm thiếu úy được hai tháng.
Ngày đó, tôi được điều lên thủy điện sông Đà với số hiệu sĩ quan 80.02.37xx. Công trình thế kỷ này vừa khởi công chưa đầy nửa năm. Khi tôi đến, sông Đà đã giống như một thành phố trẻ đang mọc lên giữa núi rừng. Đường bê-tông chằng chịt ngang dọc khắp mặt bằng. Xe ca Ba Đình chở công nhân ba ca chạy suốt ngày đêm. Khu Tổng bộ bên bờ tả ngạn đã lắp xong những khối nhà cao tầng dành cho chuyên gia Liên Xô và cán bộ công trường. Làng chuyên gia, nơi tôi được phân công làm chánh OTK nằm trên dãy đồi bên suối Đúng, với những block nhà năm tầng trát đá rửa, cây xanh trồng theo phong cách Nga.
Mang danh công trình thanh niên Cộng sản nên đủ mặt anh tài tuổi trẻ, đủ mọi ngành nghề đổ dồn về đây. Có người sau này là lãnh đạo cấp bộ, thì khi ấy mới là phó phòng thi công, hơn tôi vài tuổi và kể chuyện tiếu lâm cũng cuốn hút như chơi đàn gió. Giới văn nghệ có nhiều nhà văn, nhà thơ và công trình thủy điện là nơi ra đời tác phẩm “Con chim biết chọn hạt” của một anh trong số đó.
Thiếu úy tôi không có khiếu viết văn nhưng đang khoái dịch tập truyện tiếng Nga sang tiếng Việt, lại đang giữ vị trí “có mầu” ở làng chuyên gia, nên căn phòng của tôi luôn là chỗ lui tới tán gẫu của nhiều người trong số họ. Chính một nhà văn nổi tiếng đã lịch sự khen các bản dịch của tôi:
- Dịch khá lắm! Lên đủ chất thơ trong văn xuôi bàng bạc của Pautovski!
Tôi phụ trách công tác KCS, ngoài việc chính là kiểm tra nghiệm thu các hạng mục công trình dân dụng, tôi còn có trách nhiệm phải đọc biển lý lịch gắn trên thành các thùng hàng đến từ Liên Xô, để biết có gì bên trong, cung cách đóng gói của nó như thế nào. Vậy nên khi nào biết hàng được quấn trong chăn dạ hay vải nỉ, là những thứ còn hiếm với Việt Nam ngày ấy, thì tôi lại thu những thứ đó vào một đống, phân phát dần cho bạn bè.
Xa xỉ nhất thời đất nước gian khó là các lọ nước tắm thơm, các hóa chất tẩy mùi xả két nước bồn cầu chuyên gia. Ngoài mùi hương cũng dễ chịu thì cái vỏ chai cũng khá bắt mắt. Thế cho nên cứ ngửi thấy mùi này ở đâu thì người quen của tôi biết ngay tay thiếu úy này đã rộng lòng phát tâm tặng cho các cô nàng mà hắn biết.
Theo chức trách nhiệm vụ, tôi gắn liền với chuyên gia Liên Xô như hình với bóng. Làng chuyên gia có biên chế năm chuyên gia thủy công Liên Xô, đi kèm với họ là năm phiên dịch người Việt, gồm anh chánh văn phòng và bốn nàng phiên dịch xinh tươi vừa đi tu nghiệp chín tháng ở Nga về. Theo chương trình đào tạo tiếng Nga hồi đó, đến năm thứ tư, sinh viên khoa tiếng Nga được đi Liên Xô khoảng 9 tháng để tu nghiệp. Theo nhiệm vụ phân công, nhóm ba người gồm tôi, kỹ sư trưởng Timosenko và em phiên dịch luôn đi kèm với nhau nửa bước không rời, tất nhiên trừ những ngày nghỉ.
Em phiên dịch, để cho tiện bây giờ tôi sẽ gọi là nàng. Nàng ở ngoài Tổng công ty, trong tòa nhà năm tầng thuộc khu ký túc xá dành cho lãnh đạo Tổng bộ và phiên dịch. Ở cùng phòng với nàng là Hiền, ái nữ của một lãnh đạo bộ khi đó. Hiền cũng là phiên dịch và là bạn cùng lớp tiếng Nga với nàng. Tôi ở một phòng trong dãy nhà hai tầng của công ty dân dụng liền kề làng chuyên gia này.
Tôi ham thích ngoại ngữ, nay có bạn nữ cùng môi trường công tác thực hành tiếng Nga lý tưởng, khỏi nói là đã sung sướng thế nào. Nàng thường xuyên tìm cớ đi bên tôi không chỉ trong thời gian làm việc. Mùa hè vào những ngày nắng gắt, nàng để tôi đi với chuyên gia một mình. Chắc nàng sợ nắng gió công trường làm sạm cháy mất làn da trắng ngà. Nàng bảo anh còn giỏi tiếng Nga chuyên ngành hơn em. Anh và kỹ sư trưởng đi với nhau là đủ rồi.
Công trình chúng tôi đang bận túi bụi chạy tiến độ theo biểu đồ Gantt mà chuyên gia và lãnh đạo bộ đã duyệt. Mùa mưa lũ đang ngấp nghé tới gần. Với tinh thần khẩu hiệu: “Cao trình 128 hay là chết”, các đoàn viên thanh niên cộng sản hăng say làm việc quên mình. Ngày đó, nhân vật Pavel Corsaghin trong cuốn “Thép đã tôi thế đấy” là idol thần tượng của tôi.
Một đêm, lúc ca ba đã vào sâu lắm, kỹ sư trưởng cùng chúng tôi mới rời khỏi hiện trường. Khi xuống xe ông vui vẻ nháy mắt nói vui: Hết việc. Bây giờ tôi trả lại đêm mùa xuân cho các bạn. Nàng bắt tôi đưa về nhà qua quãng đường tối, lại bảo tôi lên phòng liên hoan vì hôm đó chúng tôi vừa đổ xong mẻ bê-tông mặt đập cuối cùng. Hiền, bạn cùng phòng với nàng đã về Hà Nội từ chiều. Hôm nay thứ Bảy, Hiền theo xe Hải Âu tuyến “Công trình thủy điện - Hà Nội” về thăm bố mẹ, chiều Chủ nhật mới lên.
Rượu Vodka 3 ngôi sao, cá hộp Nga, kẹo súc-cù-là… lần lượt được bày ra, căn phòng cứ như thể niêu cơm Thạch Sanh đầy dần lên những thức ngon lành. Tôi biết các thứ này nàng mua trong cửa hàng chuyên gia. Mấy bà người Nga bán căng-tin ở đó đều biết nàng là phiên dịch của kỹ sư trưởng Timosenko.
Đêm hôm đó chắc chẳng phải do lỡ tay, nàng rót vodka ra những chiếc cốc thủy tinh Liên Xô nhiều hơn vạch khấc. Mỗi lần cụng ly nàng lại nghiêng đầu bảo “Thế nhé”, thì tôi lại gật đầu mà chẳng biết thế nhé là thế nào. Lại chẳng phải là người biết uống rượu nên tôi say đứ đừ. Nàng đỡ tôi lên giường của nàng. Trong trạng thái bồng bềnh, tôi thấy chiếc khăn mặt bông đã ngâm nước rất ấm lau mặt cho mình, rồi cả người tôi được phủ chườm bằng chiếc khăn nóng rực.
Chưa bao giờ tôi được nếm trải cảm giác dịu dàng như thế, trong suốt cả quãng đời sau này của mình. Tôi mơ màng thiếp đi ngay lập tức, còn nàng sang giường Hiền ngủ. Chúng tôi ngủ cùng phòng trong tình cảm đoàn viên thanh niên vô tư và trong sáng, như Rita tin cậy ôm Pavel ngủ trong cu-pê chuyến tàu hỏa về miền tiểu thuyết chúng ta từng đọc năm nào.
Một tối khác, làng chuyên gia chiếu bộ phim Teheran 43. Tôi và nàng có suất vé đương nhiên. Giai điệu da diết bản nhạc nền ca khúc “Une vie d'amour’” như cứa vào những trái tim như vừa biết chớm yêu. Phim vừa hết, chúng tôi trèo lên ngồi trên đỉnh đồi, nơi đặt bể nước cấp 2.000 m2, ngắm nhìn toàn cảnh làng chuyên gia và công trình thủy điện ở bên dưới. Những ô cửa sổ tầng cao ấm áp ánh đèn. Xa kia dưới ánh trăng, sông Đà lấp lánh trôi xuôi như một dòng thủy ngân đang tan chảy. Nàng lúc lắc mái đầu, những sợi tóc như một dòng sông đen khác, quấn vào ngôi sao trên quân hàm ve áo tôi. Giai điệu tình yêu từ bộ phim như vẫn đang thiết tha lẩn quất. Nàng hỏi mà như lời tuyên ngôn mặc định:
- Cứ yêu nhau tha thiết là sẽ phải chia ly mãi mãi à anh? Mình sẽ không như vậy. Thế nhé!
Tôi ngờ nghệch an ủi:
- Phim hư cấu mà em. Họ làm cho lâm ly để bán vé thôi.
Nàng nhìn tôi, nghiêng đầu tựa vào vai. Không gian lặng đi, có thể cảm thấy những giọt nước mắt ấm nóng đang thấm qua vai áo. Tôi ngồi cứng đơ như phỗng. Cảm giác hết sức bối rối và căng thẳng của một gã trai tân chưa từng va chạm với phụ nữ. Tôi đã biết hôn ai bao giờ đâu. Thấy người ta hôn nhau ở vườn hoa Bách thảo tôi còn ngoảnh mặt đi vì xấu hổ.
Bất chợt, nàng cầm lấy bàn tay tôi luồn vào trong ngực nàng. Tôi bỗng run rẩy, hơi thở dồn dập gấp gáp. Huyết áp nhịp tim, kể cả thân nhiệt như tăng vọt. Mồ hôi anh lính trẻ toát ra như tắm. Trái đất hình như cũng đang dừng quay dù con sông vẫn chảy. Một cảm giác nhẹ bẫng, không trọng lượng bềnh bồng, rơi mãi, rơi mãi vào vô cùng. Trí não nổ bùng một phát tựa cầu chì nổ tung khi đoản mạch. Tôi như hóa đá, toàn bộ cơ thể lạnh ngắt như người đã chết được mươi ngày, sợ hãi rụt phắt tay lại. Nàng thảng thốt kêu lên:
- Trời ơi. Anh bị cảm hay sao mà người lạnh toát thế này. Để em đưa anh đến trạm y tế.
Đến trạm xá Tổng bộ, thân thể anh lính vẫn còn run rẩy. Tôi được y sĩ trực cho uống nước gừng nóng không đường, thêm mấy viên thuốc cảm APC.
Đưa tôi về đến phòng, nàng bỏ về khu năm tầng của mình ngay dù đường đêm mất điện tối đen. Hai hôm sau bình tĩnh lại, tôi tìm cách gặp riêng để giãi bày chuyện tình cảm buổi tối hôm ấy, thì nàng không cho gặp.
Kỹ sư trưởng Timosenko hết kỳ hạn công tác về nước, nhường chỗ cho các kỹ sư lắp máy sang, cùng lúc tôi nhận quyết định về đơn vị mới. Tôi có hai ngày để làm các thủ tục bàn giao, tạm biệt sông Đà. Tôi sang Tổng bộ tìm đến phòng nàng, mong có một đêm đi bên nhau dưới trăng để nói hết lòng mình, nhưng ở đó chỉ gặp Hiền. Hiền nói nàng đã được điều về Hà Nội.
Tôi buồn bã trở về khu hai tầng. Giai điệu bài hát Tiếng gọi sông Đà văng vẳng qua hệ thống loa phóng thanh công trường, lẫn trong tiếng gió núi rì rào. “Sông Đà, sông Đà âm vang tiếng máy reo. Sông Đà, sông Đà ta đi xây ước mơ. Sông Đà, sông Đà ơi cho mùa xuân tiếng hát. Câu tình ca bát ngát con sông đang gọi ta…”.
Tôi kéo chăn, trở mình trên chiếc giường cũ. Ngoài cửa sổ trăng hạ tuần đang mọc, hắt bóng rặng xà cừ đổ dài trên ban-công. Những cây phượng, hoàng lan, dã hương chúng tôi trồng ở làng chuyên gia sông Đà ngày đó giờ hẳn đã thành cổ thụ. Nhưng mối tình vụng dại thời trai trẻ của tôi vẫn không chịu già. Nó vẫn đau đáu lớn lên cùng những đổi thay của đất nước, lớn lên và rạo rực trong cuộc đời riêng tôi.
Không biết giờ này em đang ở đâu?
