Kỳ 2: Mang đến những điều thật sự cần
Chuyện cần câu - con cá
Năm 2017, khi tròn 18 tuổi, Đỗ Văn Hưng được người bác ở Gia Lai đưa đến Trung tâm Công tác xã hội Thanh niên TP Hồ Chí Minh nhờ giúp đỡ. Tại đây, Hưng cùng một số trẻ em khó khăn khác được hỗ trợ chỗ ở “0 đồng” ngay tại quận 1 và giới thiệu học nghề miễn phí. Sau nhiều ngày suy nghĩ, Hưng chọn học nghề bếp. Học gần hai năm, ra nghề, giờ Hưng đang đứng chảo tại một quán ăn ở quận 3 với mức thu nhập sáu triệu đồng/tháng. Thời điểm hiện tại, Hưng đã dọn ra ngoài ở trọ, nhường phần ưu ái đó cho những bạn trẻ khó khăn hơn. “May mà lúc đó em được đưa đến trung tâm thì mới có ngày hôm nay. Công việc lương không quá cao nhưng được làm nghề mình thích, tự lo được cho bản thân, với em như vậy đã là thành công bước đầu. Trong phòng có hai anh còn được học bổng ra nước ngoài học nữa. Tụi em mong sao sẽ có thêm nhiều bạn trẻ khó khăn như mình được giúp đỡ đúng lúc để có được hành trang vào đời. Nói là miễn phí nhưng chỗ ở ấm cúng, đầy đủ tiện nghi, mấy anh chị thì hỏi thăm, hướng dẫn đủ thứ, chỗ học cũng đàng hoàng lắm, em biết ơn nhiều lắm”, Hưng vui vẻ cho hay.
Vài năm nay, thông qua dịch vụ Hỗ trợ khẩn cấp, Trung tâm Công tác xã hội Thanh niên TP Hồ Chí Minh đã tiếp nhận 450 trường hợp cần vào khu tạm trú, hỗ trợ nơi ăn ở tạm thời và một phần chi phí cho những trường hợp người bệnh khó khăn từ các tỉnh đến thành phố điều trị, nạn nhân bạo hành, trẻ lang thang… Trung tâm còn kết nối với Trường Nghiệp vụ nhà hàng TP Hồ Chí Minh giới thiệu gần 80 bạn trẻ khó khăn đến học nghề miễn phí, đồng thời hỗ trợ rất nhiều suất học bổng cho các em như một cách động viên tinh thần. Bên cạnh các hoạt động công tác xã hội, hỗ trợ thanh niên nghèo tại thành phố, trung tâm còn thường xuyên tổ chức các chương trình nhân ái đến các tỉnh vùng sâu, vùng xa.
Về công tác tại Trung tâm Công tác xã hội Thanh niên TP Hồ Chí Minh gần 10 năm nay, anh Võ Quốc Bình, Trưởng phòng Kết nối tình nguyện thấm cái gọi là niềm vui, nỗi buồn của người làm công tác xã hội. Năm nào cũng vậy, chương trình cho trẻ em nghèo tại thành phố chưa xong, anh cùng gần 10 đồng nghiệp lại tất bật tìm kiếm cộng tác viên, chuẩn bị cho các hoạt động nhân ái tại nhiều tỉnh, thành phố khác. Đó là chưa kể tình huống phát sinh khẩn cấp như thiên tai, dịch bệnh. Cứ vậy quần quật suốt năm, không ngơi tay chân, không ngưng đầu óc.
Bình Phước, Cà Mau, Bến Tre... và nhiều khu vực vùng sâu, vùng xa khác, ở mỗi nơi đặt chân tới, những cán bộ làm công tác xã hội như anh Bình luôn đi tới tận nhà dân trao quà, hỏi thăm, động viên. Anh nói, quà ít hay nhiều đâu bằng trao cái họ cần kèm lời động viên. Mà quà giờ cũng thay đổi dần để thay đổi cách nghĩ của bà con ở địa bàn khó khăn. Nếu như trước kia chỉ toàn tiền mặt, gạo mắm, dầu ăn, bột ngọt thì nay kèm theo cái mũ bảo hiểm hay con giống, hạt giống. Còn với trẻ em vùng sâu, vùng xa, trung tâm không ngại mời các chuyên gia đến tận nơi trang bị kỹ năng phòng, chống xâm hại, kiến thức giới tính trong các chương trình giao lưu, tặng quà, hội chợ ẩm thực. Anh Bình bộc bạch: “Mưa dầm thấm lâu, nhờ có kiến thức bổ ích đó mà trẻ em nhiều vùng sâu, vùng xa đã biết cách tự bảo vệ mình. Bà con có con giống, hạt giống lại càng chăm canh tác, cải thiện cuộc sống. Tụi mình kêu gọi các nguồn vận động khó khăn lắm, nên làm gì cũng phải tính toán kỹ để có được hiệu quả lâu. Mình giúp lúc ngặt, tạo điều kiện để người nghèo chủ động xoay xở cuộc sống sẽ ý nghĩa hơn là cứ đem quà tới, đặt đó, rồi đi”.
Nhìn từ góc độ người nhận
Suốt đợt lũ, nhà của T. Hữu nằm trong thôn Tà Cu, xã Húc, huyện Hướng Hóa (Quảng Trị), bị cô lập bởi sạt lở, khi đó em đang ở trọ xa nhà. Hữu gọi điện thoại cho bố hơn mười lần mỗi ngày nhưng đều không có tín hiệu. May mắn Hữu lại là một tình nguyện viên trẻ của Plan International Quảng Trị. Khi tham gia hỗ trợ phát quà cứu trợ, em đã gặp được bố - người đã phải đi bộ 18 km từ nhà đến điểm nhận cứu trợ.
Xây dựng đội ngũ tình nguyện viên trẻ người địa phương là một chiến lược thông minh của Plan International trong quá trình thực hiện các dự án phát triển, vừa là mang lại cơ hội tự trau dồi, học hỏi cho các em, vừa xây dựng đội ngũ kế cận có kinh nghiệm, dạn dĩ và chuyên nghiệp hơn ở cơ sở.
Plan International Vietnam là tổ chức phi chính phủ quốc tế đầu tiên tiếp cận và hỗ trợ hai tỉnh Quảng Bình và Quảng Trị sau thiên tai. Đây cũng là địa bàn hoạt động của Plan trong 20 năm qua với trọng tâm là công tác bảo vệ trẻ em, đặc biệt là trẻ em gái. Plan hiện có 10.000 trẻ bảo trợ thuộc 30 xã trên địa bàn hai tỉnh. Gần đây đã mở rộng công tác cứu trợ sang tỉnh Kon Tum. Sự chu đáo và thấu hiểu đối tượng thể hiện ngay trong những suất quà hỗ trợ khẩn cấp của Plan International Việt Nam tại các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị và Kon Tum, được thực hiện sau khi đã đánh giá nhu cầu thực tế, lấy ý kiến địa phương và sự tư vấn của những người có kinh nghiệm thực tiễn. Các hoạt động liên quan đến phục hồi sớm được tiếp tục trao đổi với đối tác, những người hưởng lợi để được triển khai một cách thiết thực và hiệu quả nhất.
Quản lý Chương trình Hỗ trợ khẩn cấp và Phục hồi sớm sau thiên tai Plan International Việt Nam, bà Phạm Thu Ba cho biết, ý kiến từ cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng hoạt động và chương trình của tổ chức Plan International, đặc biệt trong công tác ứng phó thiên tai. Trong quá trình đánh giá tình hình cũng như hoạt động cứu trợ, Plan luôn lắng nghe ý kiến bà con dưới nhiều hình thức, từ thăm hỏi, xây dựng hòm thư góp ý tới trò chuyện cùng cán bộ địa phương. Trên thực tế, bà con có thể báo cáo lại những đối tượng cố tình quấy rối hay lợi dụng công tác cứu trợ sai mục đích. Việc lấy ý kiến cộng đồng cũng giúp bà con chủ động trong công tác phục hồi sau thiên tai. Khi biết được hoạt động cứu trợ của Plan diễn ra ngày nào, tổ chức ở đâu, trong mỗi suất quà có những gì, sử dụng trong vòng bao lâu, bà con có thể tự lên lịch trình sinh hoạt, kế hoạch di chuyển hợp lý và an toàn nhất.
Ông Nguyễn Trần Nguyên, Cán bộ Quản lý của Plan International vùng Quảng Trị nhấn mạnh, bà con có thể giúp Plan lên kế hoạch phù hợp và hiệu quả khi biết được tình hình thực tế, từ đó xác định gói quà hỗ trợ khẩn cấp có phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân? Địa điểm phân phát quà cứu trợ có dễ tiếp cận? Tình hình thời tiết ngày hôm đó có ủng hộ hay không?… “Tất cả những câu hỏi này đều giúp Plan đưa ra những phương án hoạt động hiệu quả, thực hiện những thay đổi cần thiết nhằm mang lại sự hỗ trợ tốt nhất cho cộng đồng”, ông cho biết. Theo ông, đội ngũ tình nguyện viên và cộng tác viên trong cộng đồng đóng vai trò hết sức quan trọng để thúc đẩy gắn kết hoạt động tại địa phương. Plan nhận được sự tham gia từ các lực lượng địa phương trong nhiều lĩnh vực như y tế, giáo dục, các tình nguyện viên về biến đổi khí hậu, khắc phục thiên tai, ngay trong hoạt động cứu hộ, cứu trợ trong thiên tai cũng là thông qua nội lực địa phương, vai trò của nguồn lực cộng đồng là đội ngũ cán bộ thôn, xã...
Theo Plan International Vietnam, để thực hiện hỗ trợ người dân Quảng Bình, Quảng Trị và Kon Tum sớm phục hồi và ổn định đời sống sau thiên tai, tổ chức đã huy động số tiền 26,3 tỷ đồng và dự kiến giải ngân trong sáu tháng, chia làm ba giai đoạn, hỗ trợ trực tiếp cho 110.000 người, tại 22.000 hộ gia đình, trong đó gồm 28.000 trẻ em và gần 50% trong số đó là trẻ em gái, đặc biệt ưu tiên gia đình có thiệt hại về người, các hộ có người khuyết tật, trẻ nhỏ hoặc phụ nữ đang mang thai/nuôi con nhỏ, các hộ nghèo và gia đình trẻ bảo trợ. Ba giai đoạn hỗ trợ sẽ bao gồm: hỗ trợ khẩn cấp lương thực, thực phẩm và đồ dùng thiết yếu; giai đoạn hai hỗ trợ tiền mặt, vệ sinh môi trường và giúp trẻ em quay lại trường học và giai đoạn ba tập trung phục hồi sinh kế do thanh niên địa phương xây dựng và làm chủ. Bà Sharon Kane, Giám đốc quốc gia tổ chức Plan International nhấn mạnh: “Chúng tôi luôn quan tâm đến việc trẻ em gái bị ảnh hưởng ra sao trước thiên tai và đặt nhu cầu của các em lên hàng đầu. Chúng tôi bảo đảm tiếng nói và vai trò của các em được phản ánh trong mọi khâu của quá trình, từ việc hỗ trợ gì hay hỗ trợ như thế nào. Công tác hỗ trợ sẽ không bao giờ hiệu quả nếu không xuất phát từ chính nhu cầu của các em”.
(Còn nữa)
