Thời gian thực hiện không quá sáu tháng
Theo phương án đề xuất do Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, Nhà nước sẽ đưa ra gói hỗ trợ khoảng 23.000 tỷ đồng (1 tỷ USD) hỗ trợ người dân thông qua việc làm ngắn hạn, tạm thời với những việc làm không đòi hỏi kỹ năng (lao động phổ thông); ưu tiên người thuộc diện hộ nghèo, người mất việc làm không được hưởng trợ cấp thất nghiệp. Tiền công được trả theo ngày, với mức lương ngày theo lương tối thiểu vùng (vùng 2 hiện nay khoảng 150.000 đồng/ngày). Đối tượng ưu tiên cho các công việc này là người lao động (NLĐ) thuộc diện hộ nghèo, mất việc làm không được hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Tùy thuộc đặc điểm từng địa phương, gói hỗ trợ sẽ tập trung vào các dự án phúc lợi cộng đồng như: Làm, sửa chữa đường sá; trồng cây xanh, làm đẹp cảnh quan công cộng; công trình nước như trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và đời sống; tổ chức, sửa chữa nơi chứa rác và dọn vệ sinh, phân loại rác; sửa chữa kênh mương, thủy lợi; tổ chức, sửa chữa nơi vui chơi cho trẻ em, trường học; sửa chữa, dọn dẹp cống rãnh trên địa bàn.
Dự kiến, 70% ngân sách là chi trực tiếp cho NLĐ; các khoản chi khác như mua nguyên vật liệu và công tác quản lý không quá 30%. Thời gian thực hiện gói hỗ trợ này không quá sáu tháng. Các xã không sử dụng hết sẽ nộp lại ngân sách. Việc này sẽ được chính quyền và các tổ chức đoàn thể, chính trị xã hội tại địa phương, cộng đồng dân cư giám sát. Việc tổ chức thực hiện bảo đảm thủ tục hành chính được cắt giảm, nguồn lực được chi trả đến tay người dân, tập trung vào người khó khăn, người bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 hoặc thiên tai.
Cũng theo đề xuất, các khoản hỗ trợ được triển khai ngay, số lượng người hưởng lợi trực tiếp cao, từ đó tạo tâm lý phấn khởi, tích cực trong hoạt động kinh tế. Đặc biệt, chính sách này tạo điều kiện để người gặp khó khăn (mất việc làm, mất thu nhập), không bị đẩy vào đường cùng.
Lao động tự do không bị bỏ rơi
Trước đó, ngày 1/7, Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 68 với gói hỗ trợ lần thứ hai có tổng kinh phí hơn 26.000 tỷ đồng. Theo đó, đã bổ sung thêm 12 chính sách hỗ trợ NLĐ và người sử dụng LĐ gặp khó khăn do đại dịch Covid-19.
Đối với NLĐ có hợp đồng lao động, đáng lưu ý là các chính sách: Hỗ trợ đào tạo duy trì việc làm cho NLĐ. Theo đó, người sử dụng LĐ được hỗ trợ kinh phí đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp. Mức hỗ trợ cao nhất là 1.500.000 đồng/NLĐ/tháng và thời gian hỗ trợ nhiều nhất sáu tháng. Hồ sơ đề nghị hỗ trợ được nộp trong thời gian từ ngày 1/7/2021 đến hết 30/6/2022. Chính sách hỗ trợ NLĐ tạm hoãn hợp đồng lao động, nghỉ việc không hưởng lương. NLĐ được hỗ trợ một lần như sau: Từ 15 ngày liên tục trở lên đến dưới 1 tháng mức 1.855.000 đồng/người; từ 1 tháng trở lên mức 3.710.000 đồng/người. NLĐ ngừng việc được hỗ trợ một lần 1.000.000 đồng/người. NLĐ chấm dứt hợp đồng lao động được hỗ trợ một lần 3.710.000 đồng/người.
Đặc biệt, đối với nhóm lao động không có hợp đồng (lao động tự do) và một số nhóm đặc thù khác, Chính phủ đưa ra mức hỗ trợ tối thiểu, rồi phân quyền về địa phương tự xây dựng tiêu chí và mức hỗ trợ. Lao động tự do không còn nhận hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách với mức tối đa 3 triệu đồng mỗi người như trước đây. Tỉnh, thành phố căn cứ điều kiện cụ thể, khả năng ngân sách để xác định người được hưởng và mức hỗ trợ cụ thể, song không thấp hơn 1,5 triệu đồng/người hoặc 50.000 đồng/ngày.
Việc xác minh thông tin nhóm này là bài toán khó với nhiều địa phương, trở thành một trong những “điểm nghẽn” của gói hỗ trợ cũ. Theo thống kê, năm 2020, gói 62.000 tỷ đồng hỗ trợ được cho hơn 1 triệu lao động tự do, trong khi cả nước có hơn 19,5 triệu người làm việc trong các cơ sở kinh doanh dịch vụ nhỏ lẻ, đặc trưng không có hợp đồng, không hưởng lương cố định, không tham gia BHXH bắt buộc.
Tại họp báo Chính phủ thường kỳ chiều 1/7, Bộ trưởng Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) Đào Ngọc Dung cho biết, Chính phủ đặc biệt nhấn mạnh chăm lo cho nhóm lao động tự do. Đây là nhóm bị ảnh hưởng sâu và trực tiếp, nhưng cũng khó triển khai nhất.
Tháng 4/2020, Bộ LĐ-TB&XH tham mưu Chính phủ ban hành Nghị quyết 42 (gói an sinh 62.000 tỷ đồng) hỗ trợ NLĐ, doanh nghiệp, hộ kinh doanh bị ảnh hưởng bởi dịch. Sau hơn một năm triển khai, gần 13,2 triệu người nhận được hỗ trợ trực tiếp bằng tiền mặt trích từ ngân sách nhà nước. Thực tế, tỷ lệ giải ngân toàn gói thấp. Bộ LĐ-TB&XH lý giải, gói hỗ trợ chưa từng có tiền lệ, nhóm hỗ trợ rộng, thuộc mọi thành phần kinh tế, trong khi chỉ có 2 - 3 tuần để nghiên cứu, ban hành chính sách ngay, khiến quá trình đánh giá tác động và lấy ý kiến góp ý chưa thật sự đầy đủ, chưa sát thực tiễn khiến NLĐ khó tiếp cận...
