Họa sĩ Nguyễn Thanh Vũ
“Thổi hồn hiện đại vào sáng tác đề tài lịch sử”
Thế hệ đi trước là những người có kiến thức, kinh nghiệm, họ biết trân trọng lịch sử, văn hóa, di tích bản địa. Còn người trẻ thường chú trọng về công nghệ, sự tiến bộ của các thiết bị thông minh. Thực tế khi tôi đi khảo sát, làm những đồ án kiến trúc và các cuộc nghiên cứu về cách ứng xử của con người đối với di tích, di sản, kết quả thường thấy là còn ít người trẻ hiểu giá trị lịch sử, văn hóa. Vì vậy, bằng sáng tác, tôi muốn thổi một cái hồn hiện đại cho những tác phẩm kiến trúc mang phong cách cổ của mình, để các bạn trẻ có cái nhìn mới lạ hơn trong tiếp cận lịch sử qua nghệ thuật.
Tôi vẽ không chỉ đơn giản để có tranh đẹp, hoặc muốn giới thiệu mình là ai hay hy vọng mọi người sưu tập tranh của mình, mà muốn góp một phần sức mình vào việc lưu giữ những cột mốc vàng son của lịch sử Việt Nam.
Nhà văn Nguyễn Trương Quý
“Làm mới phải có cơ sở khoa học”
Ngày nay nhiều di tích lịch sử đang có phương thức đổi mới cách tiếp cận và đưa các thông tin lịch sử đến với giới trẻ. Đây là xu hướng tất yếu. Bản thân di tích chỉ thật sự sống khi được diễn giải và bóc tách nội dung bên cạnh việc bảo tồn vật thể. Người tham quan di tích phải được hướng dẫn cách “đọc” di tích thông qua các loại hình đa phương tiện khác nhau. Tất nhiên là cần bắt nguồn từ các dữ liệu lịch sử nguyên gốc và phải có ý thức tôn trọng thông tin nguyên gốc.
Các di tích lịch sử gần đây mới bắt đầu chú ý đến phát triển hoạt động tương tác tại chỗ để thu hút giới trẻ, như cách bố trí trưng bày thu hút người xem, không gian trưng bày... Tôi nghĩ, những thay đổi đó đều theo chiều hướng tốt và tạo nhiều cơ hội khám phá kỹ hơn cho giới trẻ.
Tuy nhiên, sự thay đổi trong cách tiếp cận của các khu di tích có làm mất những giá trị vốn có của nó hay không thì phải tùy vào mục đích khai thác di tích. Có những di tích cần tôn trọng nghiêm ngặt hiện trạng và tránh tuyệt đối những can thiệp của các phương tiện hiện đại để tồn giữ bản gốc, nhưng cũng có những di tích cần có sự bổ trợ rất nhiều của hoạt động đương đại. Thay đổi nào cũng phải dựa trên những phương pháp nghiên cứu khoa học được đồng thuận của các nhà chuyên môn và sự tham vấn cộng đồng, nhất là đồng thuận của chủ thể văn hóa, những người hay cộng đồng đang được coi là chủ sở hữu của di tích.
Khi nói về gợi mở phương thức tương tác giữa những di tích lịch sử đến giới trẻ, tôi nghĩ các phương tiện nghe nhìn, các ứng dụng thực tại ảo hay các sản phẩm tương tác kỹ thuật số là một vài cách thức lôi cuốn họ. Tuy nhiên, giới trẻ cũng phải chủ động tìm hiểu bằng văn bản, bằng nội dung đọc, nghiên cứu để rút ra tri thức cho mình chứ không thể ỷ lại các món dọn sẵn. Nếu không có nhu cầu và mong muốn tìm hiểu thực sự thì mọi phương tiện đều không giải quyết được gì.
Đạo diễn, NSƯT Tạ Tuấn Minh
“Sáng tạo nghệ thuật về lịch sử phải hấp dẫn”
Mỗi loại hình nghệ thuật đều có đặc trưng riêng để tăng sức hút của lịch sử đến giới trẻ. Vì vậy, cách thể hiện và tiếp cận giới trẻ cũng có nhiều hình thức khác nhau. Tuy nhiên, tựu chung lại đều nhằm khơi gợi lòng yêu nước và tự hào dân tộc của thế hệ trẻ. Muốn để họ yêu lịch sử nước nhà, khi sáng tạo những tác phẩm nghệ thuật về lịch sử phải hấp dẫn, không sáo rỗng và khô cứng. Phải tôn trọng sự kiện lịch sử, con người lịch sử... Lịch sử mà méo mó, xộc xệch, biến dạng... là có tội với tiền nhân, với thế hệ trẻ bây giờ. Đồng thời, phải có những đánh giá, những góc nhìn mới, những lát cắt để nhìn nhận lịch sử, đặt thời đại, con người... đúng với sự kính trọng, tôn nghiêm trước cả một quá trình dựng nước và giữ nước.
Sinh viên ngành Y dược - Tạ Nguyễn Lan Anh
“Thay đổi là rất cần thiết”
Ở thời đại 4.0 hiện nay, mình thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận của các di tích lịch sử rất cần thiết. Giới trẻ dành khá nhiều thời gian cho các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Instagram,... nếu biết cách phát triển, quảng bá cùng với việc các di tích lịch sử thay đổi phương thức tiếp cận thì sẽ thu hút rất đông các bạn đến tham quan...
Trước kia, mình đến Văn Miếu để cho biết chứ không có ý định quay lại. Nhưng gần đây Văn Miếu có triển lãm tranh về đề tài lịch sử, viết chữ ông đồ để thu hút các bạn trẻ đến. Đây chính là lý do mình quyết định quay trở lại Văn Miếu. Cách thay đổi này rất mới mẻ, tạo hứng thú cho mình và mọi người.
Mong các khu di tích sẽ có những cách tiếp cận mới lạ và độc đáo hơn nữa. Như tạo lập mô hình không gian ba chiều cho người tham quan hứng thú hơn. Những món quà nhỏ tặng kèm cho du khách cũng sẽ là những kỷ niệm cho mỗi người. Ngoài ra, trên các trang web quảng bá về các địa chỉ đó, cần đa dạng hóa bằng cách dịch ra nhiều các thứ tiếng khác nhau để khách quốc tế dễ tìm hiểu hơn.
