Song trong thực tế vẫn còn không ít chính sách chưa đi đúng trọng tâm, thiếu đồng bộ, chậm đi vào cuộc sống hoặc “theo đuôi thiệt hại”. Vì vậy không ít giải pháp được thực thi theo kiểu “đau đâu bôi thuốc đó” chứ chưa phải dựa trên các dự báo khoa học, “xét nghiệm” hay “kết quả tầm soát bệnh” để phòng tránh hiệu quả. Chính sách luôn bị “độ trễ” khi đến người dân.
Lại có những chính sách không phát huy tác dụng. Nhiều nông dân phấn khởi trước chính sách hỗ trợ “cơ giới hóa nông nghiệp”. Nhưng Quyết định 63/2010/QÐ-TTg chỉ cho phép hỗ trợ lãi suất ngân hàng cho người dân mua máy có tỷ lệ nội địa hóa ít nhất 60%. Nên họ đành “từ chối hỗ trợ”, chọn máy ngoại giá cả chấp nhận được, tiện dụng và chất lượng hơn. Chính sách thì tốt, nhưng chưa tính toán khoa học nguồn lực, vốn để thực thi chính sách.
Mô hình “Cánh đồng lớn” được ca tụng, nhưng cũng bị vướng do nông dân tham gia “Cánh đồng lớn” thì hộ gia đình mất suất hỗ trợ giống, mua máy nông nghiệp, hệ thống sấy lúa, địa phương mất suất hỗ trợ đầu tư kênh mương thủy lợi… Trong khi những vấn đề lớn như chính sách tích tụ ruộng đất, bảo đảm tỷ lệ vốn cổ phần của nông dân, cổ phần của DN trong nước... để loại hình công ty cổ phần này không bị thao túng trên sàn chứng khoán vẫn đang trong giai đoạn... nghiên cứu.
Thực tế đang cần một hệ thống các cơ chế, chính sách đồng bộ, căn cơ, điều kiện vật chất bảo đảm thực thi cho sự phát triển nói chung và cho tam nông nói riêng. Nông dân cần “cung hàng sỉ” ổn định lâu dài hơn là chính sách cấp “hàng lẻ” nhất thời. Tư duy làm chính sách cần được đổi mới mang tính chủ động, dựa vào thế mạnh, tiếp cận theo chuỗi giá trị sản phẩm chủ lực vùng.
Ðể có được một cơ chế, chính sách đặc thù cần tư duy tiếp cận thực tiễn - thước đo hiệu quả của cơ chế chính sách, cũng như cần rà soát lại các cơ chế, chính sách cho tam nông. Phải gắn lợi ích của nông dân, DN với định hướng và quy hoạch của Nhà nước và chủ động trước biến động của thị trường, thay vì sự “bị động theo đuôi” bằng tính chủ động hỗ trợ để làm tốt. Cần những sửa đổi mạnh dạn để chuyển đổi nông nghiệp sang một mô hình khác, chứ cứ lắt nhắt một ít chính sách trợ giúp, hỗ trợ... có tính đối phó, theo đuôi thiệt hại và giải pháp “xức thuốc đỏ” như vừa qua thì rõ ràng chưa thấm vào đâu...
