Biết là nguy hiểm, nhưng…
Hiện nay, nhiều khu nhà tập thể cũ tại các quận Thanh Xuân, Hai Bà Trưng, Đống Đa, Hoàn Kiếm… tiềm ẩn rất nhiều hiểm họa, nguy cơ xảy ra tai nạn do đã xuống cấp, quá hạn sử dụng từ lâu. Theo thống kê, hiện thành phố có khoảng hơn 1.500 nhà tập thể cũ, trong đó có 42 nhà thuộc diện nguy hiểm, hai nhà nguy hiểm cấp độ D (mức cực kỳ nguy hiểm), 39 nhà ở cấp độ C và một nhà cấp độ B. Đối với hai nhà tập thể nguy hiểm ở cấp độ D là nhà G6A Thành Công và đơn nguyên 1 nhà A Ngọc Khánh, TP Hà Nội đánh giá cần phải di dời gấp. Tại những tòa nhà này, tường đã tróc vữa từng mảng, thậm chí xiêu vẹo, đổ nát. Người ta phải gia cố thêm khung sắt vào các dầm hành lang để chống đỡ chịu lực, song đây chỉ là giải pháp tạm thời, khả năng đổ sập có thể xảy ra bất kỳ lúc nào.
Năm 2015, vụ sập căn biệt thự cổ ở số 107 Trần Hưng Đạo (quận Hoàn Kiếm) là lời cảnh báo về tình trạng mất an toàn tại những biệt thự cổ, nhà tập thể cũ tại Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung. Thế nhưng, bất chấp cảnh báo về mức độ nguy hiểm của các khu tập thể cũ, nhiều hộ dân vẫn ở lại nơi mà họ đã gắn bó mấy chục năm qua mà không di dời đi nơi khác.
Trước những khó khăn, vướng mắc, TP Hà Nội liên tiếp đặt ra các mục tiêu, nhiệm vụ và đề ra biện pháp quyết liệt nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai cải tạo, xây dựng lại nhà tập thể cũ, đồng thời tích cực đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân. Nhưng đến thời điểm này, nhiều hộ dân chưa đồng ý di dời, vẫn cố bám trụ trong những căn nhà xập xệ, không bảo đảm an toàn. Khi được hỏi vì sao cứ cố gắng bám trụ lại nơi nguy hiểm, nhiều người cho rằng, bây giờ không biết chuyển đi đâu và đã quen nếp sống ở nơi hiện tại.
Theo thống kê của Sở Xây dựng Hà Nội, đến nay, tổng số chung cư cũ được cải tạo, xây dựng lại mới đạt khoảng 1%. Điều này đồng nghĩa nhiều người dân vẫn đang sinh sống trong các khu nhà đã xuống cấp, hạ tầng kỹ thuật yếu kém, không bảo đảm chất lượng sống cũng như công tác vệ sinh môi trường, phòng cháy chữa cháy… Hiểm họa có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
Chờ đợi một giải pháp
Mới đây, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 7020/QĐ - UBND thành lập Tổ chuyên gia để nghiên cứu, hoàn thiện các cơ chế, chính sách đặc thù của UBND thành phố; hoàn thiện Đề án về cải tạo, xây dựng mới các nhà chung cư cũ.
Phó Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết, UBND thành phố đã giao cho 19 nhà đầu tư triển khai lập nghiên cứu, lập ý tưởng quy hoạch cải tạo, xây dựng lại 30 khu chung cư cũ trên địa bàn. Để thực hiện quy hoạch, bảo đảm quy trình, thành phố đã giao các sở, ngành, UBND các quận cung cấp số liệu về hiện trạng đất đai, dân số, chỉ giới, ranh giới nghiên cứu, làm cơ sở để nhà đầu tư được giao nghiên cứu lập quy hoạch. Hiện có năm khu đã lập xong đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 đang được Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội thẩm định để trình UBND thành phố phê duyệt.
UBND thành phố Hà Nội cũng yêu cầu các nhà đầu tư chủ động phối hợp chặt chẽ với các quận, phường có liên quan tổ chức khảo sát, điều tra xã hội học bổ sung để làm cơ sở đề xuất ý tưởng quy hoạch theo hai phương án. Phương án một là theo đúng tầng cao và chỉ tiêu dân số theo quy hoạch, quy chế cao tầng được duyệt; phương án hai là điều chỉnh chiều cao, chỉ tiêu để bảo đảm cân đối tài chính dự án. Đề cập giải pháp tăng chiều cao theo phương án hai, nhiều ý kiến cho rằng sẽ tháo gỡ được vướng mắc về vấn đề tài chính nhưng lại ảnh hưởng quy hoạch của thành phố và tạo thêm áp lực về hạ tầng xã hội, giao thông cho khu vực nội đô.
TS Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Kiến trúc sư trưởng TP Hà Nội cho rằng, cải tạo các chung cư cũ trên địa bàn Thủ đô là việc làm rất khó, vì bảo đảm hài hòa quyền lợi của các bên không phải câu chuyện đơn giản. Câu chuyện về quyền lợi khi bồi thường giải phóng mặt bằng vẫn luôn bức xúc và khó giải quyết.
Thời gian tới, cùng với sự nỗ lực của các cấp chính quyền, sở, ngành chức năng cũng như sự vào cuộc tích cực của chủ đầu tư, sự ủng hộ và đồng thuận của người dân, hy vọng nút thắt trong quá trình cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ trên địa bàn Hà Nội sẽ được tháo gỡ.
