Sự ra đời của Black Friday
Black Friday là sự kiện bán hàng giảm giá có quy mô lớn bắt nguồn từ Mỹ, mở đầu cho mùa mua sắm vào dịp cuối năm. Theo CNN, thông thường Black Friday được ấn định vào ngày thứ sáu cuối cùng của tháng 11 hằng năm, một ngày sau ngày Lễ Tạ ơn truyền thống của phương Tây. Đây là dịp người dân tập trung đông đúc tại các cửa hàng mua sắm chuẩn bị cho Giáng sinh và năm mới. Trong dịp này, cảnh sát và lực lượng chức năng phải làm việc tăng ca để đối phó các vấn đề nảy sinh khi các dịch vụ mua sắm đều quá tải vì lượng người đông đúc tại các cửa hàng, dẫn đến tình trạng lộn xộn trong thành phố.
Daily Mail cho biết, đã có nhiều cách giải thích khác nhau về nguồn gốc cái tên Black Friday. Như có người cho rằng cụm từ này xuất phát từ bang Philadelphia của Mỹ vào những năm 50 của thế kỷ trước, khi cảnh sát sử dụng từ “black” để mô tả những đám đông gồm hàng trăm nghìn người chen chúc nhau để mua sắm vào ngày thứ sáu sau Lễ Tạ ơn và gây ra tình trạng ùn tắc giao thông đen kịt trên các con phố, vỉa hè. Một nghiên cứu khác lại lý giải “black” bắt nguồn từ mầu mực đen trong sổ sách kế toán của các cửa hàng, vì trong các hồ sơ thống kê còn lưu giữ của các cửa hàng thời đó, các nhân viên thường dùng mực mầu đen và thuật ngữ “in the black” để chỉ các khoản lợi nhuận, trái với cụm “in the red” và mầu mực đỏ để chỉ các khoản thất thu. Do vậy, Black Friday ra đời với ý nghĩa là thời điểm “ăn nên làm ra” của các doanh nghiệp. Trong khi đó, nhiều người lại cho rằng, nguồn gốc cách gọi này chỉ đơn giản là đám đông phải xếp hàng chờ cửa hàng mở cửa từ đêm hôm trước. Ngoài ra, còn ý kiến lý giải cụm từ này xuất phát từ việc các chủ đồn điền đem bán hạ giá nô lệ da đen trong thời kỳ nô lệ ở Mỹ; dù vậy, các nhà nghiên cứu đều phủ nhận cách giải thích này.
Tuy Black Friday không phải một ngày lễ chính thức, nhưng những năm gần đây, chính quyền một số bang tại Mỹ cho phép người dân nghỉ làm, khiến dịp này trở thành chuỗi nghỉ bốn ngày (cùng ngày Lễ Tạ ơn trước đó và hai ngày cuối tuần) nhằm thúc đẩy nhu cầu mua sắm. Dần dần, không chỉ tại Mỹ, Black Friday đã trở thành sự kiện mua sắm được chờ đón nhất trong năm ở nhiều nước trên thế giới. Các nước hầu hết đã học theo Mỹ áp dụng hình thức này để kích cầu tiêu dùng trước khi năm cũ kết thúc.
Biếm họa của DAVE GRANLUND
Xu hướng mua sắm trực tuyến
Trong ngày Black Friday, gần như tất cả các mặt hàng, từ thương hiệu bình dân đến thương hiệu nổi tiếng đều giảm giá trung bình 10 - 30%; nhiều mặt hàng giảm giá đến 50 - 70%. Do đó, vào ngày này, người dân ùn ùn đổ ra các siêu thị, cửa hàng bán lẻ để “săn” hàng giá rẻ. Lo ngại những mặt hàng ưa thích bị “nẫng tay trên”, nhiều người đến chờ trước cửa hàng từ đêm hôm trước hoặc từ sáng sớm. Dần dần, vào ngày Black Friday, cảnh tượng xếp hàng dài dằng dặc hay trùm chăn ngủ ngay trên lòng đường trước các siêu thị, trung tâm mua sắm,… đã không còn xa lạ.
Một số báo cáo còn cho thấy tình trạng bạo lực xảy ra trong dịp mua sắm tấp nập. Cụ thể, dịp Black Friday năm 2006 ghi nhận bảy người thiệt mạng và 98 người bị thương trên khắp nước Mỹ do chen lấn, tranh cướp các món hàng ưa thích. Trong những năm tiếp theo, thậm chí các vụ đụng độ và xả súng đã xảy ra chỉ vì lý do tương tự. Các vụ bạo lực ngày một gia tăng và trầm trọng làm phát sinh nhiều vấn đề về an ninh khiến giới chức các nước đau đầu.
Trước tình hình đó, cùng với việc công nghệ thông tin ngày càng phát triển, các siêu thị, nhãn hàng, trung tâm mua sắm và cửa hàng bán lẻ đã bổ sung hình thức mua sắm trực tuyến. Ngay khi vừa ra đời, việc mua sắm qua mạng đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình từ phía người dân. Những năm trở lại đây, ước tính số lượng người mua sắm trực tuyến trong dịp Black Friday đã “ngang ngửa” thậm chí vượt số lượng người mua sắm trực tiếp tại các cửa hàng.
Thành công của hình thức mua sắm mới đã khiến Hiệp hội các nhà bán lẻ của Mỹ (NRF) quyết định cho ra đời sự kiện Cyber Monday. Theo đó, Cyber Monday được ấn định vào ngày thứ hai đầu tiên sau Lễ Tạ ơn. Trong ngày này, các nhãn hàng, trung tâm mua sắm, siêu thị, cửa hàng bán lẻ,… sẽ bán giảm giá hầu hết các mặt hàng khi khách hàng sử dụng hình thức mua sắm trực tuyến qua internet. Thậm chí nhiều siêu thị còn khuyên khách hàng bỏ ý định mua những món hàng được giảm giá trong ngày Black Friday để chờ đến Cyber Monday, thời điểm các món hàng cao cấp hơn được bán với giá thành chỉ nhỉnh hơn Black Friday chút ít.
Kể từ đó, hằng năm, Cyber Monday đã trở thành ngày hội giảm giá trực tuyến lớn nhất của Mỹ. Dù chỉ là hình thức ăn theo sự kiện Black Friday, Cyber Monday đã ghi nhận các con số tăng trưởng ấn tượng, đồng thời cho thấy nhu cầu mua sắm trực tuyến ngày càng được ưa chuộng hơn.
Tại Ấn Độ, “gã khổng lồ” công nghệ Google của Mỹ đã hợp tác với các công ty thương mại điện tử như Flipkart, Amazon và Snapdeal để tạo ra lễ hội mua sắm trực tuyến lớn nhất trong năm. Trong khi đó, kể từ năm 2011, Tập đoàn bán lẻ trực tuyến lớn nhất thế giới Amazon chi nhánh tại Anh bắt đầu chào hàng giảm giá trên website của doanh nghiệp. Một số quốc gia như Australia, Đức, Pháp, Nam Phi, Colombia, Ireland, New Zealand,… cũng tổ chức ngày mua sắm trực tuyến rầm rộ trong những năm gần đây.
Theo báo cáo của Công ty phân tích thị trường Adobe Analytics, tại Mỹ, kể từ đầu tháng 11 đến trước sự kiện Black Friday năm nay, người tiêu dùng đã chi 28,6 tỷ USD để mua sắm trực tuyến, tăng gần 18% so cùng kỳ năm ngoái. Dự kiến, riêng việc chi tiêu trực tuyến cho sự kiện Cyber Monday sẽ đạt mức doanh thu lên đến 6,6 tỷ USD.
Giới phân tích cho biết, tránh được tình trạng chen lấn, xô đẩy và bạo lực, đồng thời tiết kiệm được thời gian chính là lý do mà mua sắm trực tuyến đang trở thành xu hướng ưa chuộng của người tiêu dùng. Không chỉ vậy, với việc công nghệ thông tin đang ngày càng trở nên thân thiện và tạo điều kiện thuận lợi cho việc mua sắm, trong tương lai, hình thức trực tuyến sẽ ngày càng chiếm ưu thế vượt trội và trở thành lựa chọn đầu tiên của người tiêu dùng trên toàn thế giới.
