Rất đáng suy nghĩ tiếp bên cạnh những ấn bản và “Tuần đọc Tô Hoài”, có cuộc tọa đàm nhân kỷ niệm mà tại đây, các nhà nghiên cứu, nhà văn, nhà thơ ngoài những hoài niệm, đánh giá sự nghiệp, nghệ thuật văn chương của Tô Hoài nói chung, còn chia sẻ những nhận xét về kỹ năng, kinh nghiệm, nét độc đáo của “ông Dế Mèn” khi viết cho thiếu nhi. Qua đó góp phần lý giải sức hấp dẫn của tác phẩm Tô Hoài với bạn đọc nhỏ suốt nhiều chục năm qua. Cho thấy, sự “cao tay” của ông đáng để những người cầm bút hiện nay soi chiếu, tham khảo.
Tô Hoài viết cho con trẻ, như sự “đọc” ra của PGS, TS Nguyễn Đăng Điệp là “không giả giọng trẻ con để kể chuyện trẻ con… Ông rất hiểu tư duy trẻ thơ, kể với chúng theo cách nghĩ của chúng, lý giải sự vật theo logic của trẻ”. Đặc biệt, “khi cần, ông biết đem vào tác phẩm chất du ký khiến cho độc giả nhỏ tuổi vừa hồi hộp theo dõi, vừa thích thú khám phá”. Sự gợi nhớ của nhà thơ Hữu Việt về một lần “cảnh báo” của Tô Hoài cũng đáng suy nghĩ. Theo đó, có lần nhà văn lo lắng khi trẻ em Việt Nam đang phải “ăn” quá nhiều sản phẩm văn học nhập ngoại, nhất là các loại truyện tranh. Theo ông, cần bồi dưỡng cho các công dân Việt Nam tương lai những tác phẩm văn học mang văn hóa Việt, truyền thống Việt, lịch sử Việt…
Còn các nhà nghiên cứu Bùi Thanh Truyền, Lê Minh Tú, khi nhận xét về vị trí của Tô Hoài trong trường phổ thông qua việc khảo sát, thống kê các tác phẩm, trích đoạn của ông được đưa vào sách giáo khoa, đã góp phần phân tích lý do văn của Tô Hoài vẫn được chọn, vẫn cuốn hút học sinh. Theo đó, nhiều em rất thích thú với sự sinh động, giống hệt con người của các nhân vật Dế Mèn, Dế Trũi, chị Nhà Trò, bọn nhện, chim, cá… trong các bài tập đọc… Tính cách gần gũi, đáng yêu, đáng cảm phục của các bạn nhỏ trong bài “Làm việc thật là vui”, “Người liên lạc nhỏ” cũng dễ tạo được sự đồng cảm, thích thú của trẻ thơ. Hai tác giả nhận định và gợi mở: “Tô Hoài cũng là một bậc thầy trong nghệ thuật miêu tả nhân vật. Thế giới nhân vật của ông hiện lên rất sinh động. Mỗi nhân vật được miêu tả với những ấn tượng riêng. Thông qua những phương pháp tích cực phát huy năng lực hình dung, tưởng tượng, giáo viên có thể giúp học sinh đánh giá được cái tài quan sát của nhà văn”.
Có lẽ, chủ đề Tô Hoài đã viết cho các em như thế nào, còn cần được trao đổi, chia sẻ giữa những người cầm bút, các nhà làm sách, làm xuất bản, phát hành. Cũng như tài nghệ, kinh nghiệm, “bí quyết viết hay” của những tác giả nổi tiếng khác vẫn đang “được” đồng hành với trẻ thơ. Đặc biệt trong bối cảnh tình hình văn học cho thiếu nhi được nhận xét là còn thiếu tác giả mới viết hay, hiểu các em, thiếu những tác phẩm mới đặc sắc, thiếu sự đầu tư, bồi dưỡng đối với các cây bút nhỏ tuổi, văn học cho các em đang bị cạnh tranh mạnh mẽ từ các loại hình vui chơi, giải trí và phương tiện nghe, nhìn khác.
