- Thưa ông, Nghị quyết số 05 NQ/TW về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng nhấn mạnh công tác kiểm tra, giám sát phải là nhiệm vụ thường xuyên, thực hiện chủ động ngay từ cấp cơ sở. Như vậy, cần triển khai yêu cầu này thế nào?
- Coi trọng sự chủ động triển khai công tác kiểm tra, giám sát ngay từ các tổ chức đảng cơ sở là một điểm mới của Nghị quyết số 05-NQ/TW so với Nghị quyết số 14-NQ/TW năm 2007. Theo đó, công tác kiểm tra, giám sát cần “chuyển từ thụ động sang chủ động, nắm chắc tình hình thông qua giám sát thường xuyên, giám sát trên dữ liệu; kịp thời phát hiện, ngăn chặn khuyết điểm, vi phạm ngay từ khi mới manh nha, cùng với việc phát hiện các nhân tố mới tích cực, mang tính đột phá, hiệu quả để nhân rộng, hình thành và lan tỏa văn hóa chính trị trách nhiệm trong Đảng”.
Vì thế, tôi cho rằng các chi bộ, đảng bộ phải sớm xác định mục tiêu, xây dựng, ban hành, và thực hiện nghiêm túc các kế hoạch kiểm tra, giám sát hằng năm. Việc tổ chức triển khai thì phải tuân thủ các quy trình, quy định của Đảng về kiểm tra, giám sát nhưng rõ ràng là ý thức trách nhiệm, sự nghiêm túc của cấp ủy, nhất là người đứng đầu tổ chức Đảng sẽ quyết định chất lượng của hoạt động kiểm tra, giám sát tại cơ sở. Coi trọng vai trò của cấp cơ sở tức là chúng ta vận dụng cách tiếp cận từ dưới lên, thật sự phát huy trách nhiệm của từng đơn vị tổ chức Đảng và mỗi đảng viên, chứ không trông chờ, ỷ lại vào các kế hoạch kiểm tra, giám sát của các cơ quan Đảng cấp trên, hoặc bị động thực hiện mỗi khi biểu hiện vi phạm nào đó đã xảy ra, gây hậu quả nhất định.
- Theo ông, việc Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV đồng thời ban hành Nghị quyết 05-NQ/TW về kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng và Nghị quyết 04-NQ/TW về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực có mối liên hệ và ý nghĩa như thế nào, cả ở hiện tại và những năm sắp tới?
- Rõ ràng là cả hai Nghị quyết có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, nhất là quan điểm chủ động thường xuyên từ cấp cơ sở để phòng ngừa từ gốc, ngăn chặn từ sớm với mọi biểu hiện không phù hợp, mọi nguy cơ tiềm ẩn vi phạm, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành vi phạm lớn, gây hậu quả nghiêm trọng như một số vụ việc đã xảy ra trong thời gian gần đây. Cùng với đó là phải quyết liệt đổi mới về ý thức và biện pháp thực hiện, ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số nhằm kiểm soát hiệu quả hơn các điều kiện phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nhất là trong các lĩnh vực then chốt, trọng yếu, lĩnh vực mới tiềm ẩn nguy cơ cao. Nhìn chung, inh thần toát lên từ cả hai Nghị quyết là Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV đã nhận thức rất rõ sự thay đổi của bối cảnh hiện nay, những thách thức rất lớn bắt nguồn từ các mục tiêu và yêu cầu phát triển đất nước trong thời gian tới. Vì thế, công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực sẽ có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc cải thiện năng lực, uy tín lãnh đạo của Đảng cũng như khả năng thực hiện thành công các mục tiêu phát triển quốc gia trong những năm sắp tới.
- Nghị quyết số 04-NQ/TW đề cao vai trò giám sát, phản biện của nhân dân. Theo ông, cần những cơ chế nào để người dân thật sự tham gia phát hiện, phản ánh và giám sát các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực?
- Vai trò giám sát, phản biện của nhân dân với hoạt động của các cơ quan Đảng, Nhà nước luôn được coi trọng, thể hiện qua câu khẩu hiệu bấy lâu nay “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát”. Tuy nhiên, sự tham gia của nhân dân vào hoạt động kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cần tuân thủ nghiêm túc các quy định pháp luật để bảo đảm sự tham gia đó được thực hiện hợp pháp, tránh nguy cơ bị lợi dụng để chống phá Đảng, Nhà nước, hay gây rối trật tự xã hội. Cho đến hiện nay, người dân có thể giám sát, phản biện thông qua rất nhiều các biện pháp khác nhau: từ các cuộc họp tại khu dân cư, phản ánh vấn đề đến lãnh đạo địa phương, trao đổi tại các cuộc tiếp xúc cử tri của đại biểu Hội đồng Nhân dân hay Quốc hội, lên tiếng tại các diễn đàn báo chí…
Tôi cho rằng, các biện pháp tham gia của người dân ở nước ta hiện nay rất đa dạng, dân chủ, công khai, minh bạch. Vấn đề là hiệu lực và hiệu quả hoạt động thực tế của các biện pháp đó mà thôi. Có nghĩa là, các tổ chức Đảng và cơ quan Nhà nước từ địa phương tới trung ương cần xem xét, thực hiện những điều chỉnh cần thiết để bảo đảm các phương tiện thể chế nêu trên có thể hoạt động thông suốt, phát huy hiệu lực thật sự, giải quyết thấu đáo các ý kiến phản ánh của người dân, doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi sự đổi mới tư duy của lãnh đạo các cơ quan Đảng, Nhà nước ở mọi cấp độ theo tinh thần “vì nhân dân phục vụ, vì đất nước phụng sự”. Lắng nghe ý kiến của người dân, doanh nghiệp và xử lý vấn đề được phản ánh trên cơ sở phục vụ và bảo vệ lợi ích công, tôn trọng các quyền và lợi ích chính đáng chắc chắn sẽ giúp hệ thống chính trị “gần dân, sát dân” hơn, thúc đẩy sự phát triển của địa phương, của đất nước.
- Thưa ông, để khuyến khích người dân cũng như từng đảng viên dám phát hiện và phản ánh các biểu hiện lãng phí, tiêu cực ngay tại địa phương hoặc cơ quan thì cần hoàn thiện hành lang pháp lý để bảo vệ, khen thưởng xứng đáng như thế nào?
- Tôi cho rằng hiếm có ai phản ánh các biểu hiện lãng phí, tiêu cực lại mong đợi được khen thưởng cả. Khi họ đã dám lên tiếng và chấp nhận có thể gặp những bất lợi trong công việc, cuộc sống thì tức là họ đã đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân. Thế cho nên, yếu tố quan trọng nhất để khuyến khích người dân, doanh nghiệp dám lên tiếng để tham gia công tác phòng, chống lãng phí, tiêu cực, tham nhũng là phải khẩn trương, công tâm, công khai và minh bạch trong việc giải quyết các vụ việc được phản ánh. Phản ứng của cơ quan có thẩm quyền mới là động lực quan trọng nhất, quyết định mức độ tích cực tham gia của người dân, doanh nghiệp vào chủ trương tôn vinh phẩm chất liêm chính, trách nhiệm trong đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, chứ không phải là các hình thức khen thưởng.
- Xin trân trọng cảm ơn ông!
