Bất thường văn hóa!

Trong đời sống văn hóa, văn nghệ đang ngày càng mở rộng, nở rộ, thì sự “lên ngôi” của các diễn ngôn, sự phát huy của các diễn đàn đang trở nên phổ biến. Tiếp cận, chọn lựa, gạn đục khơi trong là việc phổ biến của cá nhân mỗi người quan tâm nhằm làm giàu thêm vốn liếng văn hóa bản thân. Cũng như vậy, để đóng góp, bổ sung cho đời sống văn hóa chung hay cho các hoạt động xã hội khác, càng cần phải có sự mẫn cảm, tinh tế và cả tỉnh táo của những người, những cơ quan làm công tác quản lý, phát triển văn hóa, văn nghệ, xã hội, giáo dục...

Tuy nhiên, lại đang có sự xuất hiện nhiều của những biểu hiện bất thường trong đời sống văn hóa, xã hội, đặc biệt ở những hoàn cảnh, thời điểm được cho là quan trọng, có ảnh hưởng đến nhiều người. Như đề thi tốt nghiệp THPT quốc gia môn Văn năm nay, có dấu hiệu được lựa chọn một cách tùy tiện. Trong đề Văn này, có đoạn văn được trích dẫn khá lủng củng, phức tạp hóa trong sử dụng từ ngữ. Một thí dụ khác, những trang viết trong một cuốn sách đang được dư luận quan tâm trao đổi sôi nổi. Cuốn sách này, được tác giả khoác lên chiếc áo truyền tải giá trị của triết lý, đạo đức, văn hóa, nhưng những trang văn đang được bàn luận lại cho thấy dấu hiệu ngược lại. Ở đó, tác giả sử dụng ngôn ngữ thông tục, bụi bặm, có những đoạn miêu tả chuyện yêu đương một cách thô tục. Dấu hiệu bất thường còn xuất hiện ở hoạt động có lẽ khó ai ngờ tới, là việc lựa chọn tác phẩm văn học đưa vào sách giáo khoa, trong đó, có bài thơ bị cắt gọt, sửa chữ, thay từ, bỏ câu một cách rất “vô tư”. Cũng như, cơ quan xuất bản sách giáo khoa hay những người soạn sách từng coi việc tự ý lấy tác phẩm đưa vào sách mà không xin phép các tác giả là việc… bình thường!

Những thẩm định, lựa chọn từ các cơ quan chức năng nhằm phổ biến, hay sử dụng rộng rãi, nếu vội vã, tùy tiện, hoặc can thiệp thái quá, sẽ dễ gây nên nhiều phản ứng trong các hoạt động văn hóa, xã hội, không phát huy được mục tiêu giáo dục, định hướng thẩm mĩ đối với công chúng, bạn đọc. Những dấu hiệu như thế khi xuất hiện càng nhiều hơn, sẽ là nguyên cớ dẫn đến suy giảm niềm tin, sự tín nhiệm đối với các cơ quan làm công tác quản lý, định hướng, phát triển văn hóa, giáo dục…

Khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường đó, cần đánh giá kỹ hơn về cách thẩm định, chọn lựa, về năng lực của những người, những bộ phận liên quan. Nên có chỗ dành cho những ý kiến giới chuyên gia và dư luận xã hội rộng rãi. Và đương nhiên, những đánh giá, rút kinh nghiệm ấy phải nhằm tránh tái diễn, xuất hiện những dấu hiệu bất thường tương tự, gây nhiễu đời sống văn hóa, xã hội.