Mới xóa ngập 5/18 tuyến đường
Cơn mưa chiều tối 4/6, xối xả xuống nhiều quận, huyện TP Hồ Chí Minh kèm theo gió lớn, khiến một số đoạn đường vốn là "rốn ngập" mênh mông trong dòng nước đen kịt. Nhiều người dân ở khu vực đường Hồ Học Lãm (quận Bình Tân) phải dùng bao cát để ngăn nước tràn từ đường vào hẻm, người lưu thông phải vất vả dẫn bộ xe chết máy. "Đoạn đường này cứ mưa lớn là ngập. Sau khi mặt đường chính được nâng nền thì nước mưa lại dồn về phía các tuyến đường hẻm. Việc buôn bán vì thế mà gặp nhiều khó khăn", chị Trần Thị Hằng, một tiểu thương tại chợ khu phố 2, than thở.
Nhiều tuyến đường như Võ Văn Ngân, Tô Ngọc Vân (TP Thủ Đức), Lê Đức Thọ, Phạm Văn Chiêu, Nguyễn Văn Khối (quận Gò Vấp)… cũng rơi vào cảnh ngập úng sau mưa lớn đầu mùa. PGS, TS Nguyễn Văn Trình, nguyên Phó Viện trưởng Nghiên cứu Phát triển thành phố, chuyên gia cao cấp Viện Nghiên cứu vùng và đô thị nhìn nhận: Quá trình đô thị hóa dọc theo các tuyến đường tại thành phố diễn ra nhanh chóng, hạ tầng thoát nước chưa kịp phát triển theo quy hoạch nên gây ra tình trạng ngập úng khi có mưa lớn. Đáng nói, có những khu vực khi thực hiện đầu tư dự án đô thị, khu dân cư đã san lấp làm mất diện tích thấm nước, thoát nước của khu vực.
Còn theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, hai năm 2021-2022 thực hiện Chương trình chống ngập và xử lý nước thải giai đoạn 2021-2025, thành phố đã giải quyết được 5/18 tuyến đường ngập do mưa (đường Tân Quý, Trương Công Định, Ba Vân, Bàu Cát - quận Tân Bình và Nguyễn Hữu Cảnh - quận Bình Thạnh). Hiện nay, thành phố tiếp tục thực hiện các dự án để giải quyết 13 tuyến đường ngập do mưa còn lại. Cùng đó, dự án "Giải quyết ngập do triều khu vực thành phố có xét tới biến đổi khí hậu" có vốn đầu tư 10 nghìn tỷ đồng đã chính thức khởi động trở lại hồi tháng ba, sau nhiều năm đình trệ.
Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, thành phố cần hơn 101 nghìn tỷ đồng cho 120 dự án giảm ngập và xử lý nước thải giai đoạn 2021-2025. Tuy nhiên, các dự án thuộc chương trình giảm ngập nước chỉ được giao hơn 17.400 tỷ đồng. Thiếu vốn khiến các công trình chống ngập không được thi công, kết nối đồng bộ dẫn tới câu chuyện "dập" chỗ này, ngập lại xuất hiện chỗ khác.
Ðâu là giải pháp khả thi?
Theo các chuyên gia, TP Hồ Chí Minh cần triển khai những giải pháp đồng bộ từ quy hoạch đô thị đến các phương án giải quyết vấn đề thoát nước căn cơ, mang tính bền vững. Thành phố cần bảo đảm hai việc là điều chỉnh lại quy hoạch thoát nước theo hướng cập nhật dữ liệu đầu vào và mở rộng phạm vi chống ngập. Điều quan trọng thứ hai là làm sao thành phố có cơ chế huy động các nguồn lực tài chính. "Nguồn vốn cho chống ngập vẫn chủ yếu dựa vào ngân sách. Nếu ngân sách không đủ cần phân kỳ, dự án nào cấp bách làm trước, dự án chưa cấp bách triển khai sau. Tuy nhiên, chống ngập ở đâu cũng luôn là việc quan trọng, cần phải ưu tiên bố trí vốn. Thành phố có thể tính đến phương án phát hành trái phiếu đô thị để có thêm nguồn thu ngân sách. Với việc thu hút các đơn vị tư nhân, doanh nghiệp tham gia chống ngập theo dạng hợp đồng đối tác công tư (PPP) nên cân nhắc vì sẽ không chủ động chọn được đơn vị thi công theo ý mình", một chuyên gia kinh tế đề xuất.
Theo quan điểm của TS Võ Kim Cương, nguyên Phó Kiến trúc sư trưởng TP Hồ Chí Minh: Quy hoạch thoát nước cũ đã bị lỗi thời, TP Hồ Chí Minh đã tính toán điều chỉnh quy hoạch tổng thể hệ thống thoát nước đến năm 2030, tầm nhìn năm 2050 để đáp ứng yêu cầu phát triển, đô thị hóa của thành phố. Quy hoạch mới này sẽ nghiên cứu mở rộng diện tích quy hoạch thoát nước từ 650km2 lên tới 2.095km2. Sở dĩ như vậy vì hiện nay, quá trình đô thị hóa đã mở rộng ra khu vực trước đây là ngoại thành như TP Thủ Đức, quận Bình Tân, quận Tân Bình, quận Tân Phú, Quận 12... nên việc nghiên cứu quy hoạch thoát nước mới cho toàn thành phố rất cần thiết. Trong quá trình xây dựng cần phải tuân thủ đúng theo kế hoạch rà soát. Cụ thể, phải bảo đảm về cao độ nền, độ dốc thoát nước. Đồng thời, kết nối đồng bộ từ ống thoát nước nhỏ nhất đến các cửa xả và hệ thống đường ống cũ-mới. Nếu việc tính toán độ cao nền không phù hợp sẽ biến cống thoát nước thành nơi chứa nước và gây ngập.
Trong khi đó, TS, KTS Ngô Viết Nam Sơn, chuyên gia lĩnh vực quy hoạch đô thị cho rằng: Cần gia tăng diện tích cây xanh, mặt nước khi thực hiện những dự án chỉnh trang lớn gần trung tâm thành phố. Trong đó, cần nhiều diện tích đất hơn dành cho không gian xanh và hồ điều tiết. "Các cơ quan chức năng không nên quá chú tâm vào thực hiện những giải pháp cục bộ và đơn ngành mà phải cùng hợp tác đưa ra một chiến lược quy hoạch không gian dành cho nước, kèm theo các phương án phối hợp để xử lý thoát nước và giải quyết vấn đề ngập úng", KTS Ngô Viết Nam Sơn nói.
Ở góc nhìn kinh nghiệm quốc tế, một kiến trúc sư người Nhật Bản từng nói rằng: TP Hồ Chí Minh được thiên nhiên ban tặng nhiều sông rạch, có cảnh quan đẹp vừa tạo tầm nhìn cho đô thị, vừa là nơi chứa nước và thoát lũ. Sẽ còn cảnh cứ mưa là ngập nếu công tác quy hoạch, thiết kế phát triển đô thị, sử dụng đất chạy theo kinh doanh thương mại mà chưa chú trọng đúng mức đến mục tiêu giá trị bền vững với cuộc sống người dân, môi trường và chống ngập nước. Nên giữ lại hiện trạng làm công viên dọc sông rạch vừa thoát nước và phục vụ cộng đồng, hạn chế san lấp tôn nền xây dựng kiên cố.
Thiết nghĩ, việc chống ngập của TP Hồ Chí Minh hay Hà Nội và nhiều đô thị khác đều cần giải pháp tổng thể, từ cơ sở hạ tầng với các dự án công trình đến các biện pháp mềm, phi công trình, đồng thời, việc triển khai các giải pháp cần được tiến hành đồng bộ, đạt chất lượng cao.
