Trăm năm tình thơ, tình người

Tại trụ sở Hội Nhà văn Việt Nam (số 9 Nguyễn Đình Chiểu, Hai Bà Trưng, Hà Nội) vừa diễn ra lễ ra mắt tập sách “Trăm năm Trần Hữu Thung”. Đây là tuyển tập những tác phẩm tinh túy nhất của tác giả Trần Hữu Thung (1923-1999).
Trăm năm tình thơ, tình người

Con người Trần Hữu Thung và sáng tác của ông là sự song hành đẹp đẽ. Ông đã để lại cho đời hai “tác phẩm” lớn, một đó là tác phẩm bằng ngôn ngữ, trong văn trong thơ. Tác phẩm thứ hai chính là cuộc đời bình dị, chân thật, thẳng thắn, mãnh liệt và đầy dâng hiến của ông. Nhà thơ Trần Hữu Thung như một sản phẩm ưu tú, được chắt ra từ mảnh đất cỗi cằn nhưng giàu ý chí và mặn sắc tình quê. “Thăm lúa”, bài thơ đặc sắc trong sách giáo khoa nhiều năm mà rất nhiều người bước qua thời kỳ cắp sách tới trường đều nhớ, mang âm điệu vời vợi của khúc dân ca ví dặm xứ Nghệ. Bài thơ đã đoạt Giải nhất văn học tại Liên hoan thanh niên và sinh viên thế giới năm 1953 ở Budapest. Đây là giải thưởng văn học quốc tế đầu tiên mà nền văn học cách mạng Việt Nam giành được.

Là người con của vùng quê cách mạng, ông tham gia cách mạng từ sớm và trở thành một chiến sĩ trên mặt trận văn hóa. Phải kể tới bài thơ “Anh vẫn hành quân” của ông, được nhạc sĩ Huy Du phổ nhạc, trở thành một trong những bài hát truyền thống của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong những ngày tháng kháng chiến gian khổ, ông liên tiếp cho ra đời nhiều tập thơ, ca dao, trường ca và cả bút ký nóng bỏng, thấm đẫm chất liệu đời sống về vùng quê của dải đất miền trung. Tình yêu quê hương, nhiệt huyết cách mạng, cùng vốn văn hóa hòa quyện giữa Nho học lẫn chất dân gian đã làm nên phong cách riêng của tác giả Trần Hữu Thung. “Ông là nhà thơ mang đậm nét phong cách nhà nho. Đó là con người thấm nhuần đạo lý dân tộc. Không chỉ trong thơ mà trong cách ứng xử đời thường cũng giàu đạo nghĩa, sâu đậm tình người. Thơ ông mang nhiều sắc thái đậm đà. Thậm chí có người nông dân không biết chữ nhưng vẫn thuộc thơ ông”, nhà thơ Trần Lê Xuân nhớ lại.

Nhà thơ Hữu Thỉnh, nguyên Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho rằng, các sáng tác của Trần Hữu Thung đã cho người đọc hôm nay thâm nhập cuộc kháng chiến vùng Thanh - Nghệ - Tĩnh, “hậu phương thứ hai” của cả nước thời chín năm kháng chiến chống Pháp. Chúng ta có rất nhiều tác phẩm văn học về chiến khu Việt Bắc, nhưng lại không nhiều tác phẩm giúp chúng ta hiểu hơn về con người ở “hậu phương thứ hai” đã sống, cống hiến, hy sinh thế nào trong năm tháng khói lửa. Các tác phẩm của Trần Hữu Thung có vai trò quan trọng, khỏa lấp một phần không nhỏ “khoảng trống” ấy trong văn học nước nhà.