Nhà báo “chân quê”

Phòng làm việc của anh ở trong cùng hành lang tầng ba cơ quan mặt trận tỉnh Nam Định cũ. Trên lan-can trước cửa, phía dưới tấm biển văn phòng đại diện đã bạc mầu vì nắng mưa, là chậu hoa nho nhỏ và một cái xô đựng… điếu cày.

Biếm họa nhân vật của họa sĩ Dũng Choai.
Biếm họa nhân vật của họa sĩ Dũng Choai.

Mỗi khi “bí chữ” hoặc phải sắp xếp, luận giải vấn đề khó, anh lại bước ra, kéo sòng sọc một hơi dài rồi nhẩn nha ngắm phố, ngắm trời.

Rời làng quê Nam Dương nổi tiếng với nghề trồng màu (huyện Nam Trực, Nam Định cũ), anh không chỉ “đi tỉnh” như nhân vật trong thơ cụ Nguyễn Bính, mà gắn bó nhiều năm với “kinh thành” Thủ đô, trước khi quay về làm báo tỉnh, rồi là đại diện báo Trung ương. Thế mà, chất quê trong anh hình như chẳng bay đi chút nào. Nó hiện diện từ ngoại hình gầy gò, chân chất gợi liên tưởng ông giáo Thứ trong “Lão Hạc” của Nam Cao, cho đến cách phát âm “r” đặc sệt phương ngữ. Thời mới gặp, tôi nhiều lần bật cười khi nghe anh nói những từ như “rái mặt” (xấu hổ) hay “ra rại” (ngớ ngẩn, kỳ cục). Tưởng như người trước mình đang ngồi chõng tre, dưới gốc cây đình làng chứ không phải một ông nhà báo lăm lăm tay điện thoại, tay laptop!

Làng quê, với tuổi thơ êm ả trên lưng trâu “đóng đinh” vào ký ức của anh. Suốt vài chục năm, hình ảnh quê nhà khi nào cũng thấp thoáng trong những bài báo về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Anh khai thác “vốn tự có” trong nhiều thể loại, từ suy ngẫm chính luận, phóng sự phản ánh đến tùy bút. Đôi lúc tôi nghĩ, hình ảnh mẹ già, mái ngói đỏ nâu hay lũy tre làng là chuyện anh muốn kể cho những khắc khoải không nguôi về thời thơ ấu của chính mình, thay vì chỉ là những dữ liệu, chi tiết phục vụ bài báo.

“Anh đang gõ dở cái bài/cái tin”, đấy là câu anh thường nói khi anh em đồng nghiệp gọi “làm cốc bia”. Có người bảo anh say nghề, thậm chí… hâm nghề. Cuộc nhậu nào anh cũng ra muộn, và ra đến nơi là nói chuyện sự kiện làm anh hứng thú. Có khi anh cười tít mắt vì được khen một cái tiêu đề, một cách tung hứng, “chơi đùa” với con chữ. Cũng có lúc ngồi thẩn thơ vì nỗi buồn của nhân vật, hay vì những biến động của nghề báo. Anh tiếc mãi cái thời hoàng kim của báo giấy, bài phóng sự hay được trả nhuận bút tới cả chỉ vàng…

Cuối năm, vài sở, huyện thân tình mời tất niên. Trên mâm tiệc, anh như “ngôi sao sáng” không phải vì... uống tốt, mà vì kho trí nhớ trên trời dưới biển và cách kể chuyện rất hóm về lãnh đạo tỉnh, huyện, thơ Nguyễn Bính hay danh nhân lịch sử, văn hóa Nam Định. Có anh, cuộc vui như “xôm” hơn, làm gắn kết thêm anh em báo chí với lãnh đạo, công chức ngành, địa phương.

Nhưng cũng vẫn là anh mặt nhăn mày nhó, gãi đầu gãi tai khi cơ quan giao nhiệm vụ làm kinh tế báo. Anh luôn “rái mặt” mỗi lúc phải mở lời nhờ, và cảm thấy vì cái hợp đồng quảng cáo, vị thế mình sẽ thấp đi. Bởi vậy, dù viết khỏe, anh vẫn nặng gánh lo cơm áo, gạo tiền. Lo từ tiền khóc, tiền cười đến lo mua căn nhà be bé. Mỗi khi trả xong một khoản lớn với ngân hàng, anh reo lên khoe như vừa giành giải báo chí. Rồi đúc rút: “Với anh, trả nợ là… đam mê!”.

Tôi trở về quán bia nhỏ trên đường Trần Nhân Tông nhìn ra đê sông Đào, nơi xưa chúng tôi gọi vui là "con đường đẹp nhất Thành Nam". Bên gốc cây xòe tán rộng, dưới ánh đèn đường vàng vọt, anh em chia sẻ những tâm tư trong bão tố của nghề. Mới đôi năm đã vật đổi sao dời, mỗi người một nơi. Đồng nghiệp giờ nhiều người phải ra xã hội, lao động lam lũ. Anh cũng không còn văn phòng ở cơ quan mặt trận cũ, ngày ngày “chạy” dăm chục cây số đi làm, áp lực công việc gấp mấy lần. Thôi thì, cũng đến cái tuổi bắt đầu ưa hoài niệm, lưu giữ ký ức đẹp về nhau. Trong tôi, anh vẫn vậy, luôn là một nhà báo “chân quê” yêu nghề, làm nghề tử tế…

Có thể bạn quan tâm

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày bé, có lần tôi hỏi mẹ: “Mẹ ơi, vườn nhà mình rộng thế, sao mẹ không trồng lấy một khóm hoa”. Mẹ tôi ngần ngừ rồi bảo: “Mẹ không biết nữa, mẹ chỉ muốn trồng gì đó để cả nhà được ăn no”.

Tát ao ăn Tết

Tát ao ăn Tết

Cứ đến khoảng 20 tháng Chạp, các xóm trong làng bắt đầu rủ nhau tát ao lấy cá ăn Tết.

Minh họa: KIM DUẨN

Màu của Tết

Mùi của Tết thường đến khi gian bếp thơm mùi bánh chưng sôi ùng ục, khi những chiếc áo cũ mẹ mang ra phơi vẫn vương mùi băng phiến, khi mùi trầm ngan ngát theo gió thổi qua mỗi gian nhà. Khi ấy, Tết đã cận kề. Nhưng màu của Tết thì đến sớm hơn nhiều…

Anh Hiển (hàng dưới) chụp hình lưu niệm cùng du khách tại homestay của mình.

Chuyện của Hiển

Ngồi ngẫm lại chuyện gần 10 năm trước, Dương Vĩnh Hiển, chủ homestay HT Ánh Trung tại Làng Văn hóa Du lịch Cộng đồng Dân tộc H'Mông (xã Mèo Vạc, tỉnh Tuyên Quang) vẫn thấy mình “Sao liều thế!”.

Chợ Tết. Ảnh: NGUYỆT ANH

Chợ tháng Chạp

Chợ tháng Chạp không giống bất kỳ phiên chợ nào trong năm. Ngay từ tinh mơ, khi sương còn lẫn vào mùi rơm ẩm và khói bếp, những con đường dẫn về chợ đã lấp ló bóng người.

Hoài niệm. Ảnh: HẢI ANH

Những món đồ ở lại cùng ký ức

Tết lại sắp về. Cái rét cuối năm chưa kịp chạm ngõ đã thấy trong nhà xôn xao chuyện dọn dẹp. Con cháu bảo nhau lau bàn thờ, sắp lại tủ, phân loại đồ đạc: Cái nào dùng, cái nào bỏ, cái nào “cho đi”. Trong danh sách ấy, có rất nhiều thứ mà người trẻ gọi là “đồ cũ”, còn người già thì gọi bằng một cái tên khác: Kỷ niệm.

Phố đông. Ảnh: NAM NGUYỄN

Bao dung phố mùa đông

Những cơn mưa dầm xuất hiện. Từng cơn gió lạnh ùa khắp các con đường. Mỗi chiều về ngang phố, thoảng nghe tiếng thì thầm của lá, tiếng chim kêu run rẩy. Ở phố, sự có mặt của mùa đông dường như ít nhận ra từ đặc trưng của thiên nhiên mà thường tạo nên bởi rung động, xôn xao của cảm xúc con người.

Minh họa: ĐOÀN ĐỨC HÙNG

Phúc nhà

Mẹ bàn với tôi Tết này xin phép nhà nội, bọn trẻ rồi vợ chồng con cái ở lại ăn Tết với mẹ, có gì để mẹ nói đỡ với ông bà bên ấy một tiếng. Sau bao nhiêu sóng gió vừa xô đến với gia đình tôi, tóc mẹ trắng như cước và lưng mẹ như oằn hẳn xuống.

Kẻ cắp ở cuối làng

Ở quê tôi ngày ấy, cái nghèo không chỉ là sự thiếu thốn vật chất, mà nó còn tồn tại một thứ định kiến vô hình, tàn nhẫn. Những gia đình sống ở cuối làng, nơi con đường đất cụt ngủn và cỏ dại mọc lút đầu gối, thường mặc nhiên bị coi là "vùng tối" của cả cộng đồng.

Các món chè. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nhớ sao vị ngọt ngào thơ ấu

Một sáng cuối tuần, tôi ghé khu chợ nhỏ quen thuộc gần nhà. Đang mải miết suy nghĩ mua nguyên vật liệu gì thì tiếng rao lảnh lót “Ai chè đậu đỏ, đậu đen, đậu xanh, thập cẩm không?” của một người phụ nữ quẩy quang gánh trên vai đã làm tôi khựng lại.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Người khách đến nhà

Nắng tháng 5 dát vàng mái phố. Ngôi biệt thự số 7 Rue Jean Soler nằm ngay góc giao với Rue Jauréguiberry dường như nổi bật thêm lên bởi mầu sơn vàng. Ông Duot Bertheur (Đuy ô), người chủ của ngôi biệt thự, dậy sớm, đứng trên ban-công tầng 2, để ngắm nắng sớm mai.

Nhà khoa học chân chính

Đó là biệt danh lũ chúng tôi đặt cho anh khi mon men lên Thư viện Quốc gia mượn sách. Giữa môi trường tri thức trăm phần trăm, giáo sư, tiến sĩ "đông như quân Nguyên", anh vẫn nổi bật bởi vẻ đắm đuối suy tư những điều cao siêu đến thoát tục.

Ảnh: SONG ANH

Mảnh vườn xưa

Tôi có thói quen khắc số năm sau ngày bà mất lên thanh xà ngang trong nhà vào mùa cây thay lá.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Xóm cầu thang

Cục diện bê-tông hóa đã thiết lập từ cao xuống thấp khi tòa nhà đi vào sử dụng. Cư dân ở đây tuyền ở quê lên, trong ký ức bùn theo chân lên tận giường, “hai xoa, ba đập” khuất mắt trông coi. Họ chỉ mong đoạn tuyệt được với bùn đất để làm người phố ra sáng vào bóng.

Ở Mường Nhé xa xôi cuối trời Tây Bắc chỉ cách đây chưa đầy 2 thập kỷ, con đường đất bằng phẳng thế này đã là mơ ước.

Người chờ trên đỉnh dốc

Đường sá lên cực tây Tổ quốc những ngày còn đang mở rộng và dần hoàn thiện thật sự là thử thách với bất kỳ một tay giang hồ ưa xê dịch nào. Và cái cuộc gặp mặt ăn Tết của Khụ Sự Trà với đồng bào Hà Nhì năm 2013 thật sự là cuộc gặp của nhiều kẻ yêu con người và thiên nhiên mạn ngược.

Mùi ký ức lan tiêu đã chín

Mùi ký ức lan tiêu đã chín

Có những buổi sáng, vừa mở cửa sổ, tôi chợt thấy thoang thoảng một làn hương dịu ngọt như mùi chuối chín. Hóa ra, cây lan tiêu nhà hàng xóm đã vào mùa. Mùi hương ấy không gắt gỏng, chẳng nồng nàn, chỉ như một hơi thở lướt qua.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Ngựa hồng qua dốc mây

Ngày trước tôi đã lỡ cuộc đi bộ với Sương lên đỉnh núi, giờ là lúc tôi hoàn thành việc này, cũng để có cái nói với Sương lúc gặp lại.

Con đường mòn biên giới

Con đường nhỏ bắt đầu bằng một ngã rẽ men theo vườn nhà dân. Một người đàn ông ngồi ngay ngắn bên lối đi, thu của mỗi người qua lại vài đồng lẻ. Nếu không có chỉ dẫn, chẳng ai biết đến con đường này. Dốc mỗi lúc một gắt. Dòng người ngược chiều lặng lẽ đi xuống, lưng oằn gánh hàng, mồ hôi đổ thành vệt trên gò má lạnh.

Ảnh: SONG ANH

Trở lạnh

Tôi nhớ những ngày trời trở lạnh. Gió mùa ập đến như đánh úp, mới buổi sáng còn nắng oi nắng ả mà giữa buổi gió đã lục lọi khắp ngóc ngách trong vườn.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Giấc mơ

Đêm. Thành phố đã ngủ. Thư mơ thấy mình trôi giữa đại dương loa lóa. Giữa vùng nước sâu, buốt lạnh, cô gặp cá voi khổng lồ lững lờ bơi tới. “Ta đã qua hai trăm mùa đông. Ngươi thì muốn sống bao lâu?”, câu hỏi vang vang trong nước. Thư chẳng biết làm gì ngoài mỉm cười. Mà nụ cười chưa kịp tỏa ra cũng đã ngập đầy nước.

Ảnh: BẮC SƠN

Mì quảng bình dân ba sao

Dạo một vòng quanh thành phố Đà Nẵng, những con đường ồn ào, tấp nập của khách du lịch, hầu hết khách sạn, nhà hàng, quán ăn đều đầy ắp bóng người.

Minh họa: ĐOÀN ĐỨC HÙNG

Món quà của ông già Noel

Lâm rời khỏi công ty khi trời đã tối đen. Mùa đông ngày ngắn đêm dài. Mới hơn 5 giờ chiều, hoàng hôn đã ý nhị nhường chỗ cho màn đêm.

Gần 75 tuổi, bà Bài vẫn giữ nguyên “danh hiệu” làm cá giỏi nhất chợ, khách nào ghé cũng khen.

Bà lão ở chợ cá Thanh Hà

Ghé Hội An, ngoài dạo phố cổ ăn mấy món quen, uống ly nước mát, tôi luôn dành thời gian thăm chợ, tìm chút quà quê đem về phố. Lần nọ, lục tục từ 2 giờ sáng, vừa kịp xem cảnh chợ cá Thanh Hà nhộn nhịp bên sông Thu Bồn. Ở đó, tôi gặp bà Bài, người gắn đời mình với nghề bán cá hơn 60 năm ròng.

Xinh xắn những món đồ len Đà Lạt.

Đan những sợi ký ức

Lâu rồi, ngày tôi còn bé thơ, chìm trong cái lạnh bồng bềnh của xứ thông, bên ô cửa những ngôi nhà gỗ lúp xúp, hình bóng những người phụ nữ ngồi đan áo len luôn đem đến cho tôi cảm giác mình là chú ngựa nhỏ dừng chân trên thảo nguyên bình yên.