Ứng dụng khoa học trong quản lý, vận hành công trình thủy lợi

Thời gian gần đây, tình trạng biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng cực đoan, thiên tai khó lường, tài nguyên nước khan hiếm. Việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ và chuyển đổi số phục vụ quản lý, vận hành công trình thủy lợi là đòi hỏi cấp thiết để giảm các tác động tiêu cực.

Cống Cái Lớn, một trong những hạng mục chính của Hệ thống thủy lợi Cái Lớn-Cái Bé. (Ảnh: QUỐC TRINH)
Cống Cái Lớn, một trong những hạng mục chính của Hệ thống thủy lợi Cái Lớn-Cái Bé. (Ảnh: QUỐC TRINH)

Những năm qua, công tác quản lý, vận hành công trình thủy lợi phục vụ sản xuất, phòng chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, ngập úng trên cả nước có nhiều bước tiến. Các hệ thống giám sát, điều hành công trình được tích hợp cảm biến, kết nối dữ liệu thời gian thực, giúp nâng cao hiệu quả quản lý, tiết kiệm chi phí, nhân công và thời gian vận hành. Công nghệ mô phỏng, dự báo thủy văn, thủy lợi được ứng dụng để lập kế hoạch điều tiết nguồn nước, cảnh báo sớm xâm nhập mặn… Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) được triển khai thử nghiệm trong tự động thu thập, phân tích, chuẩn hóa dữ liệu nguồn nước, phục vụ xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung liên vùng, liên ngành…

Trưởng phòng Quản lý vận hành và tưới tiêu (Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Mạnh Hùng cho biết: “Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, vận hành công trình thủy lợi đã tạo ra bộ công cụ hiện đại, hiệu quả nâng cao năng lực quản lý điều hành trên môi trường số; cung cấp thường xuyên những bản tin dự báo nguồn nước, chất lượng nước theo tuần, tháng, vụ cho các vùng, hệ thống công trình thủy lợi giúp các địa phương chủ động kế hoạch cấp nước, điều tiết tưới, tiêu, giảm rủi ro hạn hán, xâm nhập mặn, nâng cao hiệu quả sử dụng nước. Mặt khác, công trình thủy lợi được vận hành linh hoạt thích ứng nhanh với biến động thời tiết và nhu cầu sử dụng nước”.

Ông Lê Ngọc Hiếu, đại diện Viện Khoa học thủy lợi Miền Nam cho rằng, công tác dự báo nguồn nước và xâm nhập mặn đạt được những thành tựu quan trọng qua việc đưa thông tin lên các nền tảng số từ năm 2020. Việc tích hợp kết quả dự báo vào ứng dụng di động giúp thông tin được truyền tải nhanh chóng, trực quan, khoa học đến các cơ quan chức năng, địa phương và người dân; xác định thời gian xuất hiện mặn, nước ngọt góp phần giảm thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp thông qua công tác chỉ đạo điều hành kịp thời, bố trí mùa vụ sản xuất hợp lý. Ngoài ra, mô hình này còn cho phép các nhà quản lý chủ động hoạch định chiến lược phân bổ, tích trữ nước và vận hành công trình trước từ 1 đến 4 tuần…

Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Quản lý khai thác dịch vụ thủy lợi Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Đam cho biết: “Giai đoạn từ đầu năm 2025 đến nay, công ty đầu tư hệ thống giám sát, vận hành tự động (SCADA) trên các công trình thủy lợi nhằm quan trắc mực nước, lưu lượng, chất lượng nước… với hơn 70 trạm cơ sở và hai trung tâm điều hành. Qua đó giúp nâng cao hiệu suất lao động, tiết kiệm nước, đáp ứng nhu cầu phục vụ đa mục tiêu của ngành thủy lợi. Ngoài ra, khu tưới kênh đông Củ Chi đầu tư hệ thống tưới tự động tại 35 vị trí kênh cấp 1, kênh nội đồng; tích hợp phần mềm điều hành tưới giúp quan trắc, giám sát, vận hành từ xa theo thời gian thực; xây dựng phần mềm tính toán nhu cầu sử dụng nước, vận hành tự động theo nhu cầu sử dụng nước, quản lý diện tích, cây trồng, đối tượng sử dụng nước…”.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, nhu cầu sử dụng nước gia tăng nhưng phần lớn công trình thủy lợi vận hành theo phương thức thủ công; mô hình mô phỏng, cảnh báo, ra quyết định còn thiếu; dữ liệu phân tán, thiếu đồng bộ, chưa kết nối với thời gian thực; ngập úng, lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn… gia tăng. Vì vậy, để phát huy tối đa hiệu quả các công trình, việc quản lý, vận hành cần được thực hiện theo hướng hiện đại, an toàn, linh hoạt.

Theo Cục trưởng Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi Nguyễn Tùng Phong, thời gian tới cần tiếp tục rà soát và cập nhật mã định danh cho các công trình thủy lợi phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong toàn bộ chuỗi tổ chức thực hiện vận hành công trình gồm: Xây dựng, cập nhật dữ liệu phi không gian, dữ liệu không gian lên hệ thống thông tin và các ứng dụng; áp dụng mô hình mô phỏng và dự báo (mưa-dòng chảy-nhu cầu sử dụng nước) giúp xây dựng kế hoạch vận hành tối ưu, giảm rủi ro và lãng phí. Phát triển các module phần mềm về giám sát vận hành các hệ thống thủy lợi lớn trên nền tảng WebGis phục vụ giám sát việc vận hành cấp nước tưới, tiêu theo từng thời đoạn; sử dụng thiết bị IoT đo mực nước, lưu lượng, độ mở cửa van cống…

Có thể bạn quan tâm

Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính, đại diện Chính phủ Việt Nam nhận Giải thưởng Lãnh đạo Chính phủ năm 2026 từ ông Julian Gorman, Giám đốc khu vực châu Á-Thái Bình Dương của Hiệp hội Hệ thống Di động Toàn cầu (GSMA). (Ảnh: MINH DUY)

Việt Nam nhận Giải thưởng Lãnh đạo Chính phủ năm 2026 của GSMA

Ngày 28/10, tại thành phố Quảng Ninh, trong lễ khai mạc Tuần lễ Số quốc tế Việt Nam 2026 (VIDW 2026), Hiệp hội Thông tin di động toàn cầu (GSMA) chính thức trao Giải thưởng Lãnh đạo Chính phủ năm 2026 cho Việt Nam, ghi nhận tầm nhìn chiến lược, vai trò lãnh đạo chính sách và những kết quả trong phát triển di động, kỹ thuật số.

Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và thực hiện hiệu quả Nghị quyết 57 tại Trường đại học Kinh tế-Kỹ thuật Công nghiệp. (Ảnh: MAI HUYÊN-HẢI LINH)

Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và thực hiện hiệu quả Nghị quyết 57 tại Trường đại học Kinh tế-Kỹ thuật Công nghiệp

Sáng 27/10, tại Hà Nội, Bộ Công thương đã chính thức phát động phong trào thi đua "Sáng kiến mỗi ngày" năm 2026 và khởi động Cuộc thi "Nhóm giải pháp Đổi mới sáng tạo-Chuyển đổi số ngành công thương", đưa tinh thần đổi mới thấm sâu vào từng công việc hằng ngày của mỗi cơ quan, đơn vị.

Các đại biểu, nhà quản lý và chuyên gia tham dự sự kiện "Sáng kiến mỗi ngày". (Ảnh: MAI HUYÊN-MINH KHUYÊN)

Đưa “Sáng kiến mỗi ngày” trở thành động lực đổi mới sáng tạo trong ngành công thương

Với hơn 480.000 sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, phát minh và giải pháp hữu ích được ứng dụng trong thực tiễn giai đoạn vừa qua, ngành công thương đang khẳng định vai trò tiên phong của phong trào thi đua yêu nước gắn liền với đổi mới sáng tạo, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và phát triển kinh tế-xã hội.

Phiên thực hành Diễn tập an ninh mạng quốc gia năm 2026 diễn ra liên tục trong 7,5 giờ. (Ảnh: NCA)

Diễn tập an ninh mạng quốc gia 2026: Kết hợp phòng thủ trực tiếp với điều tra số

Diễn tập an ninh mạng quốc gia năm 2026 đặt ra yêu cầu các đội vừa phát hiện, ngăn chặn tấn công, vừa truy vết hành vi của tin tặc, xử lý sự cố và thu thập chứng cứ điện tử. Qua đó, tăng cường khả năng phối hợp giữa lực lượng công an, các bộ, ngành, địa phương và đơn vị tài chính trong bảo vệ hệ thống thông tin trọng yếu.

[Video] Lạng Sơn tăng tốc chuyển đổi số từ những Trạm số hóa

[Video] Lạng Sơn tăng tốc chuyển đổi số từ những Trạm số hóa

Lạng Sơn – điểm trung chuyển hàng hóa lớn của khu vực phía Bắc, nơi mỗi ngày có hàng nghìn lượt phương tiện, doanh nghiệp và người dân thực hiện thủ tục hành chính về xuất nhập khẩu, thương mại và dịch vụ. Trong bối cảnh đó, mô hình “Trạm số hóa” đang tạo ra bước chuyển mới trong cải cách hành chính.

Đại diện Tổng Công ty Công nghiệp công nghệ cao Viettel nhận Giải thưởng. (Ảnh: TRÀ MY)

Hệ thống tính cước của Viettel được vinh danh tại Giải thưởng viễn thông quốc tế

Tổng Công ty Công nghiệp công nghệ cao Viettel (Viettel High Tech) vừa được vinh danh ở hạng mục “Doanh nghiệp triển khai công nghệ xuất sắc khu vực châu Á” tại Giải thưởng Telecom Review Excellence Awards 2026, tổ chức tại Dubai (UAE), với hệ thống tính cước thời gian thực thế hệ mới vOCS 4.0 do đơn vị tự phát triển.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: BẢO HÂN)

Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng nông nghiệp

Ngày 27/10, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Công an (Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương) tổ chức Hội nghị phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp khu vực phía bắc. Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng dự và chỉ đạo hội nghị.

Sự kiện “AI trong thực tiễn: Từ hạ tầng đến vận hành” diễn ra tại khách sạn JW Marriott. (Ảnh: Ban tổ chức)

Hạ tầng và hệ điều hành AI: Đủ hai doanh nghiệp mới tự vận hành

Tại sự kiện "AI trong thực tiễn: Từ hạ tầng đến vận hành", Chủ tịch AIZ Vũ Thanh Thắng cho rằng doanh nghiệp muốn tự vận hành bằng AI phải có đủ hai lớp: Hạ tầng AI cung cấp năng lực tính toán, và phía trên là một hệ điều hành gồm bộ não dữ liệu, nhân sự số và quy trình vận hành. 

Giáo sư Thalappil Pradeep được vinh danh với Giải Đặc biệt VinFuture 2022 dành cho Nhà khoa học đến từ các nước đang phát triển. (Ảnh: BTC)

Chủ nhân giải thưởng VinFuture 2022 Thalappil Pradeep: "Những giải pháp từ các nước đang phát triển có thể thay đổi thế giới"

Trở lại VinFuture với vai trò thành viên Hội đồng Giải thưởng, Giáo sư Thalappil Pradeep, người phát triển các công nghệ giúp hàng triệu người tiếp cận nước sạch với chi phí thấp, cho rằng giá trị của khoa học không chỉ nằm ở những phát minh mà còn ở khả năng cải thiện cuộc sống con người.

Hệ thống Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử đang mang lại những thay đổi tích cực cho cuộc sống người dân.

145 triệu dữ liệu hộ tịch: Bước tiến trong xây dựng Chính phủ số

Hơn 145 triệu dữ liệu hộ tịch điện tử đã được ghi nhận, trong đó 78,8 triệu dữ liệu được đối soát, đồng bộ thành công với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Kết quả này góp phần hình thành nền tảng dữ liệu thống nhất, từng bước đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.