Cần Thơ xây dựng công trình thủy lợi đa mục tiêu

Với chiến lược dài hạn và phương thức chủ động, thành phố Cần Thơ đang phát huy hiệu quả các công trình thủy lợi, góp phần phòng, chống thiên tai, phát triển nông nghiệp bền vững, nâng cao chất lượng sống đô thị và thích ứng linh hoạt với biến đổi khí hậu
Bờ kè Cái Răng, quận Cái Răng, thành phố Cần Thơ. (Ảnh NGỌC HÂN)
Bờ kè Cái Răng, quận Cái Răng, thành phố Cần Thơ. (Ảnh NGỌC HÂN)

Tuyến đê bao khép kín (dài 6 km) dọc sông Phong Điền, kết hợp cống điều tiết và đường giao thông được xây dựng cách đây 10 năm, đang phát huy hiệu quả rõ rệt, từ kiểm soát ngập úng, hạn hán đến xâm nhập mặn và bảo vệ trọn vẹn khoảng 600 ha đất nông nghiệp mỗi năm, giúp người dân yên tâm sản xuất, chuyển đổi vườn tạp sang chuyên canh cây ăn trái có giá trị. Ông Trần Thanh Tuấn, nông dân xã Nhơn Ái, huyện Phong Điền chia sẻ: "Có đê bao, nước được điều tiết ổn định, vườn tược không còn bị hư hại. Nhà nước quan tâm như vậy, mình cũng phải ráng giữ đất, giữ vườn".

Trong nội ô thành phố Cần Thơ, nhiều khu vực từng là "túi ngập" trong mùa mưa như hồ Xáng Thổi, khu vực Búng Xáng (quận Ninh Kiều) đã được cải tạo thành hồ điều hòa kết hợp công viên sinh thái.

Theo ông Huỳnh Thanh Việt, Chi cục trưởng Thủy lợi (Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ), thời gian qua, thành phố đã tập trung nguồn lực đầu tư các công trình thủy lợi trọng điểm mang tính bền vững, phục vụ đa mục tiêu: từ bảo vệ sản xuất, kiểm soát ngập lụt đến hỗ trợ chỉnh trang đô thị. Đến nay, thành phố đã hình thành hệ thống thủy lợi bảo đảm kiểm soát lũ và vận hành linh hoạt theo từng cấp độ, để ổn định sản xuất theo phân vùng quy hoạch. Ngoài ra, thành phố còn đầu tư nhiều công trình phòng, chống sạt lở. Bên cạnh các công trình đã đầu tư, thành phố còn khai thác hiệu quả hệ thống thủy lợi liên tỉnh Ô Môn- Xà No, phục vụ gần 19.000 ha đất nông nghiệp. Đây là công trình quy mô lớn, giữ vai trò quan trọng trong kiểm soát lũ, ngăn mặn, cải tạo đất, cung cấp nước sinh hoạt.

Mặc dù vậy, công tác thủy lợi tại thành phố Cần Thơ vẫn gặp nhiều trở ngại. Theo báo cáo, năm 2024, thành phố ghi nhận 27 điểm sạt lở, 45 đợt dông lốc, ba đợt triều cường và một đợt mưa đá, gây thiệt hại hơn 20 tỷ đồng. Nhiều khu vực ven sông chưa có bờ kè kiên cố, hệ thống cống và đê bao cũ đã xuống cấp, khiến công tác bảo vệ sản xuất nông nghiệp và hạ tầng gặp nhiều khó khăn. Tốc độ đô thị hóa nhanh làm diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp, gây khó khăn cho việc điều tiết nước tưới, nước tiêu và cấp nước sinh hoạt. Việc lồng ghép quy hoạch thủy lợi vào quy hoạch đô thị, vùng nguyên liệu và kết nối các ngành vẫn thiếu đồng bộ, dẫn đến một số công trình chưa được vận hành hiệu quả, thiếu đội ngũ chuyên môn tại cơ sở, chưa phát huy hiệu quả vai trò cộng đồng.

Trước thực trạng nêu trên, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ Trần Thái Nghiêm cho biết: Ngành sẽ tiếp tục ưu tiên đầu tư các công trình thủy lợi có tính lan tỏa cao, gắn với vùng sản xuất tập trung và các điểm đô thị hóa mạnh; tăng cường ứng dụng công nghệ trong cảnh báo, vận hành, tích hợp dữ liệu khí tượng, thủy văn, triều cường để nâng cao hiệu quả quản lý công trình. Cùng với đó, thành phố sẽ huy động vốn đa ngành, đa nguồn, trong đó có nguồn xã hội hóa, vốn vay ưu đãi ODA, tạo quỹ đất dịch vụ gắn liền với công trình nhằm chủ động cân đối tài chính. Đặc biệt, thành phố xác định lấy người dân làm trung tâm trong quá trình vận hành, bảo trì công trình thủy lợi thông qua hợp tác xã, tổ đội thủy lợi và cơ chế giám sát cộng đồng.

Về lâu dài, Cần Thơ tiếp tục cập nhật kế hoạch hành động thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021-2030. Trong đó, thành phố lồng ghép thủy lợi vào quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch nông nghiệp, du lịch, ứng dụng công nghệ cao và chương trình xây dựng nông thôn mới nâng cao; từng bước xây dựng đô thị sinh thái, phát triển bền vững, chủ động thích ứng biến đổi khí hậu đang ngày càng cực đoan.

Có thể bạn quan tâm

Người dân mang pin cũ đến cân đổi quà tại “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”.

Lan tỏa “sống xanh” trong cộng đồng

Từ không gian mở đầy ắp tính tương tác của “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”, đến các hoạt động tình nguyện trong nhà trường hay dọc các tuyến đường ven biển, thông điệp “Phân loại là khởi đầu-Tuần hoàn là tương lai” tại An Giang đang trở thành hành động thực tế, dần thấm sâu vào nếp sinh hoạt hằng ngày của người dân.

Cánh đồng lúa-tôm được giới chuyên gia đánh giá là mô hình canh tác sinh thái đặc thù tại đồng đất Cà Mau, cho ra những sản phẩm gạo hữu cơ đạt nhiều chứng nhận quốc tế và thân thiện với môi trường.

Liên kết bền vững, đưa gạo Cà Mau vươn xa

Sau hợp nhất tỉnh, diện tích đất canh tác tại Cà Mau tăng lên gần gấp đôi so với trước, trong đó, canh tác lúa có hơn 185.000 ha, gieo trồng 2 vụ mỗi năm, với tổng sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn. Sản lượng này giúp Cà Mau không chỉ bảo đảm an ninh lương thực tại chỗ mà còn có điều kiện để xuất khẩu.

Hệ sinh thái rừng đước lâu năm tại xã Long Thành, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long phục hồi hệ sinh thái rừng ven biển

Từ các dự án khôi phục và phát triển rừng, tỉnh Vĩnh Long đã thiết lập một vành đai xanh khu vực ven biển với gần 18.000 ha rừng ngập mặn, rừng chắn sóng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Thời gian tới, tỉnh sẽ phát triển lâm nghiệp sinh thái, thích ứng biến đổi khí hậu và nước biển dâng, gắn với du lịch biển.

Nông dân xã Hòa Tú, thành phố Cần Thơ chăm sóc ruộng lúa kết hợp với nuôi tôm.

Cần quy hoạch cụ thể vùng sản xuất tôm-lúa

Trước đây, mô hình sản xuất tôm-lúa phát triển rất mạnh ở vùng ven biển Sóc Trăng (cũ) đã giúp hàng nghìn hộ dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và được đánh giá là bền vững về môi trường. Thế nhưng, do thiếu quy hoạch và chưa có chiến lược phát triển ổn định, những năm gần đây, mô hình sản xuất này phát sinh nhiều bất cập và có dấu hiệu bị chững lại…

Một đoạn kênh Xáng Cùng nhưng bờ bên trái thuộc tỉnh An Giang đã có nước kéo đến tận nhà, còn bờ bên ấp Thanh Tùng (xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau), người dân vẫn mỏi mòn chờ nước sinh hoạt.

Mỏi mòn cơn “khát” nước sạch

Xã Biển Bạch là vùng ngọt của tỉnh Cà Mau, nhưng bao đời nay vẫn phải "oằn mình" trong cơn khát mùa khô, mọi sinh hoạt của người dân đều phải trông chờ những cơn mưa. Hạn về, nguồn dự trữ vơi cạn, người dân lại chật vật tìm nước ngọt để giải cơn khát.

Nông dân xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp sử dụng máy bay không người lái, để chăm sóc đồng ruộng.

Cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số nông nghiệp

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và nông nghiệp Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, giữa rất nhiều công nghệ và mô hình được giới thiệu, câu hỏi quan trọng vẫn là: Bắt đầu từ đâu để chuyển đổi số đi vào thực chất?

Điện gió góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh Vĩnh Long.

Khát vọng vươn mình từ năng lượng xanh

Vĩnh Long được thiên nhiên ưu ái ban tặng những điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng sạch. Địa phương này sở hữu chiều dài khoảng 130 km bờ biển, tổng diện tích mặt biển hơn 10.000 km², thuận lợi để triển khai các dự án điện gió.

Mô hình lúa hữu cơ, kết hợp nuôi tôm càng xanh xã Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long trồng lúa sạch, thân thiện môi trường

Những mô hình sản xuất lúa, gạo hữu cơ Long Hòa-Hòa Minh, trồng lúa phát thải thấp, gắn với liên kết chuỗi giá trị của tỉnh Vĩnh Long đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hệ thống thủy lợi giúp ngăn mặn, trữ ngọt cho vùng trọng điểm sản xuất cây giống, cây ăn quả tại tỉnh Vĩnh Long.

Vùng sản xuất hoa, cây cảnh chủ động ứng phó hạn mặn

Những ngày đầu tháng ba, tình hình xâm nhập mặn trên các tuyến sông chính vào nội đồng tại tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp. Người dân cùng chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp đang tập trung các giải pháp để trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và bảo vệ vườn cây.

Dừa được trồng mới tại xã Phú Cần, tỉnh Vĩnh Long.

Trồng dừa phát thải thấp, giá trị cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thị trường quốc tế đang siết chặt tiêu chuẩn môi trường, ngành dừa tỉnh Vĩnh Long đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.

Diêm dân vùng ven biển xã Vĩnh Hậu (Cà Mau) đang vào cao điểm vụ sản xuất muối. (Ảnh THANH CƯỜNG)

Khát vọng làm giàu, đi lên từ biển

Những ngày đầu năm 2026, chúng tôi trở lại vùng ven biển thuộc các xã Vĩnh Hậu, Long Điền, Đông Hải, Gành Hào (tỉnh Bạc Liêu trước đây), nay thuộc tỉnh Cà Mau.

Khi thương mại hóa được tín chỉ carbon, Cà Mau sẽ có thêm nguồn thu khoảng hơn 3.500 tỷ đồng nhờ “kho báu xanh” ở đại ngàn rừng ngập mặn.

Đánh thức “kho báu xanh” giữa rừng đước Cà Mau

Bao đời nay, người dân vùng Đất Mũi-Cà Mau vẫn xem những cánh rừng ngập mặn là “mái nhà” che chắn bão dông. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, ẩn sâu dưới những tán rừng bạt ngàn ấy là một “cỗ máy” vĩ đại đang ngày đêm thực hiện sứ mệnh “khóa chặt” khí thải nhà kính cho hành tinh.

Cơ giới hóa trong trồng lúa chất lượng cao ở Hợp tác xã Tiến Thuận, thành phố Cần Thơ.

Chuyển đổi sản xuất theo hướng xanh, tuần hoàn

Sau sáp nhập, thành phố Cần Thơ có hơn 640 hợp tác xã nông nghiệp. Nhiều hợp tác xã hoạt động hiệu quả nhờ đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường, liên kết với doanh nghiệp để tiêu thụ, tăng thu nhập cho xã viên.

Nông dân xã Long Bình, tỉnh Đồng Tháp thu hoạch lúa hè thu 2025.

Trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải

Trong những năm qua, nông dân tỉnh Đồng Tháp đã tích cực tham gia trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải. Nhờ sản xuất theo quy trình tiên tiến, thân thiện với môi trường, liên kết đầu vào, đầu ra chặt chẽ cho nên chi phí giảm, lợi nhuận tăng…, nông dân rất phấn khởi.

Màu xanh của các loại cây rau, trong đó có lục bình bên dòng sông Cái Lớn, đoạn qua TP Cần Thơ.

Sinh kế từ lục bình

Cái Lớn, Cái Bé (tỉnh An Giang) là dòng sông cặp đôi duy nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nơi đây, người dân bền bỉ bám đất, bám sông để mưu sinh đầy sáng tạo, trong đó có nghề đan lục bình đem lại thu nhập ổn định và cuộc sống bình yên.