Sở hữu trí tuệ - động lực cho kinh tế thể thao

Hôm nay, Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới (26/4), với chủ đề: “"Sở hữu trí tuệ và Thể thao: Sẵn sàng-Bắt đầu-Đổi mới”. Thể thao không chỉ là giải trí mà đã trở thành một ngành kinh tế lớn, trong đó sở hữu trí tuệ giữ vai trò quyết định cho phát triển bền vững.

Hình ảnh của Bộ nhận diện Ngày sở hữu trí tuệ thế giới.
Hình ảnh của Bộ nhận diện Ngày sở hữu trí tuệ thế giới.

Theo Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), thể thao ngày nay là cuộc chơi không chỉ thể lực mà còn là trí tuệ, trí tuệ tạo ra công nghệ. Thí dụ, một đôi giày chạy marathon tối ưu hóa lực cản, một hệ thống camera VAR hỗ trợ trọng tài tại V-League, hay các phần mềm phân tích dữ liệu sinh trắc học của cầu thủ - tất cả đều là thành quả của đổi mới sáng tạo và được bảo vệ bởi hệ thống sở hữu trí tuệ.

Sở hữu trí tuệ chính là "bà đỡ" mát tay, bảo đảm những cá nhân, tổ chức đầu tư hàng tỷ đồng vào công nghệ thể thao sẽ thu lại được "trái ngọt", từ đó tạo động lực để họ tiếp tục phá vỡ những giới hạn mới của con người.

Tại Việt Nam, những con số về đăng ký nhãn hiệu, sự tham gia ngày càng chủ động của doanh nghiệp trong nước, hay việc các câu lạc bộ thể thao bắt đầu quan tâm đến bảo hộ thương hiệu cho thấy tài sản trí tuệ đang dần được nhận diện như một nguồn lực có thể khai thác để tạo ra giá trị kinh tế.

Tuy nhiên, trong kinh tế số, chậm một ngày có thể mất cả một cơ hội kinh doanh vì vòng đời sản phẩm hiện nay rất ngắn. Một doanh nghiệp sản xuất thiết bị thể thao cũng không thể chờ đợi 2-3 năm để có bằng sáng chế, vì khi đó công nghệ đã lỗi thời. Bởi vậy, thách thức đặt ra là làm thế nào để thể thao và công nghệ thật sự trở thành con “gà đẻ trứng vàng” trong điều kiện thực tiễn của Việt Nam hiện nay.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra đối với cơ quan quản lý nhà nước không chỉ dừng ở việc xác lập quyền, mà cần chuyển mạnh sang vai trò phục vụ và kiến tạo, đồng hành cùng doanh nghiệp suốt quá trình khai thác và thương mại hóa tài sản trí tuệ.

Lãnh đạo Cục Sở hữu trí tuệ cho biết, cơ quan này cam kết sẽ là người đồng hành trên mọi đường đua sáng tạo của các doanh nghiệp và người dân. Trong các lĩnh vực mới như công nghệ số và công nghiệp thể thao, Cục đang chuyển dịch chiến lược từ "bảo hộ phòng ngự" sang "thương mại hóa chủ động" thông qua các giải pháp cụ thể như sau:

Trước hết, một hướng đi đang được tính đến là xây dựng cơ chế thử nghiệm (sandbox) để doanh nghiệp có thể dùng tài sản trí tuệ, như sáng chế hay nhãn hiệu, làm tài sản thế chấp khi vay vốn. Hiện nay, nếu một doanh nghiệp muốn vay vốn ngân hàng để mở rộng dây chuyền sản xuất, ngân hàng thường đòi hỏi thế chấp bằng nhà xưởng, đất đai. Trong khi đó, chính thương hiệu hay các sáng chế liên quan của doanh nghiệp mới là tài sản giá trị nhất. Cục Sở hữu trí tuệ đang quyết liệt phối hợp Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam để thiết kế một cơ chế thử nghiệm (sandbox) về định giá và thế chấp tài sản trí tuệ, qua đó, Giấy chứng nhận nhãn hiệu hay Bằng độc quyền sáng chế có thể trở thành tài sản bảo đảm có giá trị, được ngân hàng chấp nhận khi doanh nghiệp vay vốn.

Thứ hai, rút kinh nghiệm từ các mô hình thành công trên thế giới, Cục Sở hữu trí tuệ đang tham mưu xây dựng cơ chế "Bảo hiểm Sở hữu trí tuệ mang tính chất chính sách" (Policy-based Insurance) có sự bảo lãnh, hỗ trợ rủi ro từ Nhà nước. Đây không phải là bảo hiểm thương mại đơn thuần, mà là một "tấm nệm" an toàn để các doanh nghiệp công nghệ, thể thao mạnh dạn vươn ra biển lớn mà không sợ phá sản chỉ vì một vụ kiện pháp lý.

Thí dụ, khi một start-up Việt Nam phát triển thành công phần mềm AI phân tích chiến thuật bóng đá và muốn xuất khẩu sang châu Âu, họ đối mặt với rủi ro cực lớn về các vụ kiện vi phạm bản quyền hoặc chi phí pháp lý đắt đỏ tại nước ngoài.

Trong trường hợp này, cơ chế bảo hiểm sẽ giúp doanh nghiệp có nguồn hỗ trợ để chi trả chi phí pháp lý và giảm thiểu rủi ro tài chính, thay vì phải tự gánh toàn bộ và đối mặt nguy cơ đổ vỡ chỉ sau một vụ kiện.

Thứ ba, Cục Sở hữu trí tuệ đang nghiên cứu và đề xuất các quy định mới về bảo hộ bản quyền dữ liệu (data training) cho trí tuệ nhân tạo (AI). Thí dụ, một hệ thống AI "học" toàn bộ các trận đấu của các đội bóng để đưa ra giáo án huấn luyện mới. Vậy ai sở hữu dữ liệu đó, ai là tác giả của các giáo án do AI tạo ra?. Việc xây dựng quy định này nhằm bảo đảm pháp luật không bị tụt lại so với tốc độ phát triển rất nhanh của công nghệ số. Đồng thời, Cục đẩy mạnh số hóa để rút ngắn thời gian cấp bằng cho các sáng chế công nghệ cao.

Thứ tư, Cục Sở hữu trí tuệ đang phối hợp Học viện WIPO đưa nội dung sở hữu trí tuệ và đổi mới sáng tạo vào trường học theo một cách dễ hiểu và thực tế. Mục tiêu không chỉ là dạy kiến thức, mà là hình thành tư duy làm chủ cho thế hệ trẻ, để hiểu giá trị của quyền hình ảnh, biết tạo ra tài sản trí tuệ và tôn trọng bản quyền. Đây là cách tiếp cận lâu dài, giúp xây dựng thói quen đúng ngay từ đầu, tạo nền tảng bền vững cho thị trường và cho cả ngành công nghiệp thể thao trong tương lai.

Có thể bạn quan tâm

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 được thông qua cho thấy những vấn đề pháp lý sở hữu trí tuệ đã được điều chỉnh gần và sát thực tiễn hiện nay. Trong đó, việc định giá tài sản sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm đang là nội dung thu hút sự quan tâm của đông đảo dư luận, nhất là với giới khởi nghiệp liên quan đổi mới sáng tạo.

Các sản phẩm của Hợp tác xã sản xuất và tiêu thụ dược liệu Yên Sơn (thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình) tăng mạnh về số lượng bán ra thị trường nhờ thực hiện truy xuất nguồn gốc. (Ảnh: Hà An)

Hạ tầng số nông nghiệp và môi trường

Việc nhanh chóng xây dựng hạ tầng số cho ngành nông nghiệp và môi trường không chỉ để đáp ứng các điều kiện cần của thị trường mà còn là cơ sở cho quá trình chuẩn hóa kỹ thuật, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng cuộc sống của con người.

Thị trường dữ liệu: Từ kiến trúc đến hệ sinh thái

Thị trường dữ liệu: Từ kiến trúc đến hệ sinh thái

Kiến trúc và hạ tầng dữ liệu quốc gia dần hoàn thiện, dữ liệu tại Việt Nam cũng bắt đầu được vận hành theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, để trở thành nguồn lực kinh tế thực sự, thị trường dữ liệu vẫn phải vượt qua nhiều rào cản về pháp lý, chuẩn hóa, định giá và bảo vệ dữ liệu.

Mặt hàng gạo sinh thái chất lượng cao tại Cuộc thi gạo ngon khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang diễn ra tại Cà Mau.

Bài 2: Nâng tầm “hương vị phù sa”

Có được quy trình canh tác chuẩn chỉnh và những cánh đồng trĩu hạt mới chỉ là một nửa chặng đường. Để nâng cao sức cạnh tranh, Cà Mau đang quyết liệt ứng dụng công nghệ, thúc đẩy các mô hình sinh thái và triển khai chiến lược xây dựng thương hiệu bài bản nhằm định vị trọn vẹn “hương vị phù sa” trên thị trường quốc tế.

"Hạt ngọc" Cà Mau trưng bày tại cuộc thi gạo ngon vùng Đồng bằng sông Cửu Long lần thứ I năm 2026.

Đánh thức “hương phù sa” trên vùng đất khó

Đồng đất Cà Mau mang trong mình vị mặn mòi của biển, từng chứng kiến bao mùa vụ thăng trầm của những nhà nông một nắng hai sương. Nhưng trên chính mảnh đất nhiều thử thách này, một cuộc bứt phá ngoạn mục đang âm thầm diễn ra.

Bản quyền số ở Việt Nam: Vi phạm ngày càng tinh vi, nhức nhối, chưa có lời giải

Bản quyền số ở Việt Nam: Vi phạm ngày càng tinh vi, nhức nhối, chưa có lời giải

Dù doanh nghiệp đổ hàng triệu USD vào nội dung số, tình trạng xâm phạm bản quyền tại Việt Nam vẫn diễn ra tràn lan, công khai và ngày càng tinh vi. Từ thói quen dùng miễn phí, kẽ hở pháp lý đến cuộc rượt đuổi công nghệ, thị trường đang tồn tại một nghịch lý: càng phát triển, bản quyền càng dễ bị “bào mòn”.

Tháo gỡ điểm nghẽn cơ chế: Bước chuyển tư duy trong chuyển đổi số

Tháo gỡ điểm nghẽn cơ chế: Bước chuyển tư duy trong chuyển đổi số

Trong tiến trình chuyển đổi số khu vực công, các cơ quan nhà nước đã triển khai nhiều hệ thống thông tin và nền tảng số phục vụ quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công. Tuy nhiên, những rào cản về dữ liệu, cơ chế phối hợp và mô hình tổ chức triển khai vẫn là những điểm nghẽn khiến một số dự án chưa phát huy hết hiệu quả.

Lễ khánh thành Trạm Công dân số.

"Trạm Công dân số" giúp nâng trải nghiệm y tế cho người dân

Được xây dựng trên nền tảng định danh và xác thực điện tử quốc gia, mô hình "Trạm Công dân số" cho phép người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu một cách thuận tiện, an toàn và dễ dàng, đồng thời hoàn toàn an toàn, bảo mật, từng bước hình thành thói quen sử dụng dịch vụ số trong đời sống hằng ngày.

Cạm bẫy từ các fanpage thu hút người tham gia mua thẻ cào trúng thưởng.

Bẫy vé số cào online với chiêu trò “trúng trước mất sau”

Những lời mời gọi “trúng thưởng dễ dàng, rút tiền trong vài phút” từ vé số cào online đang lan rộng trên mạng xã hội và thu hút không ít người tham gia. Tuy nhiên, phía sau những khoản “trúng nhẹ” ban đầu lại là cả một kịch bản lừa đảo công nghệ cao được dàn dựng tinh vi, khiến người chơi càng tham gia sâu càng dễ mất tiền.

Các diễn giả tham gia tọa đàm tại hội thảo.

Liên kết “ba nhà” thúc đẩy doanh nghiệp spin-off từ đại học

Ngày 24/4, tại Hà Nội, Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) phối hợp Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo) tổ chức hội thảo về thúc đẩy hợp tác “ba nhà” giữa nhà trường, nhà khoa học và doanh nghiệp nhằm hình thành các doanh nghiệp spin-off từ cơ sở giáo dục đại học.

Ký kết hợp tác giữa Báo Nhân Dân và Công ty cổ phần Tập đoàn Thiên Khôi. (Ảnh: Tiến Đạt)

Tăng cường phối hợp giữa cơ quan báo chí chủ lực và doanh nghiệp công nghệ trong lĩnh vực truyền thông, chuyển đổi số

Việc ký kết nhằm thiết lập quan hệ hợp tác lâu dài, phát huy thế mạnh của mỗi bên trong việc kết nối thông tin, ứng dụng công nghệ số vào hoạt động báo chí và thị trường bất động sản, góp phần phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số quốc gia.

Kiến trúc dữ liệu quốc gia - Nền tảng của kinh tế dữ liệu

Kiến trúc dữ liệu quốc gia - Nền tảng của kinh tế dữ liệu

Khi dữ liệu trở thành tư liệu sản xuất của nền kinh tế số, việc tổ chức và quản trị dữ liệu theo một kiến trúc thống nhất trở thành điều kiện tiên quyết. Tại Việt Nam, Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia cùng các cơ chế chia sẻ và chuẩn hóa dữ liệu đang từng bước hình thành, tạo nền tảng để kinh tế dữ liệu vận hành thực chất.