Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).
Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

​Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định phát triển hệ thống các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, tập trung vào các công nghệ chiến lược, là một trong những giải pháp then chốt nhằm tạo đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nghị quyết đồng thời đặt ra yêu cầu hoàn thiện cơ chế, chính sách để huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích tổ chức, doanh nghiệp tham gia đầu tư, xây dựng hạ tầng nghiên cứu hiện đại.

Cụ thể hóa định hướng này, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ưu tiên đầu tư phát triển hạ tầng nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó nhấn mạnh việc xây dựng, nâng cấp các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia theo hướng đồng bộ, hiện đại.

Theo số liệu thống kê của Bộ Khoa học và Công nghệ, hiện nay, cả nước có 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia được đầu tư trong các giai đoạn trước, tập trung vào 7 lĩnh vực ưu tiên, gồm: 5 phòng về công nghệ sinh học; 2 phòng về công nghệ thông tin; 3 phòng về công nghệ vật liệu; 2 phòng về cơ khí-tự động hóa; 1 phòng về hóa dầu; 1 phòng về năng lượng và 02 phòng thuộc các lĩnh vực khoa học và công nghệ khác.

Tuy nhiên, cơ sở vật chất và trang thiết bị của phần lớn các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia hiện nay đã lạc hậu từ 2–3 thế hệ so với trình độ quốc tế, làm suy giảm chất lượng nghiên cứu, thử nghiệm và khả năng tiếp cận các hướng nghiên cứu tiên tiến. Các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia chất lượng cao phân bố rải rác, thiếu tính liên kết, chia sẻ hạ tầng, dẫn đến phân tán nguồn lực và hiệu quả đầu tư chưa cao.

Thách thức lớn đặt ra là yêu cầu bảo đảm nguồn vốn đầu tư mới mang tính đồng bộ, liên tục và theo định hướng dài hạn, tránh tình trạng thiết bị nhanh chóng lỗi thời do quá trình mua sắm kéo dài, đồng thời khắc phục tình trạng thiếu kinh phí duy tu, bảo dưỡng thường xuyên.

Trên cơ sở đó, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, trong giai đoạn 2026–2030, trọng tâm cốt lõi của công tác phát triển hạ tầng khoa học và công nghệ quốc gia là đầu tư xây dựng, nâng cấp và vận hành hiệu quả hệ thống 9 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia và 3 trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm tập trung phục vụ các công nghệ chiến lược. Nội dung này đã được Bộ Khoa học và Công nghệ trình Thủ tướng Chính phủ tại Tờ trình số 02/TTr-BKHCN ngày 8/1/2026, nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo định hướng này, 9 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia và 3 trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm tập trung được lựa chọn làm trọng tâm để tập trung nguồn lực đầu tư đồng bộ cho 11 công nghệ chiến lược quốc gia, qua đó tạo bước ngoặt đột phá về năng lực công nghệ nội sinh và phục vụ phát triển các ngành công nghiệp chủ chốt. Nhà nước dự kiến áp dụng cơ chế tài chính đặc thù, bảo đảm 100% kinh phí chi thường xuyên trong những năm đầu vận hành; đồng thời đặt mục tiêu hình thành 20 nhóm nghiên cứu mạnh và hỗ trợ đào tạo 300 tiến sĩ gắn với các đề án đầu tư trọng điểm.

Việc tập trung đầu tư theo hướng này không chỉ nhằm nâng cao năng lực thử nghiệm, kiểm chứng đạt chuẩn quốc tế mà còn góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam, hướng tới mục tiêu nằm trong nhóm quốc gia dẫn đầu ASEAN về Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, sở hữu trí tuệ ngày càng khẳng định vai trò là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế tri thức. Những năm qua, Việt Nam đã chủ động hoàn thiện thể chế, từng bước xây dựng hệ thống sở hữu trí tuệ tương thích với chuẩn mực quốc tế và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 được thông qua cho thấy những vấn đề pháp lý sở hữu trí tuệ đã được điều chỉnh gần và sát thực tiễn hiện nay. Trong đó, việc định giá tài sản sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm đang là nội dung thu hút sự quan tâm của đông đảo dư luận, nhất là với giới khởi nghiệp liên quan đổi mới sáng tạo.

Các sản phẩm của Hợp tác xã sản xuất và tiêu thụ dược liệu Yên Sơn (thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình) tăng mạnh về số lượng bán ra thị trường nhờ thực hiện truy xuất nguồn gốc. (Ảnh: Hà An)

Hạ tầng số nông nghiệp và môi trường

Việc nhanh chóng xây dựng hạ tầng số cho ngành nông nghiệp và môi trường không chỉ để đáp ứng các điều kiện cần của thị trường mà còn là cơ sở cho quá trình chuẩn hóa kỹ thuật, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng cuộc sống của con người.